## **BARDDAS – Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **ADRODDIAD BLYNYDDOL YR YSGRIFENNYDD AR RAN Y PWYLLGOR GWAITH am y flwyddyn Ebrill 2022 – Mawrth 2023**
## **Pwyllgor Gwaith Barddas:** .
## Swyddogion y Pwyllgor Gwaith:
|Cadeirydd:|Aneirin Karadog|2017 –|
|---|---|---|
|Is Gadeirydd:|Llion Elis Jones|2017 –|
|Trysorydd:|Carwyn Llŷr James|2021 –|
|Ysgrifennydd:|Rhys Dafis|2017 –|
|Aelodau'r Pwyllgor|Gwaith||
||Dafydd John Pritchard|2020|
||Tudur Dylan Jones|2020|
||Gruffudd Antur|2021|
||Mari George|2020|
||Mererid Hopwood|2020|
||Osian Rhys Jones|2020|
||Rhian Jones|2020 *|
||Jo Heyde|2022 **|
||Elinor Wyn Reynolds|2022 **|
* Ymddiswyddodd Rhian Jones yn y Cyfarfod Blynyddol 28/09/2022
** Cyfetholwyd yn aelodau o’r Pwyllgor Gwaith yn dilyn y Cyfarfod Blynyddol ar 28/09/2022.
## **Swyddogion Cyflogedig Barddas:**
Golygydd cylchgrawn Barddas: Twm Morys 2011 – Golygydd cyfrolau Barddas: Alaw Mai Edwards 2018 – Awst 2022 Beth Celyn Chwefror 2023 – Cydlynydd: Alaw Griffiths 2020 –
## **Cyfranwyr eraill at waith Barddas:**
Cynrychiolydd y Cyngor Llyfrau: Arwel Jones. Cyfrifydd: Cwmni Hill a Roberts, Rhuthun Bancwyr: Banc Barclays, Cangen Porthmadog Banc Y NatWest, Caernarfon Dylunwyr ac Argraffwyr: Elgan Griffiths (GraffEG), Tanwen Haf, Olwen Fowler, Sion Ilar, Rebecca Davies, Y Lolfa, Gwasg Gomer.
Ar Banel Llên Canolog yr Eisteddfod Genedlaethol: Yr Ysgrifennydd. Ar Banel Dewis Bardd Plant Cenedlaethol Cymru: Y Cadeirydd.
1
## **Cyfarfodydd Pwyllgorau Barddas yn y cyfnod dan sylw**
## Cyfarfodydd Pwyllgor Gwaith Barddas:
02 Gorffennaf, 2022 28 Medi, 2022 04 Chwefror, 2023
[Mae’r Cyfansoddiad yn galw ar y Pwyllgor Gwaith i gyfarfod o leiaf 3 gwaith y flwyddyn.]
- Cyfarfodydd Is Bwyllgor Cyhoeddiadau Barddas:
02 Gorffennaf, 2022 22 Medi, 2022 04 Chwefror 2023 08 Mawrth 2022
## **Aelodaeth Barddas**
Cwblhawyd y gwaith o ddiweddaru’r cofrestr aelodaeth yn ystod 2022/23. Drwy’r gwaith cysylltu, yn enwedig wrth gasglu ôl-ddyledion y cyfnod Cofid di-Eisteddfod, mi amlygwyd nifer yr aelodau oedd unai wedi marw ers 2020 neu oedd am ddileu eu haelodaeth. Roedd yn siomedig bod cynifer hefyd heb ymateb o gwbl i’r llythyr neu e-bost a anfonwyd i holi am eu tanysgrifiad dyledus. Cawsant eu dileu o’r Gofrestr, felly. Canlyniad y gwaith diweddaru hwn ydy bod aelodaeth Barddas wedi lleihau i 531 ar ddiwedd 2022/23.
Rydym yn annog pob aelod i drefnu talu eu tanysgrifiad drwy archeb banc sefydlog, fel nad oes angen i’r aelodau boeni am ddyddiad tanysgrifio blynyddol nag angen i ni atgoffa aelodau a cheisio ôl-daliadau hwyr. Roedd 398 o’r 531 aelod yn talu drwy archeb banc ar 31/03/2023. Anogwn y gweddill i ddilyn eu hesiampl.
## Nifer yr Aelodau: Mawrth 2023
Mae aelodaeth y Gymdeithas wedi parhau’n bur sefydlog er gwaetha’r pandemig a diffyg cyfleoedd ymaelodi, yn enwedig yr Eisteddfod.
## **Mawrth 2023 = 531**
03/2022 = 639. 03/2021 + 652. 03/2020 = 626. 03/2019 = 629. 03/2018 = 643. 09/2017 = 661. 09/2016 = 639.
## **Cyhoeddiadau gan Barddas Ebrill 2022 – Mawrth 2023**
## Y Cylchgrawn ‘Barddas’ (yng ngofal Golygyddol y Prifardd Twm Morys)
Rhifyn 353 (Gwanwyn) Ebrill 2022 Rhifyn 354 (Haf) Gorffennaf 2022 Rhifyn 355 (Hydref) Hydref 2022 Barddas Bach y Dolig Rhifyn electronig
2
Rhifyn 356 (Gaeaf)
Chwefror 2023
## Cyfrolau gwasg ‘Cyhoeddiadau Barddas’ (yng ngofal Alaw Mai Edwards/Beth Celyn)
_Tonfedd Heddiw: Y Lôn Hir Iawn_ , Osian Wyn Owen, Gorffennaf 2022 _Seiri’r Canrifoedd: Cerddi T. Gwynn Jones_ , gol. Llyr Gwyn Lewis, Awst 2022 _Anwyddoldeb_ , Elinor Wyn Reynolds, Hydref 2022 _Llyfr Bach y Ty Bach_ , gol. Bethan Gwanas, Tachwedd 2022 _Cynghanedd i Blant_ , gol. Mererid Hopwood, Tachwedd 2022 _Nadolig,_ gol. Tudur Dylan Jones, Mererid Hopwood, Tachwedd 2022
_Cariad,_ gol. Mari Lovgreen, Ionawr 2023
_Cyfnos,_ Alan Llwyd, Chwefror 2023
_Y Traeth o dan y Stryd_ , Hywel Griffiths, Mawrth 2023
Hoffem ddiolch yn fawr i’r Cyngor Llyfrau am barhad eu cefnogaeth i’n gweithgaredd cyhoeddi, ac am y cydweithio hwylus bob amser, a’r parodrwydd i ystyried ac ysgogi syniadau newydd **.**
## **Gweithgareddau hyrwyddol Barddas 2022/2023**
Barddas oedd yn gyfrifol fel arfer am drefnu a chynnal ymryson y beirdd ( **Ymryson Barddas** ) yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Nhregaron. Roedd yn braf cael bod yn ôl yn y Babell Lên ar faes yr Ŵyl, yn hytrach na dibynnu ar y cyfrwng Zoom i geisio pontio’r hwyl. A chafwyd ‘dyrchafiad’ wrth i’r rownd derfynol gael ei chynnal yn y Pafiliwn, a’r lle yn llawn!
Cafwyd 4 ymryson hwyliog, gyda Tudur Dylan yn meuryna am y tro olaf, a hynny’n ddeheuig fel arfer. Wrth ei ochr oedd tri meuryn cynorthwyol, a fedyddiwyd â’r enw anrhydeddus, “Yr Islwyn”, sef Gruffudd Antur, Aneirin Karadog, a Karen Owen. Idris Reynolds oedd beirniad ‘englyn y dydd’, ac Elsie, ei wraig yn feirniad ‘limrig y dydd’ – ‘dybl-act’ am y tro cyntaf erioed! Diolchwn i swyddogion yr Eisteddfod am hwyluso’r digwyddiad. Dyma’r buddugwyr:
Tlws Rolant o Fôn (Tîm buddugol yr Ymryson) Caerfyrddin Tlws T Arfon Williams (englyn gorau’r Ymrysona) Tîm Ceredigion Tlws John Glyn (‘englyn y dydd’ gorau) Meirion Jones
Buddugwyr Englyn y Dydd:
Mawrth Meirion Macintyre Huws Mercher Meirion Jones Iau Nia Powell a Gwyn Lloyd Gwener Huw Meirion Edwards
Buddugwyr Limrig y Dydd:
Mawrth Geraint Roberts Mercher Geraint Roberts
3
Iau Tudur Dylan Jones Gwener Dilwyn Owen
## Cynhaliwyd cystadlaethau **Tlysau Barddas** hefyd a’r enillwyr oedd:
Tlws Pat Neill – ysgolion cynradd Jano Rael Dafydd (Ysgol Bro Teifi) Tlws Ysgolion Uwchradd Marged Evans (Ysgol Bro Morgannwg) Tlws D Gwyn Evans – oedran 16 – 25 Morgan Siôn Owen, (Bangor) Tlws y Gerdd Rydd – cerdd rydd orau Barddas: David Leslie Davies (Aberdâr) Tlws W D Williams – englyn unigol gorau Barddas: Alan Llwyd (Treforys) Tlws Roy Stephens – cerdd gaeth orau Barddas: Alan Llwyd (Treforys)
Ar benwythnos 14 – 16 Hydref, 2022 cynhaliwyd **Gŵyl Gerallt** yn Theatr y Werin, Aberystwyth. Roedd yn braf cael cynnull i fwynhau penwythnos o weithgareddau i ddathlu a hyrwyddo barddoniaeth Gymraeg. Dyma grynodeb o’r rhaglen lawn, a drefnwyd gan Alaw Griffiths, Cydlynydd y Gymdeithas:
## Nos Wener:
Ymryson y Beirdd: Staff y Brifysgol v Cyn-fyfyrwyr y Brifysgol Meuryn: Tudur Dylan Jones
Cafwyd darlleniadau o gerddi gan ddisgyblion ysgolion uwchradd Ceredigion rhwng y tasgau.
## Dydd Sadwrn:
Lleisiau’r Gorffennol: cyflwyno _Oriel y Bardd_ a chyfres _Seiri’r Canrifoedd_ gyda D.Geraint Lewis, Llyr Gwyn Lewis ac Alaw Mai Edwards
Barddoni gyda Casi Wyn: gweithdy barddoni i blant bl.3-6 gyda Bardd Plant Cymru
Cyflwyniad i’r Gynghanedd: gyda Mererid Hopwood
Lleisiau’r Dyfodol: gyda Bardd Plant Cymru, Casi Wyn, Aneirin Karadog, a disgyblion Ysgol Henry Richard
Llais a Llun: Trafodaeth am y berthynas rhwng y gair a’r llun gyda Iestyn Hughes, Twm Morys ac Aneirin Karadog
Prifeirdd Ceredigion: Sgwrs gydag enillwyr prif gystadleuaeth Eisteddfod Ceredigion 2022.
Anwyddoldeb: Sgwrs gydag Elinor Wyn Reynolds am ei chyfrol newydd o farddoniaeth
4
Mae Barddas yn ddiolchgar i _Llenyddiaeth Cymru_ , _Cyngor Llyfrau Cymru_ , a hefyd _Y Wladfa Newydd_ am hwyluso a chefnogi’r Ŵyl.
Cynhaliwyd nifer o **lansiadau cyfrolau newydd** drwy gyfrwng technolegol, megis Zoom ac YouTube, pan fu awduron yn cael eu holi ac yn trafod a chyflwyno eu gwaith. Roedd y digwyddiadau yn gartrefol broffesiynol, gyda chynulleidfa llawer ehangach na lleoliad y lansiad. Roedd y cyhoeddusrwydd cenedlaethol i’r lansiadau yn gyfrwng buddiol i hyrwyddo gwerthiant.
Trefnwyd cyfres ychwanegol o **Podlediad Barddas** gan ein Cydlynydd. Y prif nod ydy cynnig llwyfan gwahanol a newydd i hyrwyddo llyfrau a chylchgrawn a gweithgaredd Barddas, trafod llyfrau o’r archif, ac yn gyffredinol i gynnal sgyrsiau hwyliog sy’n trafod y sîn farddonol Gymraeg. Roedd ymchwil y Cydlynydd yn dangos mai pobl o dan 35 oed sydd yn fwyaf tebygol o wrando ar bodlediadau, felly tybiwyd y byddai’r fenter o gymorth i Barddas wrth geisio targedu a denu cynulleidfa iau a newydd at farddoniaeth Gymraeg.
Dyma’r podlediadau a gynhyrchwyd yn ystod y flwyddyn adrodd:
Ebrill 2022 – Barddoniaeth, natur a’r iaith Gymraeg
Gorffennaf 2022: Beth yw Barddas?
Awst 2022: Rhwng Teifi, Dyfi a’r Don **pennod byw ar faes yr Eisteddfod, ar Lwyfan y Llannerch**
Hydref 2022: Cerddi T. Gwynn Jones
Chwefror 2023: Cariad, tai bach, a Barddas
Bu nifer o aelodau’r Gymdeithas yn weithgar yn **hyrwyddo Cerdd Dafod yn lleol** yn ystod y flwyddyn, drwy gynnal dosbarthiadau cynganeddu mewn canolfannau ac yn rhithiol, a chefnogi beirdd unigol sy’n dysgu’r grefft. Bu eraill yn sgwrsio neu ddarlithio am farddoniaeth, a llunio englynion a cherddi ar gyfer achlysuron penodol.
Partneriaeth rhwng y BBC a Barddas sy’n gyfrifol am ddewis ‘ **Bardd y Mis’** i lunio cerddi cyfoes i’w darlledu ar Radio Cymru. Gyda chefnogaeth Osian Rhys Jones, cymrodd Jo Heyde gyfrifoldeb am gydlynu’r cyfraniadau gyda Radio Cymru, a chyfrannodd sawl un o’n haelodau at y rhaglen o fis i fis.
**Yn ogystal â’n gwefan ddiwygiedig, defnyddiwyd cyfryngau** _**Trydar**_ **a** _**Gweplyfr**_ a thebyg yn helaeth iawn hefyd i hyrwyddo’n digwyddiadau a’n lansiadau. Yn sicr, bu hyn yn allweddol i gadw proffil ein gwaith ar adeg pan roedd siopau llyfrau ynghau, a dim modd cynnal na chymryd rhan mewn digwyddiadau byw. Gyda mwy o bobl yn siopa ‘ar lein’, mae’n gyfrwng pwysig i’r dyfodol, yn enwedig ymhlith y to iau.
**Rhys Dafis** Ysgrifennydd Awst 2023
5
Rhif yr elusen: 511899
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **DATGANIADAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN**
## **YN Y DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **CYNNWYS**
|Disgrifiad|Tudalen|
|---|---|
|Manylion yr ymddiriedolwyr a’r pwyllgor gwaith|2|
|Adroddiad yr ymddiriedolwyr|3|
|Adroddiad yr archwiliwr annibynnol|6|
|Datganiad o weithgaredd ariannol|7|
|Mantolen|8|
|Nodiadau|9|
1
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
Mae’r Ymddiriedolwyr yn cyflwyno’u hadroddiad ynghyd â datganiadau ariannol yr elusen ar gyfer y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2023.
Gwybodaeth gyffredinol a manylion gweinyddiaeth yr elusen, yr Ymddiriedolwyr oedd yn gweithredu rhwng 1 Ebrill 2022 a 31 Mawrth 2023 a’i ymgynghorwyr: -
|Enw Cofrestredig yr Elusen|Y Gymdeithas Gerdd Dafod|
|---|---|
|Rhif Cofrestru’r Elusen|511899|
|Cyfeiriad Cofrestredig|Cilgwyn, Llansannan, Dinbych, LL16 5HL|
|Llywydd Anrhydeddus|Dafydd Islwyn|
|**Ymddiriedolwyr (Y Pwyllgor Gwaith)**||
|Cadeirydd|Y Prifardd Aneirin Karadog|
|Is-gadeirydd|Y Prifardd Llion Elis Jones|
|Trysorydd|Llŷr James|
|Ysgrifennydd|Rhys Dafis|
||Gruffudd Antur|
||Mari George|
||Y Prifardd Mererid Hopwood|
||Y Prifardd Tudur Dylan Jones|
||Rhian Jones (ymddiswyddodd 28 Medi 2022)|
||Y Prifardd Osian Rhys Jones|
||Y Prifardd Dafydd J Pritchard|
||Jo Heyde (cyfetholwyd 28 Medi 2022)|
||Elinor Wyn Reyonlds (cyfetholwyd 28 Medi 2022)|
|**Golygydd Llawrydd**|Y Prifardd Twm Morys|
|**Staff**|Alaw Mai Edwards (gadael Medi 2022)|
||Alaw Griffiths|
||Bethany Celyn Juckes-Hughes (ymuno Ionawr 2023)|
|**Archwiliwr Annibynnol**|R A Roberts BSc, FCA|
||Hill & Roberts|
||Cyfrifwyr Siartredig|
||1 Tan y Castell|
||Rhuthun|
||Sir Ddinbych|
||LL15 1DQ|
2
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Strwythur a rheolaeth y cronfeydd elusennol**
Mae Y Gymdeithas Gerdd Dafod (y “Gymdeithas”) yn fenter wedi ei sefydlu o dan gyfansoddiad ysgrifenedig ac yn cael ei gweinyddu gan Bwyllgor Gwaith. Mae pob aelod o’r Pwyllgor Gwaith yn Ymddiriedolwr/wraig yn yr elusen. Mae’r Gymdeithas elusennol wedi ei chofrestru gyda’r Comisiwn Elusennau (rhif 511899).
Mae’r Pwyllgor Gwaith wedi ei ethol o blith aelodau’r Gymdeithas. Y Pwyllgor Gwaith sy’n gyfrifol am reoli gwaith y Gymdeithas ar ran yr aelodau. Mae’r Pwyllgor Gwaith yn ethol swyddogion o’u plith.
## **Nodau ac amcanion**
Nod y Gymdeithas yw addysgu’r cyhoedd i werthfawrogi a deall barddoniaeth Gymraeg, yn enwedig y gelf o gynganeddu a hybu’r rhai sydd am farddoni.
## **Darparu budd i’r cyhoedd**
Wrth gynllunio ein gwaith am y flwyddyn, mae’r Ymddiriedolwyr wedi ystyried canllawiau’r Comisiwn Elusennau ar fudd y cyhoedd. Mae’r Gymdeithas yn gweithio i gyflawni ei hamcanion drwy gyhoeddi o leiaf pedwar rhifyn o’r cylchgrawn _Barddas_ yn flynyddol, cyhoeddi llyfrau, a chynnal cyfarfodydd a digwyddiadau hyrwyddol amrywiol ledled Cymru ac ar y cyfryngau.
## **Trefniant a Gweithgareddau**
Yn ystod y flwyddyn, cyhoeddwyd y llyfrau canlynol gyda chymorth y Cyngor Llyfrau: -
Tonfedd Heddiw: Y Lôn Hir Iawn; Seiri’r Canrifoedd: Cerddi T. Gwynn Jones; Anwyddoldeb; Llyfr Bach y Ty Bach; Cynghanedd i Blant; Nadolig; Cariad; Cyfnos; Y Traeth o dan y Stryd;
Cyhoeddwyd 5 rhifyn o Barddas a chynhaliwyd cystadlaethau Tlysau Barddas yn Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion a Gwyl Gerallt yng Nghanolfan y Celfyddydau , Aberystwyth yn ogystal a nifer o lansiadau cyfrolau newydd. Mewn partneriaeth â’r BBC, trefnwyd “ Bardd y Mis “ ar gyfer darllediadau Radio Cymru a chyfrannwyd yn gyson at raglenni’n trafod barddoniaeth.
3
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Adolygiad ariannol**
Mae’r Gymdeithas wedi parhau i dderbyn grantiau oddi wrth Cyngor Llyfrau Cymru. Derbyniwyd cyfanswm o £83,040 (2021-22: £80,447). Mae canlyniadau’r elusen i’w gweld yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol. Cyfanswm incwm oedd £127,727 (2022 - £129,831) a chyfanswm gwariant oedd £130,778 (2022 - £138,315). Mae hyn yn gadael gwariant net o £3,051 wedi tynnu o gronfeydd yr elusen am y flwyddyn (2022 – gwariant net £8,484).
## **Polisi cronfeydd**
Mae’n rhan o bolisi’r elusen i gadw cronfeydd anghyfyngedig sef y cronfeydd rhydd, ar lefel sy’n hafal i tua 3 mis o dreuliau anghyfyngedig. Mae hyn yn caniatáu cronfa ddigonol i dalu costau rheoli, gweinyddu a chynnal yr elusen. Bu i’r cronfeydd anghyfyngedig gael eu cynnal ar y lefel yma gydol y flwyddyn.
## **Polisi Buddsoddiad**
Yr amcan buddsoddiad yw diogelu'r buddsoddiadau cyfredol yn erbyn chwyddiant ac i gael incwm rhesymol yn ôl. Mae’r Elusen yn defnyddio cyfrifon cadw yn y banc, er mwyn ennill ychydig log a chadw arian yr Elusen yn ddiogel.
## **Rheolaeth Risg**
Mae’r Ymddiriedolwyr wedi gwneud arolwg risg ym meysydd strategaeth, busnes a gweithredol yr Elusen a gallant gadarnhau y byddai’r Elusen mewn sefyllfa i liniaru unrhyw risg ragweladwy.
## **Cynlluniau ar gyfer y dyfodol**
Mae’r Gymdeithas yn parhau i weithio’n agos gyda Chyngor Llyfrau Cymru a bwriada’r elusen barhau i gyhoeddi llyfrau, cyhoeddi’r cylchgrawn, cynnal digwyddiadau hyrwyddol amrywiol (megis lansiadau, ymrysonau, cystadleuthau barddoniaeth a Gŵyl flynyddol).
## **Datganiad o gyfrifoldebau'r Ymddiriedolwyr**
Mae'r Ymddiriedolwyr fel Pwyllgor Gwaith yn gyfrifol am baratoi Adroddiad yr Ymddiriedolwyr a'r datganiadau ariannol yn unol â chyfraith berthnasol a Safonau Cyfrifeg y DU (Arferion Cyfrifyddu a Dderbynnir yn Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig).
4
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Datganiad o gyfrifoldebau'r Ymddiriedolwyr (parhad)**
Mae cyfraith sy’n berthnasol i elusennau yn gofyn bod yr Ymddiriedolwyr yn paratoi datganiadau ariannol ar gyfer pob blwyddyn ariannol sy'n rhoi safbwynt cywir a theg ar faterion yr elusen fel y mae pethau ac o'r ffynonellau sy'n dod i mewn a defnydd y ffynonellau, gan gynnwys incwm a gwariant y cwmni elusennol dros y cyfnod hwnnw. Fel rhan o waith paratoi'r datganiadau ariannol, bydd gofyn i'r Ymddiriedolwyr wneud y canlynol:
- Dewis polisïau cyfrifyddu addas ac yna eu rhoi ar waith yn gyson
- Dilyn dulliau ac egwyddorion Datganiad o Arferion Argymelledig yr Elusen
- Beirniadu ac amcangyfrif yn rhesymol ac yn bwyllog
- Paratoi'r datganiadau ariannol yn seiliedig ar fusnes sydd ar fynd oni bai ei bod yn anaddas cymryd y bydd y cwmni elusennol yn parhau mewn busnes
Mae'r Ymddiriedolwyr yn gyfrifol am gadw cofnodion ariannol digonol sy'n datgelu, gyda chywirdeb rhesymol ar unrhyw adeg, beth ydy sefyllfa ariannol yr elusen ac yn eu galluogi nhw i sicrhau fod y datganiadau ariannol yn cydymffurfio gyda Deddf Elusennau 2011, Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) perthnasol, a chyfansoddiad yr elusen. Maen nhw hefyd yn gyfrifol am ddiogelu asedau'r elusen ac felly hefyd dros gymryd camau rhesymol er mwyn rhwystro a datgelu unrhyw dwyll neu anghysondeb arall.
## **Datganiad**
Mae adroddiad yr Ymddiriedolwyr wedi ei gymeradwyo gan yr Ymddiriedolwyr.
## Arwyddwyd _Rhys Dafis_
Rhys Dafis – Ysgrifennydd
Dyddiad 17 Tachwedd 2023
5
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR ARCHWILIWR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
Adroddaf i’r Ymddiriedolwyr ar fy archwiliad o gyfrifon Y Gymdeithas Gerdd Dafod (“yr Ymddiriedolaeth”) am y flwyddyn yn diweddu 31ain Mawrth 2023 fel ag y gwelir ar dudalennau 6 hyd 17.
## **Cyfrifoldebau a’r sail adrodd**
Fel Ymddiriedolwyr elusen yr Ymddiriedolaeth rydych yn gyfrifol am baratoi’r cyfrifon yn unol â gofynion Deddf Elusennau 2011 (“y Ddeddf”).
Adroddaf mewn perthynas â'm harchwiliad o gyfrifon yr Ymddiriedolaeth a gwblhawyd o dan adran 145 o Ddeddf 2011 ac wrth ymgymryd â'm harchwiliad, dilynais yr holl Gyfarwyddiadau cymwys a roddwyd gan y Comisiwn Elusennau o dan adran 145(5)(b) o'r Ddeddf.
## **Datganiad yr archwiliwr annibynnol**
Cwblheais fy archwiliad. Cadarnhaf nad yw unrhyw faterion perthnasol wedi dod i'm sylw mewn perthynas â'r archwiliad sy'n rhoi achos i mi gredu, mewn unrhyw agwedd berthnasol bod:
- cofnodion cyfrifyddu heb eu cadw ar gyfer yr Ymddiriedolaeth fel sy’n ofynnol gan adran 130 o'r Ddeddf; neu
- nid yw'r cyfrifon yn cyfateb â'r cofnodion hynny; neu
- nid yw'r cyfrifon yn cydymffurfio â'r gofynion cymwys yngylch ffurf a chynnwys cyfrifon a amlinellir yn Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) 2008 heblaw unrhyw ofyniad bod y cyfrifon yn rhoi darlun 'gwir a theg' nad yw'n fater i'w ystyried fel rhan o archwiliad annibynnol.
Nid oes unrhyw bryderon gennyf ac nid wyf wedi dod ar draws unrhyw faterion eraill mewn perthynas â'r archwiliad y dylid dwyn sylw atynt yn yr adroddiad hwn er mwyn sicrhau dealltwriaeth briodol o'r cyfrifon.
## Llofnodwyd _R A Roberts_
R A Roberts BSc FCA
Hill & Roberts, Cyfrifwyr Siartredig, 1 Tan y Castell Rhuthun, Sir Ddinbych LL15 1DQ
Dyddiad 17 Tachwedd 2023
6
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **DATGANIAD O WEITHGAREDDAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
|Nodyn
**Adnoddau a dderbyniwyd**
Rhoddion a chymynroddion
3
Gweithgareddau elusennol
4
Buddsoddiadau
5
**Adnoddau a dreuliwyd**
Gweithgareddau elusennol
6
**Cyfanswm gwariant**
Incwm/ (Gwariant) Net
Symudiadau net rhwng cronfeydd
Adnoddau a dderbyniwyd net
Cyfanswm cronfeydd 1 Ebrill 2022
**Cyfanswm cronfeydd 31 Mawrth**
**2023**|2023
2023
**2023**
2022
Cronfa heb
gyfyngiad
Cronfa
wedi ei
gyfyngu
**Cyfanswm**
**cronfeydd**
Cyfansw
m
cronfeyd
d
£
£
**£**
£
97,784
-
**97,784**
105,327
29,819
-
**29,819**
24,492
124
-
**124**
12|
|---|---|
||127,727
-
**127,727**
129,831|
||130,778
-
**130,778**
138,315|
||130,778
-
**130,778**
138,315|
||(3,051)
-
**(3,051)**
(8,484)
75
(75)
**-**
-|
||(2,976)
(75)
**(3,051)**
(8,484)|
||67,673
13,923
**81,596**
90,080|
||**64,697**
**13,848**
**78,545**
81,596|
7
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **MANTOLEN AR 31 MAWRTH 2023**
|**Nodyn**
**ASEDAU PARHAOL**
Asedau cyffyrddadwy
16
**ASEDAU CYFREDOL**
Stoc
17
Dyledwyr a Rhagdaliadau
18
Arian yn y banc
**CREDYDWYR**
Yn daladwy o fewn y
flwyddyn
19
**CRONFEYDD**
Heb eu cyfyngu
20
Wedi eu cyfyngu
20|**2023**
**£**
**£**
**-**
**26,804**
**3,803**
**65,791**
**96,398**
**17,853**
**78,545**
**78,545**
**64,697**
**13,848**
**78,545**|**2023**
**£**
**£**
**-**
**26,804**
**3,803**
**65,791**
**96,398**
**17,853**
**78,545**
**78,545**
**64,697**
**13,848**
**78,545**|**2022**
**£**
**£**
-
14,744
8,277
68,799
91,820
10,224
81,596
81,596
67,673
13,923
81,596|**2022**
**£**
**£**
-
14,744
8,277
68,799
91,820
10,224
81,596
81,596
67,673
13,923
81,596|
|---|---|---|---|---|
||**96,398**||91,820||
||**17,853**||10,224||
||||||
|||**78,545**||81,596|
|||**64,697**
**13,848**||67,673
13,923|
|||**78,545**||81,596|
Wedi ei gymeradwyo gan yr ymddiriedolwyr ar 06 Medi 2023
Y Prifardd Aneirin Karadog _(Cadeirydd)_
## _Aneirin Karadog_
8
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **NODIADAU AR Y CYFRIFON AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **1. GWYBODAETH GYFFREDINOL**
Mae’r Gymdeithas Gerdd Dafod yn elusen gofrestredig wedi ei sefydlu o dan gyfansoddiad ysgrifenedig. Mae’r elusen wedi ei chofrestru yng Nghymru â chyfeiriad cofrestredig Cilgwyn, Llansannan, Dinbych, LL16 5HL.
## **2. POLISÏAU CYFRIFO**
## **Y Sail Gyfrifyddol**
Y mae datganiadau ariannol yr elusen wedi eu paratoi ar sail confensiwn cost hanesyddol ac yn unol ag FRS 102 “The Financial Reporting Standard applicable in the UK and the Republic of Ireland” y “Charities SORP (FRS 102)” a Deddf Elusennau 2011.
Mae’r datganiadau ariannol wedi’u paratoi yn unol â’r confensiwn costau hanesyddol, wedi ei ddiwygio ar gyfer ail brisio rhai asedau a dyledion ac eiddo buddsoddiad sydd wedi eu mesur yn ôl gwerth teg. Caiff y datganiad ariannol eu cyflwyno mewn punnoedd Prydeinig (£), arian gweithredu’r elusen a’i dalgrynnu at y bunt agosaf.
## **Busnes hyfyw**
Nid oes unrhyw ansicrwydd ynglŷn â gallu’r elusen i barhau mewn busnes.
## **Asedau sefydlog cyffyrddadwy**
Mae asedau sefydlog yn cael eu cofnodi yn wreiddiol yn ôl eu cost ac yna’n cael eu datgan yn ôl eu cost llai dibrisiant ac unrhyw golledion amhariad. Mae unrhyw asedau sefydlog sydd yn cael eu datgan ar ail brisiad yn cael eu cofnodi yn ôl eu gwerth teg ar ddyddiad yr ail brisiad, llai unrhyw ddibrisio a cholledion amhariad pellach. Bydd cynnydd yng ngwerth ased yn sgil ail brisio yn cael ei gydnabod gydag elw a cholledion cydnabyddedig eraill heblaw ei fod yn gwyrdroi unrhyw elw cydnabyddedig a wnaed mewn blynyddoedd cynt.
## **Dibrisiant**
Mae’r dibrisiant ar yr asedau sefydlog cyffyrddadwy yn cael ei gyfrif fel bo cost yr asedau, llai eu gwerth gweddilliol, yn cael ei ddileu dros gyfnod bywyd economaidd arferol yr asedau. Y gyfradd a ddefnyddiwyd yw 25% ar ddull mantol yn gostwng.
## **Amhariad asedau sefydlog**
Fe wneir adolygiad yn flynyddol os oes amhariad wedi digwydd i werth asedau sefydlog, ac os oes amhariad yn bodoli yna ail brisir yr ased yn unol â’r gwerth y gellir disgwyl amdano. Lle mae’r gwerth yn y llyfrau yn fwy na’r gwerth y gellir ei ddisgwyl, yna mae’r ased yn cael ei amharu.
## **Stoc**
Y mae stoc wedi ei brisio ar yr isaf o gost a phris gwerthu, ar ôl cymryd i ystyriaeth oed a chyflwr y stoc. Y mae natur llyfrau’r Gymdeithas yn arbennig ac felly nid yw’r rhai sydd yn flwydd oed neu hyn yn cael eu prisio.
9
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **Cronfeydd anghyfyngedig**
Cronfeydd heb eu cyfyngu yw rhoddion sy’n cael eu derbyn ac adnoddau eraill a dderbynnir, neu a grëir o dan nod yr elusennau, heb bwrpas penodedig ac maent ar gael fel Cronfeydd Cyffredinol.
## **Cronfeydd cyfyngedig**
Mae’n rhaid i gronfeydd wedi eu cyfyngu cael eu defnyddio i bwrpas penodedig yn ôl dymuniad y rhoddwr. Mae gwariant sydd yn ateb y gofynion yma yn cael ei ddangos yn erbyn y gronfa.
## **Adnoddau a Dderbynnir**
Mae’r holl adnoddau a dderbynnir ar gyfer cynhyrchu llyfrau a’r cylchgrawn yn cael eu dangos yn y datganiad o weithgareddau ariannol pan mae’r hawl cyfreithiol gan yr elusen i’r incwm a gellir adnabod y swm gyda sicrwydd rhesymol. Mae unrhyw grantiau cyfalaf yn cael eu hadnabod yn y flwyddyn y maent yn cael eu derbyn yn y datganiad o weithgareddau ariannol.
## **Grantiau**
Mae grantiau a dderbynnir ar gyfer cynhyrchu llyfrau a’r cylchgrawn yn cael eu dangos yn y datganiad o weithgareddau ariannol yn y cyfnod y maent yn cael eu derbyn.
## **Adnoddau a dreuliwyd**
Cyfrifir yr holl gostau ar raddfa croniad ac fe’u cyfrifir o dan benawdau sy’n cyfrannu’r holl gostau sy’n berthnasol i’r categori. Mae costau codi arian yn cynnwys treuliau ynglŷn â chwilio am gyfraniadau gwirfoddol yn unig, ac nid ydynt yn cynnwys costau gwybodaeth daenedig sy’n cefnogi’r gweithgareddau elusennol. Costau cynhaliaeth yw’r rhai hynny sy’n digwydd yn uniongyrchol i gadarnhau’r gwariant ar amcanion yr elusen. Costau gweinyddol yw’r rhai sydd ynglŷn â gweinyddiaeth yr elusen a’r angen i gydymffurfio ag anghenion cyfansoddiadol a statudol.
## **Treth**
Ni wnaed darpariaeth treth gorfforaeth na threthiant a ohiriwyd gan fod yr elusen yn un gofrestredig ac felly yn cael eu heithrio ar ei weithgareddau elusennol.
## **Offerynnau ariannol**
Mae ased ariannol neu rwymedigaeth ariannol yn cael ei gydnabod pan fod hawl gan yr elusen i ddarpariaethau cytundebol yr offeryn. Hawliwyd offerynnau ariannol sylfaenol am bris y trafodyn. Ond os yw’r trefniad yn drafodyn ariannu, rhaid cydnabod gwerth presennol taliadau dyfodol yr offeryn ariannol wedi disgowntio ar gyfradd y farchnad. Ar ddiwedd pob blwyddyn, cynhaliwyd adolygiad o amhariad yn yr asedau ariannol. Os oes tystiolaeth wrthrychol o amhariad, rhaid cydnabod y golled ar unwaith yn y cyfrif incwm a cholledion. Os oes gwrthdroad o amhariad, rhaid cydnabod y gwrthdroad yn y datganiad o weithgareddau ariannol ar unwaith. Ni cheir cynyddu gwerth yr ased ariannol i ffigwr fwy na’r ffigwr gwreiddiol cyn yr amhariad.
10
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|**3.**
**RHODDION A CHYMYNRODDION**
**2023**
**2023**
**Anghyfyngedig**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
Grantiau
83,040
**83,040**
Tanysgrifiadau
12,532
**12,532**
Rhoddion
-
**-**
Lwfans Cyflogaeth
2,212
**2,212**
97,784
**97,784**
**Cyngor Llyfrau Cymru**
Grant Cylchgrawn am y flwyddyn
Grant Llyfrau am y flwyddyn
Grant swydd am y flwyddyn
Grant awduron am y flwyddyn
Grantiau eraill am y flwyddyn
Grant marchnata|**A CHYMYNRODDION**
**2023**
**2023**
**Anghyfyngedig**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
83,040
**83,040**
12,532
**12,532**
-
**-**
2,212
**2,212**|2022
Anghyfyngedig
£
80,447
21,541
-
3,339|2022
Cyfanswm
£
**80,447**
**21,541**
**-**
**3,339**|
|---|---|---|---|
||97,784
**97,784**|105,327|**105,327**|
|||**2023**
**£**
**20,000**
**27,000**
**15,180**
**18,840**
**-**
**2,020**
**83,040**|2022
£
20,000
27,000
15,180
14,853
1,300
2,114|
||||80,447|
|**4.**
**INCWM GWEITHGAREDDAU**|**ELUSENNOL**||||
|---|---|---|---|---|
||**2023**|**2023**|2022|2022|
||**Anghyfyngedig**|**Cyfanswm**|Anghyfyngedig|Cyfanswm|
||**£**|**£**|£|£|
|Gwerthiant llyfrau a|||||
|chylchgronau|**26,018**|**26,018**|23,183|23,183|
|Hysbysebu|**25**|**25**|215|215|
|Gŵyl Gerallt|**826**|**826**|641|641|
|Gwyl Canol Dre|**150**|**150**|-|-|
|Eisteddfod|**2,314**|**2,314**|-|-|
|Incwm arall|**486**|**486**|453|453|
||**29,819**|**29,819**|24,492|24,492|
|**5.**
**INCWM BUDDSODDIAD**|||||
||**2023**|**2023**|2022|2022|
||**Anghyfyngedig**|**Cyfanswm**|Anghyfyngedig|Cyfanswm|
||**£**|**£**|£|£|
|Llog a dderbyniwyd|**106**|**106**|5|5|
|Gwobr teyrngarwch banc|**18**|**18**|7|7|
||**124**|**124**|12|12|
11
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **6. GWARIANT AR WEITHGAREDDAU ELUSENNOL**
|2023
Anghyfyngedig
£
Cynhyrchu cylchgrawn
33,027
Cynhyrchu llyfrau
78,655
Gwariant elusennol eraill
6,991
Gweinyddiaeth a rheolaeth
12,030
130,703
2022
Anghyfyngedig
£
Cynhyrchu cylchgrawn
30,101
Cynhyrchu llyfrau
92,801
Gwariant elusennol eraill
2,050
Gweinyddiaeth a rheolaeth
13,363
138,315
**7.**
**COSTAU CYNHYRCHU’R CYLCHGRAWN**
Golygyddion Llawrydd
Cynhyrchu a dosbarthu Barddas
Cyfranwyr Barddas
Elfen o gyflog a phensiwn
Gwobrau
**8.**
**COSTAU CYNHYRCHU LLYFRAU**
Stoc ar 1 Ebrill 2022
Cynhyrchu llyfrau yn y cyfnod
Stoc ar 31 Mawrth 2023
Cyflog golygydd a chyfran o gyflogau gweinyddwr
Golygydd Llawrydd
Breindal i gyfranwyr ac awduron
Awduron Cynllun A a B a cyfranwyr eraill
Lansio
Hysbysebu, cyhoeddusrwydd a gwobrau|2023
Anghyfyngedig
£
33,027
78,655
6,991
12,030|2023
Cyfyngedig
£
-
-
75
-|**2023**
**Cyfanswm**
**£**
**33,027**
**78,655**
**7,066**
**12,030**
**130,778**
2022
Cyfanswm
£
30,101
92,801
2,050
13,363
138,315
2022
£
8,960
12,140
4,210
4,701
90|
|---|---|---|---|
||130,703|75||
||2022
Anghyfyngedig
£
30,101
92,801
2,050
13,363|2022
Cyfyngedig
£
-
-
-
-||
||138,315|-||
|||**2023**
**£**
**8,990**
**14,353**
**3,771**
**5,793**
**120**
**33,027**
**2023**
**£**
**14,744**
**40,771**
**(26,804)**
**28,711**
**24,808**
**3,304**
**6,797**
**10,775**
**2,134**
**2,126**
**78,655**||
||||30,101|
||||2022
£
11,765
43,305
(14,744)|
||||40,326
37,267
500
5,627
7,130
946
1,005|
||||92,801|
12
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|9.
**GWARIANT ELUSENNOL ARALL**
Eisteddfod Genedlaethol
Nawdd Llenyddiaeth Cymru (Cronfa Gerallt)
Gwyl Canol Dre
Gŵyl Gerallt
Cyhoeddi Podlediad
Nwyddau – bagiau, mygiau
Dylunio
Tlws Pat Neill
10.
**GWEINYDDU A RHEOLAETH**
Elfen o gyflogau
Cyfrifo
Cadw Llyfrau
Post a chostau swyddfa
Teithio a chynhaliaeth
Rhent a storio
Yswiriant
Dyledwyr drwg
Costau banc
Manion
Aelodaeth
Hysbysebu
Costau Zoom a chyfrifiadur|**2023**
**£**
**4,320**
**150**
**150**
**1,220**
**300**
**263**
**588**
**75**
**7,066**
**2023**
**£**
**5,793**
**1,299**
**612**
**495**
**767**
**624**
**1,428**
**(1,450)**
**235**
**290**
**-**
**1,771**
**166**
**12,030**|2022
£
-
-
2,050
-
-
-|
|---|---|---|
|||2,050|
|||2022
£
4,701
1,133
-
897
465
624
-
4,375
126
240
10
300
492|
|||13,363|
## **11. GWARIANT ELUSENNOL YN ÔL GWEITHGAREDDAU**
|Cynhyrchu llyfrau
Cynhyrchu cylchgrawn
Gwariant elusennol arall
Llywodraethu|Gweithgareddau
Uniongyrchol
Costau
cefnogi
**Cyfanswm**
**2023**
Cyfanswm
2022
£
£
**£**
£
78,655
9,336
**87,991**
98,934
33,027
3,028
**36,055**
32,091
7,066
206
**7,272**
2,185
-
(540)
**(540)**
5,105|
|---|---|
||118,748
12,030
**130,778**
138,315|
13
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **12. DADANSODDIAD O GOSTAU CEFNOGI**
|Costau staff
Costau swyddfa
gyffredinol
Costau llywodraethu|Cynhyrchu
llyfrau
Cynhyrchu
cylchgrawn
Gwariant
Elusennol
Arall
**Cyfanswm**
**2023**
Cyfanswm
2022
£
£
£
**£**
£
5,028
2,123
413
**7,564**
5,001
3,328
1,405
273
**5,006**
3,257
605
(1,195)
50
**(540)**
5,105|
|---|---|
||8,961
2,333
736
**12,030**
13,363|
## **13. ADNODDAU A DDERBYNIWYD / DREULIWYD NET**
|Y mae wedi ei ddatgan ar ôl tynnu: -
Dibrisiant
**14.**
**FFIOEDD YR ARCHWILIWR ANNIBYNNOL**
Adroddiad ar y cyfrifon
Gwasanaethau cyflogau
**15.**
**CYFLOGAU**
Cyflogau
Nawdd cymdeithasol
Pensiwn Cyflogwr|**2023**
**£**
**-**
**2023**
**£**
**910**
**389**|2022
£
-
2022
£
730
403|
|---|---|---|
||**1,299**|1,133|
||**2023**
**£**
**32,446**
**2,350**
**1,598**
**36,394**|2022
£
41,335
3,339
1,995|
|||46,669|
Ni enillodd unrhyw weithiwr £60,000 neu fwy (2022 – dim). Cyfartaledd nifer y gweithwyr am y flwyddyn oedd 2 (2022 – 2).
Mae costau cyflog am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2022 yn cynnwys ôl-daliad am addasiad gradd cyflog yn seiliedig ar y cyfnod 1 Ebrill 2018 hyd at 31 Mawrth 2021 o £3,777.
14
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|**16.**
**Asedau parhaol cyffyrddadwy**
**Cost**
Ar y 1af o Ebrill 2022 a 31 o Fawrth 2023
**Dibrisiant**
Ar y 1af o Ebrill 2022
Dibrisiant
Ar y 31 o Fawrth 2023
**Gwir werth llyfr ar y 31 o Fawrth 2023**
Gwir werth llyfr ar y 31 o Fawrth 2022
**17.**
**STOC**
Llyfrau
**18.**
**DYLEDWYR**
Dyledwyr gweithredol
Dyledwyr eraill
Rhagdaliadau
**19.**
**CREDYDWYR**
Yn daladwy o fewn y flwyddyn
Credydwyr gweithredol
Credydwyr eraill a nawdd cymdeithasol
Croniadau ac incwm gohiriedig|**2023**
**£**
**26,804**
**2023**
**£**
**1,895**
**-**
**1,908**
**3,803**
**2023**
**£**
**16,614**
**638**
**601**
**17,853**|Offer swyddfa
£
5,082|
|---|---|---|
|||5,082
-|
|||5,082|
|||**-**|
|||-|
|||2022
£
14,744|
|||2022
£
8,139
138
-|
|||8,277|
|||2022
£
2,987
225
7,012|
|||10,224|
15
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **20. SYMUDIAD YN Y CRONFEYDD**
|Cronfeydd wedi’u
cyfyngu
Ewyllys Pat Neil
Cronfeydd heb eu
cyfyngu
Cronfa Gyffredinol|1 Ebrill 2022
Adnoddau
Mewn
Adnoddau
Allan
Trosglwyddo
31 Mawrth
2023
£
£
£
£
£
13,923
-
(75)
-
13,848|
|---|---|
||13,923
-
(75)
-
13,848
67,673
127,727
(130,703)
-
64,697|
||67,673
127,727
(130,703)
-
64,697|
||81,596
127,727
(130,778)
-
78,545|
## **21. Dadansoddiad o asedau net rhwng cronfeydd**
|Cronfeydd heb eu cyfyngu
Cronfeydd wedi’u cyfyngu
**Cyfanswm**|**Asedau sefydlog**
**cyffyrddadwy**
**Asedau cyfredol net**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
**£**
-
64,697
64,697
-
13,848
13,848|
|---|---|
||**-**
**78,545**
**78,545**|
## **22. Trafodion gyda Ymddiriedolwyr neu bersonau cysylltiedig neu debyg**
Mae’r Ymddiriedolwyr yn rhoi o’u hamser yn gwbl wirfoddol i gyfarfod, rheoli a chynnal gweithgaredd y Gymdeithas, heb unrhyw dâl neu gydnabyddiaeth yn uniongyrchol nag yn anuniongyrchol o gronfa’r elusen am wneud hynny.
Yr unig eithriad yw cydnabyddiaeth ar ffurf ffi yn ymwneud â gwaith llenyddol creadigol y Gymdeithas. Lle rhoir cydnabyddiaeth i Ymddiriedolwyr am hynny, mae’n bolisi datgan yr hyn â gânt yn agored, a cheir dadansoddiad isod, felly, o’r taliadau i Ymddiriedolwyr yn ystod y flwyddyn adrodd. Lle telir i Ymddiriedolwyr am waith creadigol, gwneir hynny ar yr un telerau yn union â chyfranwyr eraill nad ydynt yn Ymddiriedolwyr, yn ddieithriad.
1. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy gytundeb safonol y Gymdeithas ag awduron cyfrolau:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Sgrifen Cyf|Cynghanedd i blant Addasu ar gyfer argraffiad||500|
|(Cwmni personol Mererid|Hopwood)|newydd||
|Elinor Wyn Reynolds
|Anwyddoldeb|Awdur|750|
16
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
2. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy gytundeb safonol y Gymdeithas â chomisiynwyr a golygyddion cyfrolau:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Laura Wyn Karadog|Gwyl Canol Dre|Trafodaeth Rhuddin|75|
|(cysylltiedig gydag Aneurin Karadog)||||
|Elinor Wyn Reynolds|Amrywiol|Ffi golygydd|2,000|
3. Yn achos 1 a 2 uchod, yn unol â’r arfer cytundebol, derbyniodd yr awduron / comisiynwyr / golygyddion 12 o argraffiad cyntaf eu cyfrol am ddim.
4. Yn unol â’r arfer ers sefydlu’r Gymdeithas, derbyniodd aelodau’r Pwyllgor Gwaith yn ystod y flwyddyn adrodd gopi am ddim o bob cyfrol a gyhoeddwyd tra oeddent yn aelod o’r Pwyllgor hwnnw.
5. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy drefniant golygyddol am eu cyfraniadau creadigol i’r cylchgrawn Barddas neu i gyfrolau (yn cynnwys breindal):
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Rhys Dafis|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|40|
|Rhys Dafis|Amrywiol|Breindal|320|
|Mari George|_Barddas_|Englyn|40|
|Mari George|Gerddi am Gariad|Cyfrannu cerdd|90|
|Mari George|Amrywiol|Breindal|101|
|Sgrifen Cyf|_Barddas_|Englyn|70|
|Mererid Hopwood|Amrywiol|Breindal|322|
|Gruffudd Antur|_Barddas_|Englyn|50|
|Tudur Dylan Jones|Amrywiol|Breindal|337|
|Laura Wyn Karadog|Amrywiol|Breindal|583|
|Elinor Wyn Reynolds|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|70|
|Jo Heyde|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|20|
17
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
6. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol am waith arbenigol yn trefnu digwyddiadau hyrwyddol:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Mererid Hopwood|Gwyl Canol Dre|Cynnal sesiwn|75|
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|(cysylltiedig gyda Mererid Hopwood)||||
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|Tudur Dylan Jones|Gwyl Gerallt|Meuryn Ymryson|100|
|Gruffudd Antur|Gwyl Gerallt|Ymryson|40|
|Gruffudd Antur|Llyfr bach y Ty Bach|Llywyddu lansiad|100|
|Elinor Wyn Reynolds|Tosturi|Lansio|200|
|Elinor Wyn Reynolds|Anwyddoldeb|Gwyl Gerallt|90|
18
Rhif yr elusen: 511899
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **DATGANIADAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN**
## **YN Y DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **CYNNWYS**
|Disgrifiad|Tudalen|
|---|---|
|Manylion yr ymddiriedolwyr a’r pwyllgor gwaith|2|
|Adroddiad yr ymddiriedolwyr|3|
|Adroddiad yr archwiliwr annibynnol|6|
|Datganiad o weithgaredd ariannol|7|
|Mantolen|8|
|Nodiadau|9|
1
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
Mae’r Ymddiriedolwyr yn cyflwyno’u hadroddiad ynghyd â datganiadau ariannol yr elusen ar gyfer y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2023.
Gwybodaeth gyffredinol a manylion gweinyddiaeth yr elusen, yr Ymddiriedolwyr oedd yn gweithredu rhwng 1 Ebrill 2022 a 31 Mawrth 2023 a’i ymgynghorwyr: -
|Enw Cofrestredig yr Elusen|Y Gymdeithas Gerdd Dafod|
|---|---|
|Rhif Cofrestru’r Elusen|511899|
|Cyfeiriad Cofrestredig|Cilgwyn, Llansannan, Dinbych, LL16 5HL|
|Llywydd Anrhydeddus|Dafydd Islwyn|
|**Ymddiriedolwyr (Y Pwyllgor Gwaith)**||
|Cadeirydd|Y Prifardd Aneirin Karadog|
|Is-gadeirydd|Y Prifardd Llion Elis Jones|
|Trysorydd|Llŷr James|
|Ysgrifennydd|Rhys Dafis|
||Gruffudd Antur|
||Mari George|
||Y Prifardd Mererid Hopwood|
||Y Prifardd Tudur Dylan Jones|
||Rhian Jones (ymddiswyddodd 28 Medi 2022)|
||Y Prifardd Osian Rhys Jones|
||Y Prifardd Dafydd J Pritchard|
||Jo Heyde (cyfetholwyd 28 Medi 2022)|
||Elinor Wyn Reyonlds (cyfetholwyd 28 Medi 2022)|
|**Golygydd Llawrydd**|Y Prifardd Twm Morys|
|**Staff**|Alaw Mai Edwards (gadael Medi 2022)|
||Alaw Griffiths|
||Bethany Celyn Juckes-Hughes (ymuno Ionawr 2023)|
|**Archwiliwr Annibynnol**|R A Roberts BSc, FCA|
||Hill & Roberts|
||Cyfrifwyr Siartredig|
||1 Tan y Castell|
||Rhuthun|
||Sir Ddinbych|
||LL15 1DQ|
2
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Strwythur a rheolaeth y cronfeydd elusennol**
Mae Y Gymdeithas Gerdd Dafod (y “Gymdeithas”) yn fenter wedi ei sefydlu o dan gyfansoddiad ysgrifenedig ac yn cael ei gweinyddu gan Bwyllgor Gwaith. Mae pob aelod o’r Pwyllgor Gwaith yn Ymddiriedolwr/wraig yn yr elusen. Mae’r Gymdeithas elusennol wedi ei chofrestru gyda’r Comisiwn Elusennau (rhif 511899).
Mae’r Pwyllgor Gwaith wedi ei ethol o blith aelodau’r Gymdeithas. Y Pwyllgor Gwaith sy’n gyfrifol am reoli gwaith y Gymdeithas ar ran yr aelodau. Mae’r Pwyllgor Gwaith yn ethol swyddogion o’u plith.
## **Nodau ac amcanion**
Nod y Gymdeithas yw addysgu’r cyhoedd i werthfawrogi a deall barddoniaeth Gymraeg, yn enwedig y gelf o gynganeddu a hybu’r rhai sydd am farddoni.
## **Darparu budd i’r cyhoedd**
Wrth gynllunio ein gwaith am y flwyddyn, mae’r Ymddiriedolwyr wedi ystyried canllawiau’r Comisiwn Elusennau ar fudd y cyhoedd. Mae’r Gymdeithas yn gweithio i gyflawni ei hamcanion drwy gyhoeddi o leiaf pedwar rhifyn o’r cylchgrawn _Barddas_ yn flynyddol, cyhoeddi llyfrau, a chynnal cyfarfodydd a digwyddiadau hyrwyddol amrywiol ledled Cymru ac ar y cyfryngau.
## **Trefniant a Gweithgareddau**
Yn ystod y flwyddyn, cyhoeddwyd y llyfrau canlynol gyda chymorth y Cyngor Llyfrau: -
Tonfedd Heddiw: Y Lôn Hir Iawn; Seiri’r Canrifoedd: Cerddi T. Gwynn Jones; Anwyddoldeb; Llyfr Bach y Ty Bach; Cynghanedd i Blant; Nadolig; Cariad; Cyfnos; Y Traeth o dan y Stryd;
Cyhoeddwyd 5 rhifyn o Barddas a chynhaliwyd cystadlaethau Tlysau Barddas yn Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion a Gwyl Gerallt yng Nghanolfan y Celfyddydau , Aberystwyth yn ogystal a nifer o lansiadau cyfrolau newydd. Mewn partneriaeth â’r BBC, trefnwyd “ Bardd y Mis “ ar gyfer darllediadau Radio Cymru a chyfrannwyd yn gyson at raglenni’n trafod barddoniaeth.
3
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Adolygiad ariannol**
Mae’r Gymdeithas wedi parhau i dderbyn grantiau oddi wrth Cyngor Llyfrau Cymru. Derbyniwyd cyfanswm o £83,040 (2021-22: £80,447). Mae canlyniadau’r elusen i’w gweld yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol. Cyfanswm incwm oedd £127,727 (2022 - £129,831) a chyfanswm gwariant oedd £130,778 (2022 - £138,315). Mae hyn yn gadael gwariant net o £3,051 wedi tynnu o gronfeydd yr elusen am y flwyddyn (2022 – gwariant net £8,484).
## **Polisi cronfeydd**
Mae’n rhan o bolisi’r elusen i gadw cronfeydd anghyfyngedig sef y cronfeydd rhydd, ar lefel sy’n hafal i tua 3 mis o dreuliau anghyfyngedig. Mae hyn yn caniatáu cronfa ddigonol i dalu costau rheoli, gweinyddu a chynnal yr elusen. Bu i’r cronfeydd anghyfyngedig gael eu cynnal ar y lefel yma gydol y flwyddyn.
## **Polisi Buddsoddiad**
Yr amcan buddsoddiad yw diogelu'r buddsoddiadau cyfredol yn erbyn chwyddiant ac i gael incwm rhesymol yn ôl. Mae’r Elusen yn defnyddio cyfrifon cadw yn y banc, er mwyn ennill ychydig log a chadw arian yr Elusen yn ddiogel.
## **Rheolaeth Risg**
Mae’r Ymddiriedolwyr wedi gwneud arolwg risg ym meysydd strategaeth, busnes a gweithredol yr Elusen a gallant gadarnhau y byddai’r Elusen mewn sefyllfa i liniaru unrhyw risg ragweladwy.
## **Cynlluniau ar gyfer y dyfodol**
Mae’r Gymdeithas yn parhau i weithio’n agos gyda Chyngor Llyfrau Cymru a bwriada’r elusen barhau i gyhoeddi llyfrau, cyhoeddi’r cylchgrawn, cynnal digwyddiadau hyrwyddol amrywiol (megis lansiadau, ymrysonau, cystadleuthau barddoniaeth a Gŵyl flynyddol).
## **Datganiad o gyfrifoldebau'r Ymddiriedolwyr**
Mae'r Ymddiriedolwyr fel Pwyllgor Gwaith yn gyfrifol am baratoi Adroddiad yr Ymddiriedolwyr a'r datganiadau ariannol yn unol â chyfraith berthnasol a Safonau Cyfrifeg y DU (Arferion Cyfrifyddu a Dderbynnir yn Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig).
4
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **Datganiad o gyfrifoldebau'r Ymddiriedolwyr (parhad)**
Mae cyfraith sy’n berthnasol i elusennau yn gofyn bod yr Ymddiriedolwyr yn paratoi datganiadau ariannol ar gyfer pob blwyddyn ariannol sy'n rhoi safbwynt cywir a theg ar faterion yr elusen fel y mae pethau ac o'r ffynonellau sy'n dod i mewn a defnydd y ffynonellau, gan gynnwys incwm a gwariant y cwmni elusennol dros y cyfnod hwnnw. Fel rhan o waith paratoi'r datganiadau ariannol, bydd gofyn i'r Ymddiriedolwyr wneud y canlynol:
- Dewis polisïau cyfrifyddu addas ac yna eu rhoi ar waith yn gyson
- Dilyn dulliau ac egwyddorion Datganiad o Arferion Argymelledig yr Elusen
- Beirniadu ac amcangyfrif yn rhesymol ac yn bwyllog
- Paratoi'r datganiadau ariannol yn seiliedig ar fusnes sydd ar fynd oni bai ei bod yn anaddas cymryd y bydd y cwmni elusennol yn parhau mewn busnes
Mae'r Ymddiriedolwyr yn gyfrifol am gadw cofnodion ariannol digonol sy'n datgelu, gyda chywirdeb rhesymol ar unrhyw adeg, beth ydy sefyllfa ariannol yr elusen ac yn eu galluogi nhw i sicrhau fod y datganiadau ariannol yn cydymffurfio gyda Deddf Elusennau 2011, Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) perthnasol, a chyfansoddiad yr elusen. Maen nhw hefyd yn gyfrifol am ddiogelu asedau'r elusen ac felly hefyd dros gymryd camau rhesymol er mwyn rhwystro a datgelu unrhyw dwyll neu anghysondeb arall.
## **Datganiad**
Mae adroddiad yr Ymddiriedolwyr wedi ei gymeradwyo gan yr Ymddiriedolwyr.
## Arwyddwyd _Rhys Dafis_
Rhys Dafis – Ysgrifennydd
Dyddiad 17 Tachwedd 2023
5
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **ADRODDIAD YR ARCHWILIWR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
Adroddaf i’r Ymddiriedolwyr ar fy archwiliad o gyfrifon Y Gymdeithas Gerdd Dafod (“yr Ymddiriedolaeth”) am y flwyddyn yn diweddu 31ain Mawrth 2023 fel ag y gwelir ar dudalennau 6 hyd 17.
## **Cyfrifoldebau a’r sail adrodd**
Fel Ymddiriedolwyr elusen yr Ymddiriedolaeth rydych yn gyfrifol am baratoi’r cyfrifon yn unol â gofynion Deddf Elusennau 2011 (“y Ddeddf”).
Adroddaf mewn perthynas â'm harchwiliad o gyfrifon yr Ymddiriedolaeth a gwblhawyd o dan adran 145 o Ddeddf 2011 ac wrth ymgymryd â'm harchwiliad, dilynais yr holl Gyfarwyddiadau cymwys a roddwyd gan y Comisiwn Elusennau o dan adran 145(5)(b) o'r Ddeddf.
## **Datganiad yr archwiliwr annibynnol**
Cwblheais fy archwiliad. Cadarnhaf nad yw unrhyw faterion perthnasol wedi dod i'm sylw mewn perthynas â'r archwiliad sy'n rhoi achos i mi gredu, mewn unrhyw agwedd berthnasol bod:
- cofnodion cyfrifyddu heb eu cadw ar gyfer yr Ymddiriedolaeth fel sy’n ofynnol gan adran 130 o'r Ddeddf; neu
- nid yw'r cyfrifon yn cyfateb â'r cofnodion hynny; neu
- nid yw'r cyfrifon yn cydymffurfio â'r gofynion cymwys yngylch ffurf a chynnwys cyfrifon a amlinellir yn Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) 2008 heblaw unrhyw ofyniad bod y cyfrifon yn rhoi darlun 'gwir a theg' nad yw'n fater i'w ystyried fel rhan o archwiliad annibynnol.
Nid oes unrhyw bryderon gennyf ac nid wyf wedi dod ar draws unrhyw faterion eraill mewn perthynas â'r archwiliad y dylid dwyn sylw atynt yn yr adroddiad hwn er mwyn sicrhau dealltwriaeth briodol o'r cyfrifon.
## Llofnodwyd _R A Roberts_
R A Roberts BSc FCA
Hill & Roberts, Cyfrifwyr Siartredig, 1 Tan y Castell Rhuthun, Sir Ddinbych LL15 1DQ
Dyddiad 17 Tachwedd 2023
6
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **DATGANIAD O WEITHGAREDDAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
|Nodyn
**Adnoddau a dderbyniwyd**
Rhoddion a chymynroddion
3
Gweithgareddau elusennol
4
Buddsoddiadau
5
**Adnoddau a dreuliwyd**
Gweithgareddau elusennol
6
**Cyfanswm gwariant**
Incwm/ (Gwariant) Net
Symudiadau net rhwng cronfeydd
Adnoddau a dderbyniwyd net
Cyfanswm cronfeydd 1 Ebrill 2022
**Cyfanswm cronfeydd 31 Mawrth**
**2023**|2023
2023
**2023**
2022
Cronfa heb
gyfyngiad
Cronfa
wedi ei
gyfyngu
**Cyfanswm**
**cronfeydd**
Cyfansw
m
cronfeyd
d
£
£
**£**
£
97,784
-
**97,784**
105,327
29,819
-
**29,819**
24,492
124
-
**124**
12|
|---|---|
||127,727
-
**127,727**
129,831|
||130,778
-
**130,778**
138,315|
||130,778
-
**130,778**
138,315|
||(3,051)
-
**(3,051)**
(8,484)
75
(75)
**-**
-|
||(2,976)
(75)
**(3,051)**
(8,484)|
||67,673
13,923
**81,596**
90,080|
||**64,697**
**13,848**
**78,545**
81,596|
7
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **MANTOLEN AR 31 MAWRTH 2023**
|**Nodyn**
**ASEDAU PARHAOL**
Asedau cyffyrddadwy
16
**ASEDAU CYFREDOL**
Stoc
17
Dyledwyr a Rhagdaliadau
18
Arian yn y banc
**CREDYDWYR**
Yn daladwy o fewn y
flwyddyn
19
**CRONFEYDD**
Heb eu cyfyngu
20
Wedi eu cyfyngu
20|**2023**
**£**
**£**
**-**
**26,804**
**3,803**
**65,791**
**96,398**
**17,853**
**78,545**
**78,545**
**64,697**
**13,848**
**78,545**|**2023**
**£**
**£**
**-**
**26,804**
**3,803**
**65,791**
**96,398**
**17,853**
**78,545**
**78,545**
**64,697**
**13,848**
**78,545**|**2022**
**£**
**£**
-
14,744
8,277
68,799
91,820
10,224
81,596
81,596
67,673
13,923
81,596|**2022**
**£**
**£**
-
14,744
8,277
68,799
91,820
10,224
81,596
81,596
67,673
13,923
81,596|
|---|---|---|---|---|
||**96,398**||91,820||
||**17,853**||10,224||
||||||
|||**78,545**||81,596|
|||**64,697**
**13,848**||67,673
13,923|
|||**78,545**||81,596|
Wedi ei gymeradwyo gan yr ymddiriedolwyr ar 06 Medi 2023
Y Prifardd Aneirin Karadog _(Cadeirydd)_
## _Aneirin Karadog_
8
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **NODIADAU AR Y CYFRIFON AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023**
## **1. GWYBODAETH GYFFREDINOL**
Mae’r Gymdeithas Gerdd Dafod yn elusen gofrestredig wedi ei sefydlu o dan gyfansoddiad ysgrifenedig. Mae’r elusen wedi ei chofrestru yng Nghymru â chyfeiriad cofrestredig Cilgwyn, Llansannan, Dinbych, LL16 5HL.
## **2. POLISÏAU CYFRIFO**
## **Y Sail Gyfrifyddol**
Y mae datganiadau ariannol yr elusen wedi eu paratoi ar sail confensiwn cost hanesyddol ac yn unol ag FRS 102 “The Financial Reporting Standard applicable in the UK and the Republic of Ireland” y “Charities SORP (FRS 102)” a Deddf Elusennau 2011.
Mae’r datganiadau ariannol wedi’u paratoi yn unol â’r confensiwn costau hanesyddol, wedi ei ddiwygio ar gyfer ail brisio rhai asedau a dyledion ac eiddo buddsoddiad sydd wedi eu mesur yn ôl gwerth teg. Caiff y datganiad ariannol eu cyflwyno mewn punnoedd Prydeinig (£), arian gweithredu’r elusen a’i dalgrynnu at y bunt agosaf.
## **Busnes hyfyw**
Nid oes unrhyw ansicrwydd ynglŷn â gallu’r elusen i barhau mewn busnes.
## **Asedau sefydlog cyffyrddadwy**
Mae asedau sefydlog yn cael eu cofnodi yn wreiddiol yn ôl eu cost ac yna’n cael eu datgan yn ôl eu cost llai dibrisiant ac unrhyw golledion amhariad. Mae unrhyw asedau sefydlog sydd yn cael eu datgan ar ail brisiad yn cael eu cofnodi yn ôl eu gwerth teg ar ddyddiad yr ail brisiad, llai unrhyw ddibrisio a cholledion amhariad pellach. Bydd cynnydd yng ngwerth ased yn sgil ail brisio yn cael ei gydnabod gydag elw a cholledion cydnabyddedig eraill heblaw ei fod yn gwyrdroi unrhyw elw cydnabyddedig a wnaed mewn blynyddoedd cynt.
## **Dibrisiant**
Mae’r dibrisiant ar yr asedau sefydlog cyffyrddadwy yn cael ei gyfrif fel bo cost yr asedau, llai eu gwerth gweddilliol, yn cael ei ddileu dros gyfnod bywyd economaidd arferol yr asedau. Y gyfradd a ddefnyddiwyd yw 25% ar ddull mantol yn gostwng.
## **Amhariad asedau sefydlog**
Fe wneir adolygiad yn flynyddol os oes amhariad wedi digwydd i werth asedau sefydlog, ac os oes amhariad yn bodoli yna ail brisir yr ased yn unol â’r gwerth y gellir disgwyl amdano. Lle mae’r gwerth yn y llyfrau yn fwy na’r gwerth y gellir ei ddisgwyl, yna mae’r ased yn cael ei amharu.
## **Stoc**
Y mae stoc wedi ei brisio ar yr isaf o gost a phris gwerthu, ar ôl cymryd i ystyriaeth oed a chyflwr y stoc. Y mae natur llyfrau’r Gymdeithas yn arbennig ac felly nid yw’r rhai sydd yn flwydd oed neu hyn yn cael eu prisio.
9
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **Cronfeydd anghyfyngedig**
Cronfeydd heb eu cyfyngu yw rhoddion sy’n cael eu derbyn ac adnoddau eraill a dderbynnir, neu a grëir o dan nod yr elusennau, heb bwrpas penodedig ac maent ar gael fel Cronfeydd Cyffredinol.
## **Cronfeydd cyfyngedig**
Mae’n rhaid i gronfeydd wedi eu cyfyngu cael eu defnyddio i bwrpas penodedig yn ôl dymuniad y rhoddwr. Mae gwariant sydd yn ateb y gofynion yma yn cael ei ddangos yn erbyn y gronfa.
## **Adnoddau a Dderbynnir**
Mae’r holl adnoddau a dderbynnir ar gyfer cynhyrchu llyfrau a’r cylchgrawn yn cael eu dangos yn y datganiad o weithgareddau ariannol pan mae’r hawl cyfreithiol gan yr elusen i’r incwm a gellir adnabod y swm gyda sicrwydd rhesymol. Mae unrhyw grantiau cyfalaf yn cael eu hadnabod yn y flwyddyn y maent yn cael eu derbyn yn y datganiad o weithgareddau ariannol.
## **Grantiau**
Mae grantiau a dderbynnir ar gyfer cynhyrchu llyfrau a’r cylchgrawn yn cael eu dangos yn y datganiad o weithgareddau ariannol yn y cyfnod y maent yn cael eu derbyn.
## **Adnoddau a dreuliwyd**
Cyfrifir yr holl gostau ar raddfa croniad ac fe’u cyfrifir o dan benawdau sy’n cyfrannu’r holl gostau sy’n berthnasol i’r categori. Mae costau codi arian yn cynnwys treuliau ynglŷn â chwilio am gyfraniadau gwirfoddol yn unig, ac nid ydynt yn cynnwys costau gwybodaeth daenedig sy’n cefnogi’r gweithgareddau elusennol. Costau cynhaliaeth yw’r rhai hynny sy’n digwydd yn uniongyrchol i gadarnhau’r gwariant ar amcanion yr elusen. Costau gweinyddol yw’r rhai sydd ynglŷn â gweinyddiaeth yr elusen a’r angen i gydymffurfio ag anghenion cyfansoddiadol a statudol.
## **Treth**
Ni wnaed darpariaeth treth gorfforaeth na threthiant a ohiriwyd gan fod yr elusen yn un gofrestredig ac felly yn cael eu heithrio ar ei weithgareddau elusennol.
## **Offerynnau ariannol**
Mae ased ariannol neu rwymedigaeth ariannol yn cael ei gydnabod pan fod hawl gan yr elusen i ddarpariaethau cytundebol yr offeryn. Hawliwyd offerynnau ariannol sylfaenol am bris y trafodyn. Ond os yw’r trefniad yn drafodyn ariannu, rhaid cydnabod gwerth presennol taliadau dyfodol yr offeryn ariannol wedi disgowntio ar gyfradd y farchnad. Ar ddiwedd pob blwyddyn, cynhaliwyd adolygiad o amhariad yn yr asedau ariannol. Os oes tystiolaeth wrthrychol o amhariad, rhaid cydnabod y golled ar unwaith yn y cyfrif incwm a cholledion. Os oes gwrthdroad o amhariad, rhaid cydnabod y gwrthdroad yn y datganiad o weithgareddau ariannol ar unwaith. Ni cheir cynyddu gwerth yr ased ariannol i ffigwr fwy na’r ffigwr gwreiddiol cyn yr amhariad.
10
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|**3.**
**RHODDION A CHYMYNRODDION**
**2023**
**2023**
**Anghyfyngedig**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
Grantiau
83,040
**83,040**
Tanysgrifiadau
12,532
**12,532**
Rhoddion
-
**-**
Lwfans Cyflogaeth
2,212
**2,212**
97,784
**97,784**
**Cyngor Llyfrau Cymru**
Grant Cylchgrawn am y flwyddyn
Grant Llyfrau am y flwyddyn
Grant swydd am y flwyddyn
Grant awduron am y flwyddyn
Grantiau eraill am y flwyddyn
Grant marchnata|**A CHYMYNRODDION**
**2023**
**2023**
**Anghyfyngedig**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
83,040
**83,040**
12,532
**12,532**
-
**-**
2,212
**2,212**|2022
Anghyfyngedig
£
80,447
21,541
-
3,339|2022
Cyfanswm
£
**80,447**
**21,541**
**-**
**3,339**|
|---|---|---|---|
||97,784
**97,784**|105,327|**105,327**|
|||**2023**
**£**
**20,000**
**27,000**
**15,180**
**18,840**
**-**
**2,020**
**83,040**|2022
£
20,000
27,000
15,180
14,853
1,300
2,114|
||||80,447|
|**4.**
**INCWM GWEITHGAREDDAU**|**ELUSENNOL**||||
|---|---|---|---|---|
||**2023**|**2023**|2022|2022|
||**Anghyfyngedig**|**Cyfanswm**|Anghyfyngedig|Cyfanswm|
||**£**|**£**|£|£|
|Gwerthiant llyfrau a|||||
|chylchgronau|**26,018**|**26,018**|23,183|23,183|
|Hysbysebu|**25**|**25**|215|215|
|Gŵyl Gerallt|**826**|**826**|641|641|
|Gwyl Canol Dre|**150**|**150**|-|-|
|Eisteddfod|**2,314**|**2,314**|-|-|
|Incwm arall|**486**|**486**|453|453|
||**29,819**|**29,819**|24,492|24,492|
|**5.**
**INCWM BUDDSODDIAD**|||||
||**2023**|**2023**|2022|2022|
||**Anghyfyngedig**|**Cyfanswm**|Anghyfyngedig|Cyfanswm|
||**£**|**£**|£|£|
|Llog a dderbyniwyd|**106**|**106**|5|5|
|Gwobr teyrngarwch banc|**18**|**18**|7|7|
||**124**|**124**|12|12|
11
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **6. GWARIANT AR WEITHGAREDDAU ELUSENNOL**
|2023
Anghyfyngedig
£
Cynhyrchu cylchgrawn
33,027
Cynhyrchu llyfrau
78,655
Gwariant elusennol eraill
6,991
Gweinyddiaeth a rheolaeth
12,030
130,703
2022
Anghyfyngedig
£
Cynhyrchu cylchgrawn
30,101
Cynhyrchu llyfrau
92,801
Gwariant elusennol eraill
2,050
Gweinyddiaeth a rheolaeth
13,363
138,315
**7.**
**COSTAU CYNHYRCHU’R CYLCHGRAWN**
Golygyddion Llawrydd
Cynhyrchu a dosbarthu Barddas
Cyfranwyr Barddas
Elfen o gyflog a phensiwn
Gwobrau
**8.**
**COSTAU CYNHYRCHU LLYFRAU**
Stoc ar 1 Ebrill 2022
Cynhyrchu llyfrau yn y cyfnod
Stoc ar 31 Mawrth 2023
Cyflog golygydd a chyfran o gyflogau gweinyddwr
Golygydd Llawrydd
Breindal i gyfranwyr ac awduron
Awduron Cynllun A a B a cyfranwyr eraill
Lansio
Hysbysebu, cyhoeddusrwydd a gwobrau|2023
Anghyfyngedig
£
33,027
78,655
6,991
12,030|2023
Cyfyngedig
£
-
-
75
-|**2023**
**Cyfanswm**
**£**
**33,027**
**78,655**
**7,066**
**12,030**
**130,778**
2022
Cyfanswm
£
30,101
92,801
2,050
13,363
138,315
2022
£
8,960
12,140
4,210
4,701
90|
|---|---|---|---|
||130,703|75||
||2022
Anghyfyngedig
£
30,101
92,801
2,050
13,363|2022
Cyfyngedig
£
-
-
-
-||
||138,315|-||
|||**2023**
**£**
**8,990**
**14,353**
**3,771**
**5,793**
**120**
**33,027**
**2023**
**£**
**14,744**
**40,771**
**(26,804)**
**28,711**
**24,808**
**3,304**
**6,797**
**10,775**
**2,134**
**2,126**
**78,655**||
||||30,101|
||||2022
£
11,765
43,305
(14,744)|
||||40,326
37,267
500
5,627
7,130
946
1,005|
||||92,801|
12
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|9.
**GWARIANT ELUSENNOL ARALL**
Eisteddfod Genedlaethol
Nawdd Llenyddiaeth Cymru (Cronfa Gerallt)
Gwyl Canol Dre
Gŵyl Gerallt
Cyhoeddi Podlediad
Nwyddau – bagiau, mygiau
Dylunio
Tlws Pat Neill
10.
**GWEINYDDU A RHEOLAETH**
Elfen o gyflogau
Cyfrifo
Cadw Llyfrau
Post a chostau swyddfa
Teithio a chynhaliaeth
Rhent a storio
Yswiriant
Dyledwyr drwg
Costau banc
Manion
Aelodaeth
Hysbysebu
Costau Zoom a chyfrifiadur|**2023**
**£**
**4,320**
**150**
**150**
**1,220**
**300**
**263**
**588**
**75**
**7,066**
**2023**
**£**
**5,793**
**1,299**
**612**
**495**
**767**
**624**
**1,428**
**(1,450)**
**235**
**290**
**-**
**1,771**
**166**
**12,030**|2022
£
-
-
2,050
-
-
-|
|---|---|---|
|||2,050|
|||2022
£
4,701
1,133
-
897
465
624
-
4,375
126
240
10
300
492|
|||13,363|
## **11. GWARIANT ELUSENNOL YN ÔL GWEITHGAREDDAU**
|Cynhyrchu llyfrau
Cynhyrchu cylchgrawn
Gwariant elusennol arall
Llywodraethu|Gweithgareddau
Uniongyrchol
Costau
cefnogi
**Cyfanswm**
**2023**
Cyfanswm
2022
£
£
**£**
£
78,655
9,336
**87,991**
98,934
33,027
3,028
**36,055**
32,091
7,066
206
**7,272**
2,185
-
(540)
**(540)**
5,105|
|---|---|
||118,748
12,030
**130,778**
138,315|
13
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **12. DADANSODDIAD O GOSTAU CEFNOGI**
|Costau staff
Costau swyddfa
gyffredinol
Costau llywodraethu|Cynhyrchu
llyfrau
Cynhyrchu
cylchgrawn
Gwariant
Elusennol
Arall
**Cyfanswm**
**2023**
Cyfanswm
2022
£
£
£
**£**
£
5,028
2,123
413
**7,564**
5,001
3,328
1,405
273
**5,006**
3,257
605
(1,195)
50
**(540)**
5,105|
|---|---|
||8,961
2,333
736
**12,030**
13,363|
## **13. ADNODDAU A DDERBYNIWYD / DREULIWYD NET**
|Y mae wedi ei ddatgan ar ôl tynnu: -
Dibrisiant
**14.**
**FFIOEDD YR ARCHWILIWR ANNIBYNNOL**
Adroddiad ar y cyfrifon
Gwasanaethau cyflogau
**15.**
**CYFLOGAU**
Cyflogau
Nawdd cymdeithasol
Pensiwn Cyflogwr|**2023**
**£**
**-**
**2023**
**£**
**910**
**389**|2022
£
-
2022
£
730
403|
|---|---|---|
||**1,299**|1,133|
||**2023**
**£**
**32,446**
**2,350**
**1,598**
**36,394**|2022
£
41,335
3,339
1,995|
|||46,669|
Ni enillodd unrhyw weithiwr £60,000 neu fwy (2022 – dim). Cyfartaledd nifer y gweithwyr am y flwyddyn oedd 2 (2022 – 2).
Mae costau cyflog am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2022 yn cynnwys ôl-daliad am addasiad gradd cyflog yn seiliedig ar y cyfnod 1 Ebrill 2018 hyd at 31 Mawrth 2021 o £3,777.
14
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
|**16.**
**Asedau parhaol cyffyrddadwy**
**Cost**
Ar y 1af o Ebrill 2022 a 31 o Fawrth 2023
**Dibrisiant**
Ar y 1af o Ebrill 2022
Dibrisiant
Ar y 31 o Fawrth 2023
**Gwir werth llyfr ar y 31 o Fawrth 2023**
Gwir werth llyfr ar y 31 o Fawrth 2022
**17.**
**STOC**
Llyfrau
**18.**
**DYLEDWYR**
Dyledwyr gweithredol
Dyledwyr eraill
Rhagdaliadau
**19.**
**CREDYDWYR**
Yn daladwy o fewn y flwyddyn
Credydwyr gweithredol
Credydwyr eraill a nawdd cymdeithasol
Croniadau ac incwm gohiriedig|**2023**
**£**
**26,804**
**2023**
**£**
**1,895**
**-**
**1,908**
**3,803**
**2023**
**£**
**16,614**
**638**
**601**
**17,853**|Offer swyddfa
£
5,082|
|---|---|---|
|||5,082
-|
|||5,082|
|||**-**|
|||-|
|||2022
£
14,744|
|||2022
£
8,139
138
-|
|||8,277|
|||2022
£
2,987
225
7,012|
|||10,224|
15
## **Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
## **20. SYMUDIAD YN Y CRONFEYDD**
|Cronfeydd wedi’u
cyfyngu
Ewyllys Pat Neil
Cronfeydd heb eu
cyfyngu
Cronfa Gyffredinol|1 Ebrill 2022
Adnoddau
Mewn
Adnoddau
Allan
Trosglwyddo
31 Mawrth
2023
£
£
£
£
£
13,923
-
(75)
-
13,848|
|---|---|
||13,923
-
(75)
-
13,848
67,673
127,727
(130,703)
-
64,697|
||67,673
127,727
(130,703)
-
64,697|
||81,596
127,727
(130,778)
-
78,545|
## **21. Dadansoddiad o asedau net rhwng cronfeydd**
|Cronfeydd heb eu cyfyngu
Cronfeydd wedi’u cyfyngu
**Cyfanswm**|**Asedau sefydlog**
**cyffyrddadwy**
**Asedau cyfredol net**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
**£**
-
64,697
64,697
-
13,848
13,848|
|---|---|
||**-**
**78,545**
**78,545**|
## **22. Trafodion gyda Ymddiriedolwyr neu bersonau cysylltiedig neu debyg**
Mae’r Ymddiriedolwyr yn rhoi o’u hamser yn gwbl wirfoddol i gyfarfod, rheoli a chynnal gweithgaredd y Gymdeithas, heb unrhyw dâl neu gydnabyddiaeth yn uniongyrchol nag yn anuniongyrchol o gronfa’r elusen am wneud hynny.
Yr unig eithriad yw cydnabyddiaeth ar ffurf ffi yn ymwneud â gwaith llenyddol creadigol y Gymdeithas. Lle rhoir cydnabyddiaeth i Ymddiriedolwyr am hynny, mae’n bolisi datgan yr hyn â gânt yn agored, a cheir dadansoddiad isod, felly, o’r taliadau i Ymddiriedolwyr yn ystod y flwyddyn adrodd. Lle telir i Ymddiriedolwyr am waith creadigol, gwneir hynny ar yr un telerau yn union â chyfranwyr eraill nad ydynt yn Ymddiriedolwyr, yn ddieithriad.
1. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy gytundeb safonol y Gymdeithas ag awduron cyfrolau:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Sgrifen Cyf|Cynghanedd i blant Addasu ar gyfer argraffiad||500|
|(Cwmni personol Mererid|Hopwood)|newydd||
|Elinor Wyn Reynolds
|Anwyddoldeb|Awdur|750|
16
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
2. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy gytundeb safonol y Gymdeithas â chomisiynwyr a golygyddion cyfrolau:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Laura Wyn Karadog|Gwyl Canol Dre|Trafodaeth Rhuddin|75|
|(cysylltiedig gydag Aneurin Karadog)||||
|Elinor Wyn Reynolds|Amrywiol|Ffi golygydd|2,000|
3. Yn achos 1 a 2 uchod, yn unol â’r arfer cytundebol, derbyniodd yr awduron / comisiynwyr / golygyddion 12 o argraffiad cyntaf eu cyfrol am ddim.
4. Yn unol â’r arfer ers sefydlu’r Gymdeithas, derbyniodd aelodau’r Pwyllgor Gwaith yn ystod y flwyddyn adrodd gopi am ddim o bob cyfrol a gyhoeddwyd tra oeddent yn aelod o’r Pwyllgor hwnnw.
5. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol drwy drefniant golygyddol am eu cyfraniadau creadigol i’r cylchgrawn Barddas neu i gyfrolau (yn cynnwys breindal):
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Rhys Dafis|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|40|
|Rhys Dafis|Amrywiol|Breindal|320|
|Mari George|_Barddas_|Englyn|40|
|Mari George|Gerddi am Gariad|Cyfrannu cerdd|90|
|Mari George|Amrywiol|Breindal|101|
|Sgrifen Cyf|_Barddas_|Englyn|70|
|Mererid Hopwood|Amrywiol|Breindal|322|
|Gruffudd Antur|_Barddas_|Englyn|50|
|Tudur Dylan Jones|Amrywiol|Breindal|337|
|Laura Wyn Karadog|Amrywiol|Breindal|583|
|Elinor Wyn Reynolds|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|70|
|Jo Heyde|_Barddas_|Cyfrannu cerdd|20|
17
**Y GYMDEITHAS GERDD DAFOD**
## **BARDDAS**
6. Talwyd yr Ymddiriedolwyr (neu bersonau cysylltiedig ag Ymddiriedolwyr) canlynol am waith arbenigol yn trefnu digwyddiadau hyrwyddol:
|Enw|Cyfrol|Disgrifiad|Swm|
|---|---|---|---|
||||£|
|Mererid Hopwood|Gwyl Canol Dre|Cynnal sesiwn|75|
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|(cysylltiedig gyda Mererid Hopwood)||||
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|Hanna Hopwood|Amrywiol|Creu fideo x 3|480|
|Tudur Dylan Jones|Gwyl Gerallt|Meuryn Ymryson|100|
|Gruffudd Antur|Gwyl Gerallt|Ymryson|40|
|Gruffudd Antur|Llyfr bach y Ty Bach|Llywyddu lansiad|100|
|Elinor Wyn Reynolds|Tosturi|Lansio|200|
|Elinor Wyn Reynolds|Anwyddoldeb|Gwyl Gerallt|90|
18