OpenCharities

This text was generated using OCR and may contain errors. Check the original PDF to see the document submitted to the regulator.

2023-03-31-accounts

CYNGOR LLYFRAU CYMRU BOOKS COUNCIL of WALES Adroddiad Blynyddol 2022123 ,,4 Cymru Greaoigol Creative Wales

Gair gan ein Cadeirydd, Linda Tomos

Mae hi wedi bod yn flwyddyn gyffrous i’r Cyngor Llyfrau ac i mi’n bersonol wrth gymryd Cadeiryddiaeth Bwrdd yr Ymddiriedolwyr. Mae fy niolch yn enfawr i’r Athro M. Wynn Thomas am y ffordd wych mae ef wedi arwain y sefydliad dros 20 mlynedd fel Cadeirydd a oedd yn cynnwys cyfnod o ad-drefnu sylweddol. Gwn, yn ogystal, fod fy nghyd-Ymddiriedolwyr yn ddyledus i Wynn am ei arweiniad ac mae’n gadael y Cyngor mewn lle cryf.

Fodd bynnag, ni fu erioed mwy o angen i’r Cyngor roi cymorth i’r diwydiant llyfrau yng Nghymru. Mae goresgyn sgileffeithiau’r Pandemig, ynghyd â’r cynnydd yng nghostau byw a’r angen i hyrwyddo’r llyfrau rhagorol sy’n cael eu cynhyrchu yng Nghymru ar hyn o bryd, wedi bod yn heriol. Mae’r ffaith fod y Cyngor wedi cynyddu ei ddarpariaeth dros y flwyddyn ddiwethaf yn deyrnged i waith caled y staff a’u partneriaethau cynhyrchiol gyda Cymru Greadigol, y cyhoeddwyr, siopau llyfrau a llyfrgelloedd. Rwyf wedi fy nghalonogi’n fawr gan y diddordeb a ddangoswyd gan Weinidogion Cymru, yn enwedig gan y Dirprwy Weinidog Dawn Bowden AS, sydd wedi bod yn hael yn ei chefnogaeth i’n gweithgareddau. Mae ei chydweithrediad â’r Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, Jeremy Miles AS, wedi bod yn ffyniannus wrth sicrhau bod deunydd Cymraeg

wedi’i ddosbarthu’n eang i ysgolion Cymru. Mae cymaint o uchafbwyntiau fel ei bod yn anodd cael lle digonol i sôn amdanynt i gyd, er fy mod yn gobeithio, wrth i chi ddarllen yr Adroddiad Blynyddol hwn, y byddwch chithau fel finnau yn cael eich plesio gan ehangder y gwaith sydd wedi’i gyflawni. Fodd bynnag, gyda llwyddiant daw’r angen i atgyfnerthu ac ehangu ar allbwn cyhoeddi yng Nghymru a chyrraedd cynulleidfaoedd nad ydynt, efallai, yn cael eu denu ar unwaith i ddarllen, neu a allai deimlo nad yw’r llyfrau yr hoffent eu darllen ar gael. Mae gan y Cyngor Llyfrau rôl hanfodol i’w chwarae o ran darparu cyngor arbenigol, cynnal ansawdd y llyfrau a gefnogir a chysylltu llyfrau â darllenwyr, yn enwedig yn y maes digidol.

Bydd y ffordd yr ydym i gyd yn ymateb i’r cyd-destun economaidd deinamig sydd ohoni, ynghyd â’n gallu i gydweithio’n effeithiol, fel erioed, yn diffinio ein llwyddiant yn y dyfodol. Hoffwn ddiolch yn ddiffuant i’n holl gefnogwyr, y llu o aelodau gwirfoddol o’r paneli, Cyfeillion y Cyngor Llyfrau, a’m cyd-Ymddiriedolwyr sydd wedi rhoi o’u hamser a’u harbenigedd i’n galluogi i gyflawni mwy. Heb ymroddiad staff arbennig sy’n sicrhau bod ein gwaith yn ffynnu dan arweiniad Helgard a’n partneriaid niferus yn y Llywodraeth, Awdurdodau Lleol a’r diwydiant cyhoeddi, ni fyddem wedi llwyddo i gyflawni’r allbynnau a’r canlyniadau a amlinellir yn yr adroddiad hwn. Edrychaf ymlaen yn fawr at weithio gyda chi i gyd wrth symud ymlaen, gyda fy nymuniadau gorau i chi oll. Linda

Helgard Krause, y Prif Weithredwr, yn bwrw golwg yn ôl dros y flwyddyn ddiwethaf

Wrth edrych yn ôl ar y flwyddyn ddiwethaf, gellid nodi nifer o brosiectau pwysig a gyflenwyd gennym yn ystod y 12 mis hynny, ond yn ddi-os, canlyniadau dau gynllun – y Grant Cynulleidfaoedd Newydd a

CaruDarllenYsgolion – gafodd yr effaith fwyaf ar eu priod feysydd.

Rwy’n ddiolchgar iawn i’r holl bobl greadigol ac egnïol a lwyddodd i gyflenwi dros 40 o brosiectau a gefnogwyd gan ein Grant Cynulleidfaoedd Newydd. Roedd newid hir dymor i gyflawni cynrychiolaeth deg o fewn y sector cyhoeddi yng Nghymru yn uchelgais graidd, ac yn parhau i fod. Credaf fod y cyllid ychwanegol hwn yn caniatáu i ni osod y sylfeini i wireddu’r uchelgais honno, yn enwedig gan fod ail flwyddyn o gyllid ar gyfer 2023/24 wedi’i gyhoeddi’n ddiweddar gan Dawn Bowden, y Dirprwy Weinidog.

Roedd #CaruDarllenYsgolion – a lansiwyd gan Jeremy Miles, Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, ym mis Mai 2022 yn Ysgol Hamadryad, Caerdydd – yn fenter ryfeddol lle roedd pob dysgwr mewn ysgolion gwladol yng Nghymru’n cael llyfr yn anrheg. Yn ogystal, galluogwyd banciau bwyd a phrosiectau cymunedol i roi llyfrau’n anrheg i ddefnyddwyr eu gwasanaethau, a bydd ysgolion yn derbyn parseli o lyfrau – a’r cyfan er mwyn dathlu a chydnabod pŵer trawsnewidiol darllen. Braf oedd gweld bod rhan fawr o’r ecosystem gyhoeddi – yn cynnwys cyhoeddwyr, llyfrwerthwyr, awduron a darlunwyr o Gymru – hefyd wedi elwa o’r buddsoddiad hwn gan Lywodraeth Cymru, a bod y tîm yn y Ganolfan Ddosbarthu wedi ymgymryd â’r her enfawr o ddosbarthu nifer anhygoel o deitlau – tua 300,000 – heb amharu mewn unrhyw fodd ar eu gwasanaethau arferol.

Roedd ein cyd-weithwyr yn yr Adran Datblygu Cyhoeddi yn brysur gyda nifer o wahanol rowndiau masnachfraint a arweiniodd at dderbyn

rhai ceisiadau newydd, cynlluniau i beilota cylchgronau newydd a chynlluniau newyddion digidol ychwanegol, gan barhau i gyflenwi’r rhaglen Darllen yn Well nesaf yr un pryd.

Pleser o’r mwyaf oedd croesawu pennaeth newydd ar yr Adran Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen, Bethan Jones. Mae ei chefndir ym myd addysg a chyhoeddi yn parhau i drawsnewid ein gwaith a’i wthio yn ei flaen, yn enwedig mewn perthynas â Perthyn – prosiect tair blynedd i fynd i’r afael â bylchau penodol yn y ddarpariaeth o lyfrau i blant a phobl ifanc. Ffocws ychwanegol i’r prosiect hwn yw denu talent newydd, yn enwedig yn yr iaith Gymraeg, i ysgrifennu a darlunio llyfrau ar gyfer y cynllun.

Roeddem yn falch o gefnogi CCPW gyda’u cynhadledd gyntaf yn Aberystwyth a’u cydbresenoldeb yn Ffair Llyfrau Llundain, gan roi llwyfan rhyngwladol i gyhoeddwyr o Gymru, a chyfle pwysig i arddangos cynnwys yn yr iaith Gymraeg i gynulleidfa fyd-eang.

Hoffwn ddiolch i Lywodraeth Cymru am eu cefnogaeth barhaus a’u hyder ynom ni fel partner allweddol sy’n cynnal un o sectorau blaenoriaeth Cymru Greadigol. Fel bob amser, rwy’n ddiolchgar i’r holl gyd-weithwyr sy’n cyfrannu at ein gwaith, ac yn gofalu nid yn unig am y pethau mawr ond hefyd am yr elfennau bach ond pwysig sy’n hanfodol ac yn tanategu ein gwaith. Rwy’n ddyledus am yr egni, y cyngor a’r amser a roddir mor hael gan ein Cadeirydd Linda Tomos, yr Is-gadeirydd Rona Aldrich a’r Trysorydd Alfred Oyekoya, yn ogystal â Bwrdd yr Ymddiriedolwyr, y gwirfoddolwyr ar ein his-bwyllgorau a’n panelau dewis a phanelau beirniadu – mae eu harbenigedd yn cyfoethogi ein gwaith i raddau nad oes modd ei fesur. Rydym yn ymwybodol o’r rhwystrau posibl a wynebir wrth ymuno â’n pwyllgorau, ac wedi rhoi cynlluniau ar waith i fynd i’r afael â’r rhain lle bo’r angen, i’n galluogi ni i barhau ar ein taith tuag at gynrychiolaeth deg o’r holl gymunedau sy’n ffurfio Cymru heddiw, ac i fod yn unedig mewn un pwrpas – i wneud Cymru gyfan yn genedl o ddarllenwyr.

Grant cynulleidfaoedd newydd New Audiences Grant Creu newid parhaol

Ym mis Mai 2022, cyhoeddwyd enwau’r 13 a dderbyniodd gyllid yn rownd gyntaf Grant Cynulleidfaoedd Newydd, gydag ail rownd ariannu ar y gorwel, diolch i gefnogaeth Cymru Greadigol a Llywodraeth Cymru. Flwyddyn yn ddiweddarach, rydym wedi dosbarthu tua £600,000 i dros 40 o brosiectau bach a mawr ledled Cymru.

Y Delyn Aur

print a’u profiadau bywyd yn cael eu rhannu.

Mae Gwasg y Bwthyn yn paratoi i gyhoeddi Y Delyn Aur gan Malachy Edwards. Mae’r llyfr yn ddarn o waith ffeithiol greadigol lle mae Malachy yn trafod ei sefyllfa a’i deimladau fel Cymro Cymraeg o dras ethnig gymysg, sef Cymraeg, Gwyddelig a Barbadaidd.

Cymru & I

Dyma bartneriaeth rhwng Inclusive Journalism Cymru a Seren i gyhoeddi Cymru & I , detholiad clawr papur o ddeg traethawd sydd yn taflu goleuni ar y Gymru gyfoes, o bersbectif pobl a chymunedau sydd wedi’u tangynrychioli.

Lucent Dreaming

Pan wnaethom wahodd ceisiadau grant yn y gwanwyn, roeddem yn chwilio am syniadau a fyddai’n gatalyddion ar gyfer newid parhaol yn y diwydiant; yn creu cyfleoedd i wella mynediad i’r diwydiant cyhoeddi a chynyddu amrywiaeth yn y sector yng Nghymru. Ar y pryd, ni allem fod wedi rhagweld yr ystod eang o fentrau y byddem yn gallu eu hariannu, na’r ffaith y byddai cymaint o bobl yn gallu elwa o gymryd rhan yn y prosiectau; i ddatblygu sgiliau, adeiladu rhwydweithiau a gweld eu geiriau mewn

Prosiect Ysgrifennu Creadigol Lleisiau Newydd

Sicrhaodd y Grant Cynulleidfaoedd Newydd mai Lucent Dreaming yw’r cyhoeddwr cylchgronau a llyfrau creadigol cyntaf i’w ariannu yng Nghymru dan arweiniad dau awdur lliw ar gytundeb llawnamser. Cenhadaeth Lucent Dreaming ydy cynrychioli pobl sy’n hanesyddol wedi cael eu hesgeuluso neu eu heithrio o gyhoeddi traddodiadol.

Mae Dr Hanin Abou Salem wedi gweithio gyda deg o ffoaduriaid yng Nghymru ar raglen ysgrifennu, sydd wedi arwain at gasgliad o farddoniaeth yn archwilio’u straeon, dan y teitl Unheard Voices .

----- Start of picture text -----
12
----- End of picture text -----

15 cylchgrawn wedi’u cefnogi 7 llyfr wedi’u cefnogi

1 prosiect yn cefnogi swydd barhaol

6 prosiect yn cefnogi swyddi dros dro

23 prosiect wedi arwain at gyfleoedd gwaith llawrydd

12 prosiect yn darparu cyfleoedd hyfforddi neu interniaeth

Caru Darllen Ysgolion

Ym mis Tachwedd 2021, cyhoeddwyd prosiect £4.6m Caru Darllen Ysgolion, sydd yn sicrhau bod pob plentyn mewn ysgol wladol yng Nghymru yn derbyn llyfr i’w gadw. Dyma’r prosiect mwyaf cyffrous ac uchelgeisiol o’i fath i ni ei reoli erioed, ac erbyn y gwanwyn, roedd y teitlau cyntaf o blith bron i 300,000 o lyfrau yn gadael y Ganolfan Ddosbarthu ar eu ffordd i ysgolion

Mai yn Ysgol Hamadryad yng Nghaerdydd, yng nghwmni Gweinidog y Gymraeg ac Addysg, Jeremy Miles. Derbyniodd dysgwyr ysgolion cynradd eu llyfrau drwy’r ysgol, tra bod myfyrwyr ysgolion uwchradd yn derbyn tocynnau llyfr arbennig gwerth £7. Yng ngham olaf y rhaglen, mae pob ysgol hefyd yn derbyn detholiad o tua 50 o lyfrau ar gyfer llyfrgell yr ysgol. Roedd y prosiect yn ymdrech gydweithredol enfawr, gan gefnogi cyhoeddwyr, llyfrwerthwyr ac ysgolion yng Nghymru, trwy lyfrau a anfonwyd yn uniongyrchol i ysgolion

chwmni Ymchwil Arad a bydd y canfyddiadau’n llywio prosiectau’r dyfodol. Rhannodd personoliaethau cyfarwydd megis y cyflwynydd a’r awdur Mel Owen, a’r blogiwr Charlotte Harding eu profiadau eu hunain o ddianc i fyd llyfrau, a’r rhan bwysig sydd gan lyfrau i’w chwarae yn eu bywydau a’u teuluoedd nhw eu hunain. Ynghyd â’r artist Mace the Great a’r crëwr TikTok Ellis Lloyd Jones, maen nhw wedi rhannu eu cariad at ddarllen mewn ymgyrch i amlygu rhaglen Caru Darllen Ysgolion.

ledled Cymru. Lansiwyd y rhaglen ym mis

a thrwy siopau llyfrau’n datblygu partneriaethau gyda’u hysgolion lleol. Rydym wedi comisiynu gwerthusiad annibynnol o’r prosiect gyda

Penodi ein Cadeirydd newydd

Ym mis Gorffennaf 2022, cyhoeddwyd penodiad ein Cadeirydd newydd, Linda Tomos CBE. Mae Linda yn llyfrgellydd siartredig gyda thros 40 mlynedd o brofiad yn y sector, a bu’n Llyfrgellydd Cenedlaethol rhwng 2015 a 2019, gan arwain y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth. Mae wedi gweithio fel uwch was sifil gyda Llywodraeth Cymru a hi oedd Cyfarwyddwr cyntaf CyMAL: Amgueddfeydd, Archifau a Llyfrgelloedd Cymru. Yn aelod o’r Orsedd,

fe’i hanrhydeddwyd â’r CBE yn Anrhydeddau Penblwydd y Frenhines yn 2020 am ei gwasanaeth i ddiwylliant Cymraeg. Wrth ystyried ei blwyddyn gyntaf yn y rôl, dywedodd Linda: “Mae wedi bod yn fraint cael gweithio gyda chyd-Ymddiriedolwyr, staff a chefnogwyr y Cyngor Llyfrau yn ystod blwyddyn mor brysur a chynhyrchiol. Mae’r heriau sy’n ein hwynebu i gyd yn hynod anodd; fodd bynnag, fel sefydliad, rydym wedi

estyn allan at yr awduron, cyhoeddwyr, siopau llyfrau a llyfrgellwyr i weithio gyda’n gilydd i gynnal sector cryf ac amrywiol sy’n gwasanaethu Cymru a thu hwnt.”

Croesawu aelodau newydd i’r tîm

Rydym wedi croesawu dau aelod newydd i’r tîm Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen eleni. Ym mis Hydref ymunodd Bethan Jones fel Pennaeth yr Adran, o’i swydd yng nghwmni Atebol lle’r oedd hi’n Arweinydd Prosiect. Cyn hynny, gweithiodd Bethan mewn sawl rôl wahanol ym maes addysg – athrawes, athrawes ymgynghorol i Gyngor Ceredigion ac arolygwr cymheiriaid i Estyn.

Lleisiau newydd ar ein Panel Pobl Ifanc

Ym mis Chwefror, croesawyd Francesca Sciarrillo fel Swyddog Hyrwyddo Darllen. Cyn ymuno â’r Cyngor Llyfrau, roedd Francesca yn aelod o banel beirniaid Cymraeg Tir na n-Og. Yn disgrifio’i hun fel llyfrbryf ac fel rhywun sydd wedi dysgu Cymraeg,

Yn y gwanwyn 2023, sefydlwyd Panel Pobl Ifanc cyntaf y Cyngor

Llyfrau, gyda phenodiad naw aelod newydd rhwng 17–20 oed. Bydd y panel,

mae’n hi’n dweud bod llyfrau wedi bod yn allweddol i’w helpu hi i ddysgu’r iaith: “Yn fy marn i, un o’r ffyrdd gorau o ymgolli’ch hun yn yr iaith Gymraeg yw trwy ddarllen – ac rydyn ni mor lwcus yma yng Nghymru fod gennym gymaint o awduron a straeon anhygoel i’w rhannu efo’n gilydd a’u mwynhau.”

a gaiff ei gadeirio gan Llŷr Titus, yn cyfarfod deirgwaith y flwyddyn i rannu barn a syniadau ar sut i ysbrydoli eraill i ddarllen er pleser, ystyried y defnydd

o gyfryngau cymdeithasol a sianelau digidol, ac yn cynnig adborth ac awgrymiadau ynglŷn â llyfrau Cymraeg a Saesneg a gyhoeddir yng Nghymru.

Perthyn – yn datblygu empathi a chariad at ddarllen

Sicrhawyd cyllideb o £810,967 gan Adran Addysg Llywodraeth Cymru ar gyfer Perthyn, prosiect tair blynedd i greu deunydd darllen er pleser i ddarllenwyr 3–16 oed.

allweddol a chyfrannu at lesiant emosiynol a meddyliol dysgwyr. Bydd hwn yn cefnogi pedwar nod y Cwricwlwm Newydd i Gymru.

Penodwyd panel annibynnol, ac ym mis Ionawr dewiswyd 30 teitl i’w haddasu i’r Gymraeg gan gynrychioli trawstoriad o themâu fel LGBTQ+, anabledd ac amrywiaeth ddiwylliannol. Ar ôl dewis y 30 llyfr i’w haddasu, bydd deg teitl newydd sbon

Y weledigaeth wrth galon y prosiect yw cyhoeddi llyfrau sy’n cynnig mewnwelediad i ddiwylliant, pobl a hanes Cymru, er mwyn helpu datblygu sgiliau empathi

nawr yn cael eu comisiynu o Gymru, i ategu’r casgliad ac ehangu’r ystod o themâu. Bydd pob ysgol wladol yng Nghymru yn derbyn y casgliad o 40 o lyfrau, a’r adnoddau addysgol sy’n cyd-fynd â nhw, yn rhad ac am ddim ym mis Medi 2025.

Ein blwyddyn mewn rhifau

175 o lyfrau Cymraeg wedi’u cefnogi gan grantiau

112

o lyfrau Saesneg wedi’u cefnogi gan grantiau

£610k

i gryfhau ac amrywio’r diwydiant cyhoeddi yng Nghymru

198 o archebion rhyngwladol wedi’u hanfon i 24 o wahanol wledydd tu allan i’r DU

337 o siopau wedi’u gwasanaethu

kWh 26,838 o drydan wedi’i gynhyrchu gan y paneli solar.

874,089 o lyfrau wedi’u hanfon allan gan y Ganolfan Ddosbarthu

296,970 o lyfrau wedi’u hanfon i 1,285 o ysgolion cynradd fel rhan o gynllun Caru Darllen Ysgolion

63 o wirfoddolwyr ar ein Bwrdd a phaneli annibynnol – Diolch!

53,075 o lyfrau wedi’u hanfon i 201 grwpiau cymunedol a banciau bwyd fel rhan o gynllun Caru Darllen Ysgolion

ADRODDIAD BLYNYDDOL A DATGANIADAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Rhif yr elusen: 1192269 www.llyfrau.cymru

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

CYNNWYS

Adroddiad yr Ymddiriedolwyr
Prif Amcanion a Gweithgareddau’r Elusen 3–5
Crynodeb o Waith y Flwyddyn 5–7
Cyflawniad a Pherfformiad 8–9
Adolygiad Ariannol a Chynlluniau’r Dyfodol 10–11
Datganiad o Gyfrifoldebau’r Ymddiriedolwyr 12
Adroddiad yr Archwilwyr Annibynnol 13–16
Datganiad o’r Gweithgareddau Ariannol 17
Mantolen 18
Datganiad o’r Llif Arian 19
Nodiadau i’r Datganiadau Ariannol 20–38

2

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Cyflwyna’r ymddiriedolwyr eu hadroddiad ynghyd â’r cyfrifon am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2023. Trosglwyddwyd yr asedau a’r rhwymedigaethau o’r hen elusen i’r sefydliad newydd ar 1 Ebrill 2021.

Prif Amcanion a Gweithgareddau’r Elusen

Datganiad Budd y Cyhoedd

Mae aelodau’r Pwyllgor Rheoli wedi ystyried eu dyletswydd yn unol ag Adran 17 o Ddeddf Elusennau 2011 ynglŷn â Budd y Cyhoedd. Maent yn fodlon bod gweithgareddau’r elusen yn ystod y flwyddyn, fel y’u disgrifir yn yr adroddiad hwn, yn unol â’r meini prawf hynny. Amcan craidd Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales yw darparu budd i ddarllenwyr Cymru – yn y ddwy iaith.

Manylion Gweinyddol

Enw’r elusen Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales Rhif Elusen Gofrestredig 1192269 Cyfeiriad Cofrestredig Castell Brychan Aberystwyth Ceredigion SY23 2JB Archwilwyr Llŷr James Cyfrifwyr Ardystiedig Siartredig ac Archwilwyr Cofrestredig 25 Stryd y Bont Caerfyrddin SA31 3JS Bancwyr HSBC plc Sgwâr Harford Llanbedr Pont Steffan Ceredigion SA48 7DU Prif Weithredwr Helgard Krause Brocer Buddsoddiadau Blackrock 12 Throgmorton Avenue London EC2N 2DL

3

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Ymddiriedolwyr

Mae Cyngor Llyfrau Cymru, sy’n Sefydliad Corfforedig Elusennol, yn cael ei lywodraethu gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr sy’n cynnwys Cadeirydd, Is-gadeirydd a’r Ymddiriedolwyr a hyd at 12 o aelodau. Etholir yr Ymddiriedolwyr i wasanaethu am gyfnod o 4 blynedd yn y lle cyntaf, gydag opsiwn o ail dymor o 4 blynedd. Caiff y Cadeirydd ei ethol yn flynyddol gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr. Cynhelir Cyfarfod Blynyddol yn yr haf lle mae’r aelodau’n derbyn y cyfrifon blynyddol a’r adroddiad blynyddol.

Yr Ymddiriedolwyr ar gyfer 2022/23 yw:

Yr Athro M. Wynn Thomas Mrs Linda Tomos Mrs Rona Aldrich Mr Alfred Oyekoya Yr Athro Jane Aaron

Cadeirydd (tan 26/07/22) Cadeirydd (o 27/7/22) Is-gadeirydd Trysorydd

Mrs Rajvi Glasbrook Griffiths Mrs Alwena Hughes Moakes Ms Lowri Ifor

Yr Athro Carwyn Jones

Yr Athro Gerwyn Wiliams

Dr Caroline Owen Wintersgill

4

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Cyfansoddiad

Cyfansoddiad ysgrifenedig yw offeryn llywodraethu Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales. Trosglwyddwyd Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales i fod yn Sefydliad Corfforedig Elusennol ar 1 Ebrill 2021.

Y Cyngor a’i Bwyllgorau

Rheolir y Cyngor Llyfrau gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr a benodir yn unol â’i Gyfansoddiad. Mae Bwrdd yr Ymddiriedolwyr yn penodi aelodau i is-bwyllgorau arbenigol sy’n adrodd i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr. Mae proses hysbysebu agored sydd yn deg a thryloyw, yn unol â’r arferion gorau, yn digwydd ar gyfer yr holl swyddi sydd ar gael ar y Bwrdd a’r is-bwyllgorau.

Crynodeb o Waith y Flwyddyn –

Wrth fwrw golwg yn ôl dros y flwyddyn ariannol ddiwethaf, mae yna ddau brosiect – y Grant Cynulleidfaoedd Newydd a #CaruDarllenYsgolion – sy’n sefyll allan yn sgil yr effaith ddofn maent yn parhau i’w chyflenwi. Mae’r prosiect cyntaf wedi gosod y seiliau ar gyfer newid positif a hirdymor a chyflawni cynrychiolaeth deg yn ein sector ni – ac ni fyddai hyn yn bosibl heblaw am ymgysylltiad creadigol ac egnïol yr holl bobl sy’n cyflenwi dros ddeugain o brosiectau mewn partneriaeth â ni a rhanddeiliaid eraill. Cafwyd cymaint o lwyddiant fel bod Llywodraeth Cymru wedi cyfrannu cyllid ychwanegol i gynnal rownd arall yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf. Yn wahanol i’r cynllun hwn, a dargedwyd yn benodol, roedd #CaruDarllenYsgolion yn gynnig cyffredinol i ddysgwyr yng Nghymru; y bwriad oedd nid yn unig hyrwyddo llawenydd a gwerth darllen er pleser, ond hefyd rhoi llyfr am ddim i bob plentyn mewn ysgolion gwladol. Roeddem hefyd wedi gallu ymestyn y cynllun i gynnwys cynlluniau cymunedol megis banciau bwyd, a derbyniwyd negeseuon hynod deimladwy gan rai o’r defnyddwyr. Yn ogystal, atebodd Llywodraeth Cymru y galwadau i gefnogi’r sector mewn cydnabyddiaeth o’r argyfwng costau byw, gan ddarparu arian ychwanegol i gefnogi busnesau oedd yn wynebu costau uwch a’u galluogi i helpu eu staff eu hunain yn ariannol. Pleser o’r mwyaf oedd cefnogi Cyhoeddi Cymru – Publishing Wales wrth iddynt gynnal stondin yn Ffair Lyfrau Llundain, gan roi llwyfan yn y ffair fasnach bwysig hon i dros ugain o gyhoeddwyr o Gymru.

Datblygiadau Busnes

Er gwaethaf y rhagolygon am 2022/23 a oedd, yn ansicr i’r Ganolfan Ddosbarthu yn wreiddiol, daeth ei blwyddyn i ben gyda pherfformiad rhagorol arall. Y rheswm pennaf am hyn, fodd bynnag, oedd y gwaith parhaus, fesul cam, i gyflenwi’r prosiect #CaruDarllenYsgolion, ac mae’r pryderon am iechyd cyffredinol y sector llyfrwerthwyr annibynnol yn parhau. Mae’r Ganolfan Ddosbarthu’n dal i fuddsoddi yn ei gwasanaethau, ond hefyd yn gweithredu system SMS a warws newydd a fydd yn disodli’r system hynod hen ffasiwn a osodwyd rhyw 30 mlynedd yn ôl. Ein blaenoriaeth bob amser yw cynnal ein gweithrediadau busnes heb unrhyw ymyrraeth, ac er bod hyn wedi arwain at gymryd mwy o amser nag a ddisgwylid i roi’r system ar waith, rydym yn hyderus y daw’r cyfan i fwcwl o fewn y flwyddyn ariannol nesaf. Ein gobaith yw y bydd y buddsoddiad hwn yn galluogi’r Ganolfan Ddosbarthu i ennill busnes dosbarthu newydd a gwella ei safle ymhlith y cystadleuwyr.

Datblygu Cyhoeddi: Uchafbwyntiau

Bu’r deuddeg mis diwethaf yn brysur wrth ailgyflwyno’r gylchred asesu ar gyfer y rhaglenni craidd (llyfrau a chylchgronau) a roddwyd o’r neilltu dros dro yn ystod cyfnod COVID. Cyflawnwyd y rownd masnachfraint yn achos y cyhoeddwyr a swyddi Saesneg yn llwyddiannus, gyda nifer o ymgeiswyr newydd yn dod yn gyhoeddwyr rhaglen am y 4 blynedd nesaf. Cynhaliwyd y masnachfreintiau cylchgronau a gafodd fudd o gyllid gan Lywodraeth Cymru, ac arweiniodd hyn at gynlluniau peilot ar gyfer cylchgrawn Cymraeg ar chwaraeon a ddarperir gan Golwg, a chylchgrawn hanes poblogaidd a ddarperir gan Gwasg Carreg Gwalch, tra ar yr un pryd yn diogelu’r cylchgronau craidd. Yn dilyn

5

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

penderfyniad Newsquest i ddirwyn cwmni Corgi i ben, aethom ati i gynnal proses dendr arall, gyda’r arian oedd yn weddill yn cael ei gyflwyno i Golwg i’w ddefnyddio i wella eu cyrhaeddiad i gynulleidfaoedd newydd trwy ddatblygu eu gwasanaethau ar lwyfannau cyfryngau cymdeithasol cyfredol a newydd. Yn dilyn llawer o drafod, penderfynodd yr is-bwyllgor Cymraeg gynnal adolygiad buddsoddi mawr ar gyfer cyhoeddwyr Cymraeg, y cyntaf o’i fath yn hanes y Cyngor Llyfrau. Roedd y dasg hon yn adlewyrchu’r broses fasnachfraint ar yr ochr Saesneg ac yn galluogi’r is-bwyllgor i gymryd agwedd mwy hirdymor a strategol, a chaniatáu i gyhoeddwyr gynllunio a chyflenwi eu rhaglenni mewn modd mwy strwythuredig. Gwneir y penderfyniadau a’r cynigion terfynol yn haf 2023, gyda’r cynlluniau masnachfraint newydd yn weithredol am 4 blynedd o fis Ebrill 2024.

Dechreuodd yr Adran Llyfrau Plant weithio ar y prosiect Perthyn, a ariannwyd gan Adran Addysg Llywodraeth Cymru, i amrywio llyfrau i blant a phobl ifanc yn nhermau’r themâu a’r awduron sydd ynghlwm â’r gwaith. Rydym yn ddiolchgar i’r panel allanol o arbenigwyr a ddewisodd y teitlau i’w cyfieithu. Cynhelir tendr i gomisiynu teitlau gwreiddiol yn gynnar yn haf 2023. Mae cydweithwyr o’r Adran Datblygu Cyhoeddi yn cydweithio’n agor i sicrhau bod yna gymaint o gysondeb ag y bo modd i osgoi dyblygu.

Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant

Yn y Cyngor Llyfrau, rydym yn cydnabod bod yr anghyfartaleddau strwythurol sy’n bodoli o fewn y gymdeithas ehangach yng Nghymru hefyd yn bodoli yn ein sector ni ein hunain. Rydym wedi ymrwymo i gyflawni cynrychiolaeth deg o fewn ein sefydliad ni a’r sector llyfrau yng Nghymru, fel ei gilydd. Mae ein Bwrdd Ymddiriedolwyr, yr arweinwyr gweithredol, y rheolwyr a’r arweinwyr tîm yn deall bod sicrhau cyfleoedd yn gyfrifoldeb unigol a chyfunol, a’i fod wrth galon diwylliant ein sefydliad. Rydym wedi penodi Bwrdd Ymddiriedolwyr newydd, a chynyddu’r amrywiaeth o fewn ein hisbwyllgorau a’n panelau beirniadu, ond mae yna fwy eto i’w wneud.

Yn benodol, rydym yn ceisio mynd i’r afael â’r her o ddenu staff o gymunedau sy’n cael eu tangynrychioli, gan ein bod wedi ein lleoli mewn ardal wledig o Gymru ac wedi ymrwymo i gynnal ein busnes o ddydd i ddydd drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg. Mae eraill yn rhannu’r heriau hyn, ac ni chânt eu datrys gennym ni yn unig. Mae angen ymdrech gyfunol dros Gymru gyfan, ac rydym yn cydweithredu gyda phartneriaid a rhanddeiliaid i greu atebion fydd yn arwain at newid real a pharhaol. Fel prif gefnogwyr a chyllidwyr y diwydiant cyhoeddi yng Nghymru, mae gennym gyfrifoldeb dros yr effaith a gawn ar y bobl rydym yn eu cefnogi, ein partneriaid, ein gweithwyr, a’r gymdeithas ehangach. Mae ystyriaethau ynghylch cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant yn ganolog i’r holl benderfyniadau ariannol a gymerir gennym i helpu partneriaid i gyflenwi newid cadarnhaol a sicrhau cynrychiolaeth deg yn y cynnwys rydym yn ei ariannu. Rydym yn adrodd yn ôl yn rheolaidd i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr ar Gydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant.

6

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Materion Corfforaethol

Croesawyd Pennaeth newydd i’r Adran Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen, sef Bethan Jones, sydd wedi bwrw ati’n egnïol i adolygu’r llu o brosiectau a gyflenwir gan ei thîm bychan. Rydym eisoes wedi gweld gwerth nifer o’r addasiadau bach a wnaed, ac edrychwn ymlaen at weld rhagor o ddatblygiadau yn y flwyddyn sydd i ddod.

Rydym yn parhau i fuddsoddi yn ein staff trwy gynnig cyfleoedd cyson am hyfforddiant, gan gyfuno hyfforddiant ar-lein a mewnol ar bynciau’n amrywio o sgiliau busnes, iechyd a diogelwch a rheoli pobl, i iechyd meddwl yn y gweithle, ac ymwybyddiaeth o’r menopos.

Comisiynwyd arolwg i ymchwilio sut y gallem wneud ein hadeiladau’n fwy effeithiol o ran y defnydd o ynni, a gweithio tuag at gadwyn gyflenwi ac amgylchedd waith sy’n garbon niwtral. Oherwydd oedran y ddau adeilad mae’n debygol y bydd angen am fuddsoddiad sylweddol, a byddwn yn trafod yr opsiynau gyda Llywodraeth Cymru.

7

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Cyflawniad a Pherfformiad

TARGEDAU ALLWEDDOL 2022/23
2022/23
Targed		 2022/23
Cyflawni
Teipysgrifau – Adran Olygyddol 170 128
Nifer y teitlau a gynorthwywyd gan yr Adran
Ddylunio		 110 90
Gwerthiant llyfrau drwy’r Ganolfan Ddosbarthu £3m gros
£2m net		 £6.55m gros
£4.37m net
Lefel dyledwyr y Ganolfan Dim mwy na 2% 1%
Gwales: targedau ar gyfer gwerthiant ar-lein £75,000 £93,896

8

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

TARGEDAU ALLWEDDOL 2022/23 – GRANTIAU CYHOEDDI TARGEDAU ALLWEDDOL 2022/23 – GRANTIAU CYHOEDDI
2022/23
Targed		 2022/23
Cyflawni
Grantiau Cyhoeddi (Cymraeg)
Nifer y teitlau a gyhoeddir 175 175
Cyfartaledd gwerthiant 800 ar ôl 18 mis 912
Cyfanswm y cylchgronau
Cymraeg		 16 16
Cyhoeddi prydlon yn unol â’r
amserlen		 98% 95%
Grantiau Cyhoeddi (Saesneg)
Nifer y teitlau Grant
Llenyddiaeth a gyhoeddir		 75 29
Nifer y teitlau blaendal awdur
a gyhoeddir		 15 25
Grantiau Marchnata 20 24
Nifer y cylchgronau llenyddol 6 6
Cyfartaledd gwerthiant
cylchgronau llenyddol		 Cyffredinol – 1,000
Aml-ffocws – 300
Ffocws unigol – 400		 Cyffredinol – 1,000
Aml-ffocws – 300
Ffocws unigol – 400
Cyhoeddi rheolaidd yn unol â’r
amserlen		 98% 98%

9

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Adolygiad Ariannol

Derbyniwyd cyfanswm o £10.4m o incwm yn ystod y flwyddyn o’i gymharu â £13.4m yn 2021/22. Roedd y gostyngiad yn bennaf oherwydd y prosiect mawr Caru Darllen (£4.6m) yn y flwyddyn flaenorol, y mae’r rhan fwyaf ohono wedi ei wario erbyn hyn.

Roedd incwm y Ganolfan Ddosbarthu wedi elwa o werthiant Caru Darllen sydd wedi bod o gymorth o ran cynyddu’r elw gros. Mae prosiectau mawr wedi helpu i fanteisio ar y capasiti staff sydd ar gael, ond gyda’r cyllid yn sefyll yn ei unfan, ychydig iawn o gapasiti sydd i amsugno gweinyddiaeth prosiect i’r sefyllfa staffio bresennol yn y dyfodol.

O’r gwariant o £10m (o’i gymharu â £12.3m yn 2021/22), mae’r driniaeth o gyfalafu gwariant ar y system newydd sy’n gyfrifol i raddau helaeth am y gwarged o £396,857 (o’i gymharu â gwarged net o £1,078,619 yn 2021/22).

Gostwng oedd hanes buddsoddiadau’r Cyngor £185K (£193.5k am yr un cyfnod yn 2022) a buddsoddiadau’r Cynllun Pensiwn ond gyda chyfraddau llog yn gwella, efallai y bydd angen edrych ar ddulliau eraill o gynhyrchu incwm o’r cyfalaf.

Ar 31 Mawrth 2023, roedd yr asedau net (ac eithrio rhwymedigaethau pensiwn) yn £3.9m (2021/22: £710k). Mae’r cynnydd i’w briodoli i amseru gwariant y cynllun cyfalaf a gaiff ei wario dros y 2 flynedd nesaf.

Polisi Arian Wrth Gefn

Lluniwyd y Polisi Arian Wrth Gefn i sicrhau bod gan y Cyngor gyllid digonol i gwrdd ag unrhyw ofynion gwariant cyfalaf annisgwyl, a hefyd i ddelio â’r elfen o risg sydd ynghlwm â rhedeg Canolfan Ddosbarthu nad yw’n derbyn arian o’r pwrs cyhoeddus. Mae’r Cyngor yn cadw’r cronfeydd ariannol hyn mewn nifer o gategorïau:

Cronfeydd Anghyfyngedig

Cronfeydd Penodol

Wrth i ddatblygiadau system newydd gael ei chyfalafu, mae cronfa o £1,471,576 sy’n cyfateb i’r buddsoddiad o £690,109 mewn systemau newydd a gyflawnwyd hyd yma. Bydd dibrisiant yn digwydd i’r system newydd pan fydd yn mynd yn fyw.

Cronfeydd Cyfyngedig

Mae’r cronfeydd yma ar gyfer y defnydd a nodir yn nodyn 20 yn unig.

10

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Prif Noddwyr

Rydym yn hynod o ddiolchgar i Cymru Greadigol a Llywodraeth Cymru am ddarparu cyfran helaeth o arian y Cyngor Llyfrau; heb y gefnogaeth hon, ni fyddai modd i’r Cyngor gyflawni ei waith.

Polisi Buddsoddiadau

Yn unol â’r Cyfansoddiad, mae gan ymddiriedolwyr yr elusen y pŵer i fuddsoddi pan maent yn credu bod buddsoddiad yn briodol. Mae asedau’r elusen ar gael ac yn ddigonol i gwrdd â’r gofynion yn y dyfodol rhagweladwy.

Gwirfoddolwyr

Mae’r elusen yn ddiolchgar iawn am gyfraniad gwirfoddolwyr sydd yn gweithio’n ddi-dâl ar amrywiol banelau a chynlluniau’r Cyngor. Gan na allwn roi gwerth ariannol ar yr holl waith yma, nid yw’n cael ei gynnwys yn y Datganiad o’r Gweithgareddau Ariannol.

Trafodion Partïon Cysylltiol

Mae staff ac ymddiriedolwyr yn datgan unrhyw fuddiannau yn flynyddol ac fel y maent yn codi. Mae trafodion partïon cysylltiol yn ystod y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2023 gan yr ymddiriedolwyr, ac fe’u gwelir yn nodyn 26 ar y fantolen ariannol.

Rheoli Risg

Mae’r Cyngor wedi ystyried ac adolygu pob risg a allai effeithio ar yr elusen. Roedd y broses hon yn cwmpasu nid yn unig y sefyllfa ariannol, ond hefyd ystyriaethau strategol ac amgylchiadol. Mae’r Cyngor yn cadarnhau bod systemau wedi’u sefydlu i wrthsefyll pob risg o’r mathau y tynnwyd sylw atynt fel rhan o’r broses hon.

Rhagdybiaeth Busnes Hyfyw

Mae gan yr ymddiriedolwyr ddisgwyliad rhesymol fod gan y Cyngor adnoddau digonol i ddal ati i weithredu hyd y gellir rhagweld. Am y rheswm hwnnw, mae’n parhau i baratoi Datganiad Ariannol ar y sail ei fod yn fusnes hyfyw.

Polisi Cyfle Cyfartal

Mae’r Cyngor Llyfrau yn gyflogwr cyfle cyfartal. Nid yw’n caniatáu gwahaniaethu ar sail rhyw, hil, lliw, anabledd, cefndir ethnig neu gefndir economaidd-gymdeithasol, oedran, sefyllfa deuluol, statws priodasol, gweithwyr rhan-amser neu lawn-amser, crefydd, gwleidyddiaeth, tueddfryd rhywiol, nac unrhyw wahaniaeth amherthnasol arall, ac mae’n ymroddedig i ystyried amrywiaeth mewn modd positif. Defnyddir egwyddorion cystadleuaeth deg ac agored, ac mae penodiadau’n ddibynnol ar deilyngdod.

11

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

DATGANIAD O GYFRIFOLDEBAU’R YMDDIRIEDOLWYR:

Yr Ymddiriedolwyr sydd yn gyfrifol am baratoi Adroddiad yr Ymddiriedolwyr a’r cyfrifon ariannol yn unol â deddfwriaeth gymwys ac Ymarferion Cyfrifyddol Cyffredinol Derbyniol y Deyrnas Unedig.

Yn ôl y ddeddf, mae’n ofynnol i’r Ymddiriedolwyr baratoi cyfrifon ar gyfer pob blwyddyn ariannol a fydd yn rhoi darlun cywir a theg o sefyllfa ariannol yr Elusen yn ystod y cyfnod hwnnw. Wrth baratoi’r cyfrifon hynny, mae’n rhaid i’r Ymddiriedolwyr wneud y canlynol:

Mae’r Ymddiriedolwyr yn gyfrifol am gadw cofnodion cyfrifyddol addas sy’n datgelu sefyllfa ariannol yr Elusen yn gymharol gywir ar unrhyw adeg, a hefyd yn eu galluogi i sicrhau bod y datganiadau cyllidol yn unol â Rheoliadau Elusennau (Cyfrifon ac Adroddiadau) 2008 . Mae ganddynt hefyd gyfrifoldeb i warchod asedau’r Elusen ac yna i gymryd camau rhesymol i atal a darganfod twyll neu unrhyw afreoleidd-dra arall.

Yn ôl dealltwriaeth yr Ymddiriedolwyr:

Mae’r Ymddiriedolwyr yn gyfrifol am ofal a chywirdeb yr wybodaeth gorfforaethol ac ariannol sydd wedi ei chynnwys ar safle we’r Elusen. Gall deddfwriaeth yn y Deyrnas Unedig sy’n rheoli, paratoi a dosbarthu datganiadau ariannol fod yn wahanol i ddeddfwriaeth mewn awdurdodau eraill.

ARCHWILWYR

Yn y Cyfarfod Blynyddol, cynigir ailbenodi’r archwilwyr, Llŷr James. Cymeradwywyd adroddiad yr Ymddiriedolwyr, a’r cyfrifon blynyddol, ar 24 Gorffennaf 2023.

............................................................................................... Mrs Linda Tomos

12

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Barn

Rydym wedi archwilio datganiadau ariannol Cyngor Llyfrau Cymru (yr ‘elusen’) am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2023, sef y Datganiad o Weithgareddau Ariannol, y Fantolen yn ogystal â’r nodiadau perthnasol, yn cynnwys crynodeb o’r polisïau cyfrifo perthnasol. Mae’r datganiadau ariannol hyn wedi eu paratoi yn unol â’r polisïau cyfrifo sydd yn y nodiadau a gofynion Safonau Cyfrifo’r Deyrnas Unedig (Yr Arferion Cyfrifo Cydnabyddedig yn Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig), yn cynnwys Safon ar Adroddiadau Ariannol 102, ‘Y Safon ar Adroddiadau Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon’.

Yn ein barn ni, mae’r datganiadau ariannol:

Sail ein barn

Cynhaliwyd yr archwiliad yn unol â Safonau Rhyngwladol ar archwilio (y Deyrnas Unedig) (SRhA-DU) a’r ddeddfwriaeth berthnasol. Mae ein cyfrifoldebau dan y safonau hynny wedi eu disgrifio dan Gyfrifoldebau’r Archwiliwr sy’n rhan o’r adroddiad hwn. Rydym yn annibynnol ar yr elusen yn unol â’r gofynion moesegol sy’n berthnasol i’n harchwiliad o’r datganiadau ariannol yn y DU, yn cynnwys Safon Foesegol y Cyngor ar Adroddiadau Ariannol (‘FRC’), ac rydym wedi cyflawni ein cyfrifoldebau moesegol eraill yn unol â’r gofynion hynny. Credwn fod y dystiolaeth a gawsom yn ddigonol ac yn briodol fel sail i’n barn.

Casgliadau yn ymwneud â hyfywdra

Wrth archwilio’r datganiadau ariannol, rydym wedi dod i’r casgliad bod yr ymddiriedolwyr yn gywir wrth baratoi’r datganiadau ariannol ar y sail bod yr elusen yn hyfyw.

Ar sail y gwaith a wnaethpwyd gennym, nid ydym wedi darganfod unrhyw ansicrwydd sylweddol ynglŷn â digwyddiadau neu amodau a allai, yn unigol neu gyda’i gilydd, fwrw unrhyw amheuaeth ar allu’r elusen i barhau fel elusen hyfyw am gyfnod nid llai na deuddeng mis o’r dyddiad y caiff y datganiadau ariannol eu hawdurdodi.

Mae ein cyfrifoldebau ni a chyfrifoldebau’r ymddiriedolwyr mewn perthynas â hyfywdra wedi eu disgrifio yn yr adrannau perthnasol o’r adroddiad hwn.

Gwybodaeth arall

Mae’r wybodaeth arall yn cynnwys yr hyn sydd yn yr Adroddiad Blynyddol heblaw’r datganiadau ariannol eu hunain ac adroddiad yr archwilwyr ar y datganiadau hynny. Yr ymddiriedolwyr sy’n gyfrifol am yr wybodaeth arall. Nid yw ein barn ar y datganiadau ariannol yn ymwneud â’r wybodaeth arall ac oni bai ein bod yn datgan yn wahanol, nid ydym yn datgan unrhyw farn arni.

13

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023 (PARHAD)

Fel rhan o’r archwiliad o’r datganiadau ariannol, ein cyfrifoldeb ni yw darllen yr wybodaeth arall ac, wrth wneud hynny, ystyried a yw’r wybodaeth yn anghyson â’r datganiadau ariannol neu ag unrhyw fanylion sy’n deillio o’r gwaith archwilio. Os ydym yn dod ar draws unrhyw anghysonderau sylweddol, mae angen i ni benderfynu a oes unrhyw beth naill ai yn y datganiadau ariannol neu’r wybodaeth arall yn gamarweiniol. Os, ar sail ein gwaith, rydym o’r farn bod unrhyw ddatganiad yn gamarweiniol, mae’n ofynnol i ni ddatgan hynny.

Nid oes gennym unrhyw beth i’w adrodd yn y cyswllt hwn.

Ein barn ni ar faterion eraill yn unol â Deddf Elusennau 2011

Yn ein barn ni, yn seiliedig ar y gwaith yr ymgymerwyd ag ef yn ystod yr archwiliad:

Materion sydd angen adroddiad drwy eithriad

Yn seiliedig ar ein dealltwriaeth o’r elusen a’r diwydiant yn ystod yr archwiliad, nid ydym wedi darganfod unrhyw anghysonderau sylweddol yn adroddiad yr ymddiriedolwyr.

Nid oes gennym unrhyw sylw ar y materion canlynol y mae Ddeddf Elusennau 2011 yn mynnu ein bod yn eich hysbysu yn eu cylch os, yn ein barn ni:

Cyfrifoldebau’r ymddiriedolwyr

Fel y disgrifir yn llawnach yn y Datganiad o Gyfrifoldebau’r Ymddiriedolwyr, nhw sy’n gyfrifol am baratoi’r datganiadau ariannol ac am gael eu bodloni eu bod yn rhoi darlun gwir a theg, ac am y rheolaeth fewnol y mae’r ymddiriedolwyr yn ei hystyried yn ddigonol i baratoi datganiadau ariannol sy’n rhydd o anghysonderau yn deillio naill ai o dwyll neu o gamgymeriad.

Wrth baratoi’r datganiadau ariannol, mae’r ymddiriedolwyr yn gyfrifol am asesu gallu’r elusen i barhau i weithredu gan ddatgelu, os yw’n berthnasol, unrhyw faterion sy’n ymwneud â hyfywdra’r elusen oni bai bod yr ymddiriedolwyr yn bwriadu diddymu’r elusen neu ddod â’r gweithgareddau i ben, neu nad oes dewis ganddynt ond gwneud hynny.

14

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023 (PARHAD)

Cyfrifoldebau’r archwiliwr am archwiliad o’r datganiadau ariannol

Fe’n penodwyd yn archwilwyr dan Ddeddf Elusennau 2011 (adran 144) ac rydym yn adrodd yn unol â rheoleiddiadau a wneir o dan y Ddeddf honno. Ein nod yw cael sicrwydd rhesymol nad yw’r datganiadau ariannol yn cynnwys unrhyw ddatganiadau sy’n gamarweiniol, yn deillio naill ai o dwyll neu gamgymeriad, a pharatoi adroddiad sy’n cynnwys ein barn. Mae sicrwydd rhesymol yn lefel uchel o sicrwydd, ond nid yw’n gwarantu bod archwiliad sydd wedi ei gynnal yn unol â SRhA (DU) bob amser yn canfod camgymeriadau sylweddol. Gall camgymeriadau ddeillio naill ai o dwyll neu gamgymeriad, ac ystyrir camgymeriadau felly yn sylweddol os, yn unigol neu fel cyfanswm, gellid yn rhesymol ddisgwyl iddynt ddylanwadu ar benderfyniadau economaidd a wneir ar sail y datganiadau ariannol.

Mae afreoleidd-dra, yn cynnwys twyll, yn enghraifft o beidio â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau. Rydym yn llunio dulliau gweithredu yn unol â’n cyfrifoldebau, a amlinellir uchod, i ddadlennu camddatganiadau sylweddol o ran afreoleidd-dra, yn cynnwys twyll. Manylir isod ar y graddau y mae’n dulliau gweithredu yn ein galluogi i ddadlennu afreoleidd-dra, gan gynnwys twyll:

Yn seiliedig ar ein dealltwriaeth o’r elusen a’r diwydiant, nodwyd bod y prif risgiau o beidio â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau yn ymwneud â thorri egwyddorion rheoleiddiol y Deyrnas Unedig, fel y rheiny a reolir gan y Comisiwn Elusennau, ac ystyriwyd i ba raddau y byddai peidio â chydymffurfio yn cael effaith sylweddol ar y datganiadau ariannol. Ystyriwyd hefyd y deddfau a’r rheoliadau hynny sy’n cael effaith uniongyrchol ar y datganiadau ariannol, megis Deddf Elusennau 2011. Aseswyd cymhellion a chyfleoedd o ran camddefnydd twyllodrus o’r datganiadau ariannol gan y tîm rheoli (gan gynnwys y risg o fynd y tu hwnt i reolaeth ariannol), a phenderfynwyd bod y prif risgiau yn gysylltiedig â throsglwyddo’r asedau a’r dyledion o’r Elusen i’r Sefydliad Corfforedig Elusennol newydd ac amseru cydnabyddiaeth o incwm a gwariant grant i ystumio perfformiad ariannol. Mae’r dulliau gweithredu a ddefnyddiwyd yn yr archwiliad yn cynnwys:

Mae cyfyngiadau anorfod yn rhan gynhenid o’r dulliau archwilio a ddisgrifir uchod. Rydym yn llai tebygol o ddod yn ymwybodol o enghreifftiau o beidio â chydymffurfio â ddeddfau a rheoliadau pan nad oes cysylltiad agos rhyngddynt hwy a digwyddiadau a thrafodion a adlewyrchir yn y datganiadau ariannol.

15

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023 (PARHAD)

Fel rhan o’r archwiliad, yn unol â’r Safonau Archwilio Rhyngwladol (DU) rydym yn arfer barn broffesiynol ac yn cynnal sgeptigiaeth broffesiynol trwy gydol yr archwiliad. Rydym hefyd yn:

Rydym yn cyfathrebu â’r sawl sy’n gyfrifol am reoli ynghylch, ymysg materion eraill, cwmpas ac amseriad arfaethedig yr archwiliad a chanfyddiadau sylweddol a wneir ganddo, gan gynnwys unrhyw ddiffygion sylweddol yn y rheolaeth fewnol a nodwyd yn ystod ein harchwiliad.

Defnydd o’n hadroddiad

Paratowyd yr adroddiad hwn ar gyfer ymddiriedolwyr yr elusen yn unig, fel corff, yn unol â Deddf Elusennau 2011. Ymgymerwyd â’r gwaith archwilio fel bod modd i ni ddatgan i ymddiriedolwyr yr elusen y materion hynny y mae’n ofynnol i ni eu datgan yn adroddiad yr archwilwyr, ac nid i unrhyw ddiben arall. I’r graddau eithaf a ganiateir gan y gyfraith, nid ydym yn derbyn nac yn ymgymryd â chyfrifoldeb i unrhyw un ond yr elusen ac aelodau’r elusen fel corff, am ein gwaith archwilio, am yr adroddiad hwn, nac am unrhyw farn a ffurfiwyd gennym.

...............................................................................

DYDDIAD: ............................................

BETHAN VAUGHAN

Prif Archwiliwr Statudol Ar gyfer ac ar ran LLŶR JAMES Cyf.

Archwilwyr Statudol

16

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

DATGANIAD O’R GWEITHGAREDDAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Nodyn
Incwm drwy weithgareddau
elusennol
Grantiau Llywodraeth Cymru
3
Grantiau Eraill
4
Incwm o Adrannau
5
Gweithgareddau masnachol eraill
Canolfan Ddosbarthu
9
Buddsoddiadau
5
Cyfanswm yr adnoddau a
dderbynnir
Adnoddau a wariwyd
Gweithgareddau elusennol
Grantiau wedi eu dosbarthu
6/7
Prosiectau penodol
Gwariant elusennol
8
Gweithgareddau masnachol eraill
Canolfan Ddosbarthu
9
Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd
10
Adnoddau net a dderbynnir cyn
trosglwyddiadau
Enillion / (Colledion)
cydnabyddedig eraill
Ennill / (Colled) gwirioneddol ar y
cynllun buddiannau pendant
22
Symudiad ar y buddsoddiadau
14
Trosglwyddiad rhwng cronfeydd
Symudiadau net yn y cronfeydd
23
Balansau a ddygwyd ymlaen ar
1 Ebrill 2022
Balansau a gariwyd ymlaen ar
31 Mawrth 2023
18–20		 Cronfeydd
Cronfeydd
Cronfeydd
Cyfanswm
Cyfanswm
Anghyfyngedig
Penodol Cyfyngedig
2023
2022
£
£
£
£
£
1,129,278
557,000
4,001,889
5,688,167
9,976,853
–
–
146,421
146,421
56,500
197,133
–
2,678
199,811
150,044
4,373,598
–
-
4,373,598
3,240,447
–
–
4,948
4,948
4,704
5,700,009
557,000
4,155,936
10,412,945
13,428,548
–
–
2,600,722
2,600,722
2,600,722
–
–
1,253,388
1,253,388
4,708,796
1,607,387
55,571
323,061
1,986,019
1,818,434
4,169,369
6,590
–
4,175,959
3,221,977
5,776,756
62,161
4,177,171
10,016,088
12,349,929
(76,747)
494,839
(21,235)
396,857
1,078,619
2,861,000
–
–
2,861,000
1,105,000
–
–
(8,150)
(8,150)
3,891
21,430
–
(21,430)
–
–
2,882,430
-
(29,580)
2,852,850
1,108,891
2,805,683
494,839
(50,815)
3,249,707
2,187,510
(1,697,392)
976,737
1,431,259
710,604
(1,476,906)
1,108,291
1,471,576
1,380,444
3,960,311
710,604

Ni pharatowyd datganiad ar wahân o incwm a gwariant.

Mae Ymddiriedolwyr yr Elusen yn dymuno tynnu sylw at y ffaith bod y gronfa bensiwn wedi dylanwadu ar y ffigurau ariannol terfynol. Maent yn awyddus i nodi bod sefyllfa Cronfa Bensiwn Dyfed y tu hwnt i reolaeth yr elusen.

Mae’r nodiadau ar dudalennau 20 i 38 yn ffurfio rhan gyflawn o’r cyfrifon hyn.

17

CYNGOR LLYFRAU CYMRU MANTOLEN ARIANNOL AR 31 MAWRTH 2023

Nodyn
Asedau sefydlog
Eiddo parhaol
13
Buddsoddiadau
14
Asedau cyfredol
Dyledwyr
15
Stoc y Ganolfan Ddosbarthu
Arian yn y banc ac mewn llaw
16
Credydwyr:Symiau sy’n dod yn
ddyledus o fewn blwyddyn
17
Asedau cyfredol net
Cyfanswm yr asedau llai dyledion
cyfredol
Cronfa Bensiwn
22
Cronfeydd
Anghyfyngedig
18
Cronfa Bensiwn
22
Anghyfyngedig yn dilyn addasiad
pensiwn
18
Penodol
19
Cyfyngedig
20		 2023
£
£
988,173
185,374
1,173,547
499,889
242,384
4,545,760
5,288,033
2,501,269
2,786,764
3,960,311
–
3,960,311
1,108,291
–
1,108,291
1,471,576
1,380,444
3,960,311		 2023
£
£
988,173
185,374
1,173,547
499,889
242,384
4,545,760
5,288,033
2,501,269
2,786,764
3,960,311
–
3,960,311
1,108,291
–
1,108,291
1,471,576
1,380,444
3,960,311		 2022
£
£
629,550
193,524
823,074
5,704,895
206,451
1,215,797
7,127,143
4,656,613
2,470,530
3,293,604
(2,583,000)
710,604
885,608
(2,583,000)
(1,697,392)
976,737
1,431,259
710,604		 2022
£
£
629,550
193,524
823,074
5,704,895
206,451
1,215,797
7,127,143
4,656,613
2,470,530
3,293,604
(2,583,000)
710,604
885,608
(2,583,000)
(1,697,392)
976,737
1,431,259
710,604
1,173,547 823,074
5,288,033
2,501,269
1,108,291
–		 7,127,143
4,656,613
885,608
(2,583,000)
2,786,764
3,960,311
–		 2,470,530
3,293,604
(2,583,000)
3,960,311 710,604
1,108,291
1,471,576
1,380,444		 (1,697,392)
976,737
1,431,259
3,960,311 710,604

Cymeradwywyd gan yr Ymddiriedolwyr a Phrif Weithredwr y Cyngor ar 24 Gorffennaf 2023 a llofnodwyd ar eu rhan gan y canlynol:

LINDA TOMOS Cadeirydd

ALFRED OYEKOYA Trysorydd

HELGARD KRAUSE Prif Weithredwr

18

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

LLIF ARIAN AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2023

Nodyn
Llif arian yn deillio o weithgareddau gweithredu
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
24

Arian ar ddechrau’r flwyddyn

Arian ar ddiwedd y flwyddyn
24
 2023
£
3,329,963
1,215,797
4,545,760		 2022
£
(361,599)
1,577,396
1,215,797

19

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON

1. Polisïau Cyfrifo

Nodir isod y prif bolisïau cyfrifo a fabwysiadwyd, a’r dyfarniadau a’r ffynonellau allweddol o amcangyfrif ansicrwydd a ddilynwyd, wrth baratoi’r datganiadau ariannol:

Paratowyd y datganiadau ariannol yn unol â Chyfrifo ac Adrodd gan Elusennau: Datganiad o Arferion a Argymhellwyd i Elusennau sy’n paratoi eu cyfrifon yn unol â’r Safon Adrodd Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Gyfunol a Gweriniaeth Iwerddon (FRS 102) (yn effeithiol o 1 Ionawr 2015) – (Elusennau SORP (FRS 102)), y Safon Adrodd Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Gyfunol a Gweriniaeth Iwerddon (FRS 102).

Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn cwrdd â’r diffiniad o endid budd cyhoeddus dan FRS 102. Caiff asedau a rhwymedigaethau eu cydnabod yn wreiddiol yn ôl y gost hanesyddol neu werth y trafodiad, oni nodir yn wahanol yn y nodyn/nodiadau polisi cyfrifo perthnasol.

Dangosir y stoc ar yr isaf o’r gost neu’r pris gwerthadwy net. Cyfrifir cost ar sail gwerth pryniant. Seilir gwerth masnachol ar amcan o bris gwerthu llai’r amcan o’r gost gwaredu.

c. Paratoi’r cyfrifon ar sail busnes gweithredol

Ar y fantolen, mae gan Gyngor Llyfrau Cymru falans dros ben ar y Fantolen. Mae’r ymddiriedolwyr o’r farn fod yr Elusen, ar y sail yma, yn fusnes gweithredol.

Paratowyd y cyfrifon ar sail y rhagdybiaeth fod yr elusen yn gallu parhau i weithredu fel busnes hyfyw, rhywbeth y mae’r ymddiriedolwyr yn ei ystyried yn briodol.

ch. Costau pensiwn

Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn gweithredu pensiwn â buddion wedi’u diffinio o fewn Cronfa Bensiwn Dyfed. Gyda mabwysiadu FRS 102 ym mis Ebrill 2014, dangosir yr atebolrwydd hwn yn llawn ar y Fantolen. Caiff yr addasiadau i’r datganiadau ariannol yn dilyn yr addasiad hwn eu dangos yn nodyn 18, gyda’r diffyg pensiwn llawn yn cael ei ddangos yn nodyn 22.

d. Buddsoddiadau

Cofnodir buddsoddiadau yn ôl gwerth y farchnad.

dd. Asedau sefydlog

Nodwyd asedau sefydlog gwirioneddol ar gost hanesyddol llai dibrisiant cronedig. Darperir ar gyfer dibrisiant yn ôl cyfraddau a amcangyfrifwyd i ddileu’r gost yn gyson dros y cyfnod y disgwylir i’r ased wasanaethu’n ddefnyddiol, llai yr amcangyfrif o’r gwerth terfynol, fel a ganlyn:

20

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

Nid oes gostyngiad yng ngwerth y tir a’r adeiladau rhydd-ddaliad, gan fod y gwerth gweddilliol yn uwch na’r gwerth ar y Fantolen.

e. Grantiau sy’n daladwy

Caiff grantiau sy’n daladwy eu cynnwys yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol pan fo goblygiad cytundebol yn bodoli, er gwaethaf y ffaith y gallant gael eu talu mewn cyfnodau eraill yn y dyfodol.

f. Adnoddau a dderbynnir

Caiff adnoddau a dderbynnir eu cynnwys yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol pan fo gan yr Elusen hawl i’r incwm, ac y gellir mesur y swm gyda chywirdeb rhesymol. Mae’r polisïau penodol isod yn berthnasol i wahanol gategorïau o incwm:

ff. Treth

O ganlyniad i’w statws elusennol, nid oes angen i’r Elusen dalu treth gorfforaeth.

2. Datganiad o Symudiadau Ariannol

Y gwarged am y flwyddyn ar ôl tynnu’r canlynol:

2023 2022
£ £
Costau banc 10,415 8,524
Ffi’r Archwilwyr 7,800 7,800
Dibrisiant 30,907 30,907

21

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

3. Grantiau a dderbyniwyd gan Lywodraeth Cymru

Cymru Greadigol
Grant craidd
Grantiau Cyhoeddi i’w dosbarthu
Grant cyfalaf
Grant Cynulleidfaoedd Newydd
Cronfa Costau Byw
Cyllid ar gyfer Ffair Lyfrau Llundain
Cyllid ychwanegol ar gyfer cylchgronau
Adran y Gymraeg mewn Addysg
Prosiect llyfrau i ysgolion
Cyllido catalog
Prosiect E-lyfrau
Prosiect Iaith Arwyddo (BSL)
Prosiect Perthyn
Adran Addysg
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
Cynllun Caru Darllen
Is-adran Diwylliant
Cynllun Darllen yn Well
Cynllun Hyrwyddo Darllen
Cynllun Cwpan y Byd (Tîm Cymru 22)
4.
Grantiau Eraill
Cyngor Sir Ceredigion
Gŵyl Ddarllen Cheltenham
CILIP Cymru Wales
The Reading Agency		 2023
£
1,129,278
2,600,722
557,000
400,000
500,000
80,000
135,000
–
–
–
–
17,280
140,000
–
24,963
49,893
54,031
5,688,167
2023
£
–
1,500
–
144,921
146,421		 2022
£
1,129,277
2,600,723
180,000
610,000
–
–
–
510,500
4,999
30,000
4,000
–
140,000
4,679,831
67,524
20,000
–
9,976,853
2022
£
2,500
1,500
5,000
47,500
56,500

22

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

5. Incwm – Adrannau Eraill a Buddsoddiadau

5.
Incwm – Adrannau Eraill a Buddsoddiadau
Cronfeydd anghyfyngedig
Golygu
Dylunio
Cyfathrebu a Marchnata
Gwerthu a Gwybodaeth
Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen
Incwm Buddsoddiadau
Incwm amrywiol
Cronfeydd cyfyngedig
Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen
6.
Gwariant – Grantiau Cyhoeddi
Cymraeg
Grantiau tuag at lyfrau
Grantiau awduron a darlunwyr
Cynllun penodiadau a hyfforddiant
Grantiau tuag at gylchgronau
Arian i’r wasg Gymraeg
Grantiau tuag at farchnata
Partneriaethau ac ymchwil
Grantiau i lyfrwerthwyr
Grantiau i greu e-lyfrau
Saesneg
Grantiau tuag at lyfrau
Grantiau tuag at gylchgronau
Grantiau tuag at farchnata
Cynllun penodiadau
Grantiau i Awduron
Y Clasuron
Hyfforddiant
Cyhoeddi Cymru Publishing Wales
Costau gweinyddol
Cyfanswm Grantiau Cyhoeddi		 3,000
4,948		 2023
£
17,774
13,456
87,810
53,956
7,948
21,137
2,678
204,759
2023
£
438,048
367,718
218,851
388,875
217,145
35,360
1,550
27,503
–
266,924
147,900
88,529
108,500
82,357
1,450
–
3,000
206,012
2,600,722		 2022
£
18,010
19,075
21,770
63,859
7,705
18,829
5,500
Nodyn
7a
7b
7c
7ch
7d
7dd
7e
154,748
2022
£
455,012
367,410
214,348
400,248
202,820
30,244
7,844
24,125
1,500
248,606
204,125
46,484
81,375
79,117
1,500
5,480
3,090
197,137
2,600,722

Nid yw’r uchod yn cynnwys grantiau cyfyngedig untro (Cronfa Cynulleidfaoedd Newydd a Grant Costau Byw) a ddosbarthwyd i’r cyhoeddwyr sydd wedi’u cynnwys yn nodyn 20 ar y datganiad ariannol.

23

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

7.
Grant fesul cyhoeddwr
7a.
Cyhoeddwyr Cymraeg – Grantiau i lyfrau
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Rily
Gwasg y Dref Wen
Atebol
Cyhoeddiadau Barddas
Gwasg y Bwthyn
Llyfrau Broga
Dalen Llyfrau
Cyhoeddiadau’r Gair
Graffeg
O’r Pedwar Gwynt
Firefly
Gwasg Prifysgol Cymru
Honno
Cyhoeddiadau Modern
Dalen Newydd
Arachne Press
Cost gwerthuso
7b.
Cyhoeddwyr Cymraeg – Cynllun Penodiadau
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Rily
Gwasg y Bwthyn
Cyhoeddiadau Barddas
Atebol
Cyhoeddiadau’r Gair
Hyfforddiant		 2023
£
127,283
107,416
47,600
45,400
38,050
29,500
12,390
5,885
5,500
5,100
3,774
3,000
2,980
1,500
1,310
860
–
–
500
438,048
2023
£
80,284
42,204
26,832
24,480
15,180
15,116
6,752
8,003
218,851		 2022
£
126,163
106,089
49,000
43,520
29,985
27,300
31,085
12,650
8,790
7,700
5,580
–
–
–
1,370
1,750
1,370
2,660
–
455,012
2022
£
80,284
42,204
26,832
24,480
15,180
15,116
6,752
3,500
214,348

24

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

7c. Cyhoeddwyr Cymraeg – Cylchgronau a gefnogwyd
Barn
Golwg
O’r Pedwar Gwynt
Cip
Wcw
Y Cymro
Barddas
Lysh
Lingo Newydd
Cara
Y Selar
Y Wawr
Llafar Gwlad
Y Traethodydd
Cristion
Fferm a Thyddyn
Costau’r panel asesu
7ch. Cyhoeddwyr Cymraeg – Cylchgronau a gefnogwyd
Golwg
Newsquest
Costau panel
7d. Cyhoeddwyr Saesneg – Grantiau i lyfrau
Seren
Parthian
Firefly
Honno
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Gwasg Prifysgol Cymru
New Welsh Review
Broken Sleep
Aderyn Press
The Ghastling
404 Ink
I-Pigeon		 2023
£
69,000
79,000
36,750
39,000
30,750
26,900
21,000
21,750
22,500
11,250
11,250
6,000
5,250
4,000
2,000
1,125
1,350
388,875
2023
£
150,000
66,145
1,000
217,145
2023
£
95,000
37,575
28,410
26,991
20,283
23,900
27,340
2,200
–
–
–
3,000
2,225
266,924		 2022
£
100,000
77,000
34,000
34,000
30,000
24,000
20,000
18,998
18,000
10,000
11,000
8,000
8,750
3,000
2,000
1,500
–
400,248
2022
£
200,000
–
2,820
202,820
2022
£
71,250
50,100
37,615
35,988
26,433
11,920
7,200
3,000
2,100
1,500
1,500
–
–
248,606

25

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

7dd. Cyhoeddwyr Saesneg – Cylchgronau a gefnogwyd

New Welsh Review
Planet
Wales Arts Review
Poetry Wales
Nation.Cymru
The Welsh Agenda & Click on Wales
Grantiau cylchgronau bach
Costau eraill i werthuso cylchgronau
7e. Cyhoeddwyr Saesneg – Cynllun Penodiadau
Parthian
Honno
Y Lolfa
Gwasg Prifysgol Cymru
Firefly
Seren
Graffeg
Gwasg Carreg Gwalch
8.
Gwariant Adrannau
Costau
Golygu
Dylunio
Cyfathrebu a Marchnata
Gwerthu
Corfforaethol a Gwasanaethau Cwsmer
Llyfrau Plant
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
Cynllun Darllen yn Well
Gwariant Adnewyddu a Chyfalaf a dibrisiant
Costau cefnogi
Costau anarferol
Darpariaeth ar gyfer tâl gwyliau
Tâl diswyddo a chostau ad-drefnu
Symudiad yn Rhwymedigaeth y Cynllun Pensiwn

26

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

9. Incwm a Gwariant y Ganolfan Ddosbarthu

Incwm
Costau
Llyfrau a brynwyd
Cyflogau, yswiriant, pensiwn
Costau rhedeg cerbydau
Teithio a chynhaliaeth
Cludiant, post, deunydd pacio
Prynu, a chynnal a chadw offer
Rhent, trethi, gwres, golau, ffôn
Yswiriant, cynnal a chadw adeiladau
Argraffu, papur
Disgownt a ganiateir
Mân wariant
Drwgddyledion
Dibrisiant
Cyfanswm Gwariant
Elw /(Diffyg) am y flwyddyn		 2023
£
4,373,598
3,519,431
352,107
5,641
397
170,212
43,164
12,432
16,283
4,596
28,222
16,320
564
6,590
4,175,959
197,639		 2022
£
3,240,447
2,612,672
338,480
10,101
362
132,973
30,839
13,444
14,883
2,405
25,521
15,884
17,297
6,590
3,221,977
18,470
10. Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd 10. Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd
Costau Staff Costau Eraill Grantiau Cyfanswm Cyfanswm
2023 2022
£ £ £ £ £
Costau elusennol uniongyrchol 1,732,276 5,889,102 2,394,710 10,016,088 12,349,929
11. Staff
Cyflogau
Cyfraniadau Yswiriant Gwladol Cyflogwr
Cyfraniadau Pensiwn Cyflogwr
Diffyg o’r gorffennol yn y Pensiwn
Cyfanswm cyflogau
Cyfartaledd nifer y staff a gyflogid yn ystod y flwyddyn
(Swyddi llawn-amser)		 2023
£
1,275,679
127,566
249,031
80,000
1,732,276
39		 2022
£
1,085,337
100,339
218,072
100,000
1,503,748
36

Yn ystod y flwyddyn fe wnaeth 1 aelod o’r staff (2022 – 1) ennill, gan gynnwys yswiriant cenedlaethol, rhwng £70,000 a £80,000.

27

CYNGOR LLYFRAU CYMRU NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

Costau staff allweddol

Ynghyd â’r Prif Weithredwr, mae 6 phennaeth adran (2022 – 6) sy’n ffurfio’r Uwch Dîm Rheoli, a gwnaethpwyd y taliadau isod iddynt yn ystod y flwyddyn:

Cyflogau
Treuliau Nawdd Cymdeithasol
Costau Pensiwn		 2023
£
250,229
29,952
49,451
329,632		 2022
£
261,204
28,363
51,457
341,024

12. Tâl i’r ymddiriedolwyr

Nid yw’r ymddiriedolwyr yn derbyn unrhyw dâl gan eu bod yn cael eu penodi gan awdurdodau neu gyrff allanol, ac nid oes ganddynt hawl i dderbyn tâl. Y swm am ddigolledu treuliau (teithio i gyfarfodydd ayyb) yr ymddiriedolwyr yn ystod y flwyddyn oedd £1,146 (2022: £Dim). Y swm am ddigolledu costau teithio aelodau is-bwyllgorau’r Bwrdd oedd £2,053.

13. Asedau Sefydlog

Gwerth
Ar 1 Ebrill 2022
Ychwanegiadau
Costau gwaredu
ar 31 Mawrth 2023
Dibrisiant
Ar 1 Ebrill 2022
Darparwyd yn
ystod y flwyddyn
Costau gwaredu
ar 31 Mawrth 2023
Gwerth net
Ar 31 Mawrth 2023
Ar 31 Mawrth
2022		 Tir ac adeiladau
rhydd-ddaliadol
£
253,008
–
–
253,008
–
–
–
–
253,008
253,008		 Cyfrifiaduron
ac offer eraill
£
526,566
389,530
(225,987)
690,109
234,141
8,154
(225,987)
16,308
673,801
292,425		 Celfi a mân
offer
£
55,851
–
–
55,851
26,723
9,006
–
35,729
20,122
29,128		 Cerbydau
modur
Cyfanswm
£
£
68,736
904,161
–
389,530
–
(225,987)
68,736
1,067,704
13,747
274,611
13,747
30,907
–
(225,987)
27,494
79,531
41,242
988,173
54,989
629,550

Defnyddir yr holl asedau i bwrpas elusennol.

28

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

14. Buddsoddiadau

Ar ddiwedd y flwyddyn ariannol yr oedd gwerth y buddsoddiadau hyn ar y farchnad yn £185,374 (2022 – £193,524).

Mae’r buddsoddiadau’n cael eu dal gan gwmni Blackrock yng nghronfeydd Charinco a Charinshare sydd wedi eu lleoli ym Mhrydain.

Cydnabyddir y buddsoddiadau yn ôl eu gwerth masnachol ar ddyddiad y fantolen. Mae’r buddsoddiadau wedi cael eu hailbrisio, a chydnabyddir unrhyw enillion neu golledion yn y Dadansoddiad o’r Gweithgareddau Ariannol.

15. Dyledwyr

Dyledwyr masnachol
Dyledwyr eraill
Blaendaliadau		 2023
£
180,776
307,405
11,708
499,889		 2022
£
194,447
5,499,690
10,758
5,704,895

Mae pob swm a nodir yn ddyledus mewn llai na blwyddyn.

16. Arian yn y banc ac mewn llaw

Tocynnau Llyfrau
Eraill		 2023
£
890,103
3,655,657
4,545,760		 2022
£
281,462
934,335
1,215,797

17. Credydwyr: Symiau’n dod yn ddyledus yn ystod y flwyddyn

Credydwyr masnachol
Tocynnau Llyfrau
Credydwyr eraill		 2023
£
1,631,555
743,672
126,042
2,501,269		 2022
£
3,093,662
1,409,177
153,774
4,656,613

Nid oes unrhyw gredydwyr am fwy nag un flwyddyn, ac eithrio tocynnau llyfrau lle na ellir bod yn sicr pryd y byddant yn daladwy.

29

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

18. Cronfeydd Anghyfyngedig

Cronfeydd Cyfalaf
Cronfeydd Incwm
Cronfa Bensiwn
Cyngor
Canolfan Ddosbarthu		 Balans
1 Ebrill
2022
£
500,000
(2,583,000)
132,464
253,144
(1,697,392)		 Derbyniwyd
£
–
–
1,326,411
4,373,598
5,700,009		 Talwyd
£
–
(278,000)
(1,329,387)
(4,169,369)
(5,776,756)		 Trosglwyddiad
a phensiwn
£
–
2,861,000
21,430
–
2,882,430		 Balans
31 Mawrth
2023
£
500,000
–
150,918
457,373
1,108,291

19. Cronfa Benodol

9. Cronfa Benodol
Cyllid Cyfalaf Llywodraeth Cymru
Cronfa datblygiadau cyfrifiadurol		 Balans
1 Ebrill 2022
£
746,043
230,694
976,737		 Derbyniwyd
£
557,000
–
557,000		 Talwyd
£
(62,161)
–
(62,161)		 Trosglwyddo
£
–
–
–		 Balans
31 Mawrth
2023
£
1,240,882
230,694
1,471,576

30

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

20. Cronfeydd Cyfyngedig

Cronfeydd Cyfyngedig
Cronfa Dr Dewi Davies
i
Cronfa Hybu Awduron
ii
Tlws Mary Vaughan Jones
iii
Cronfa Cymdeithas Lyfrau
Ceredigion
iv
Grantiau i’w dosbarthu
Grantiau Cyhoeddi
v
Grant Ychwanegol i Gylchgronau vi
Ffair Lyfrau Llundain
vii
Grant Argyfwng
viii
Grant Cynulleidfaoedd Newydd
ix
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
x
Adran y Gymraeg mewn Addysg
xi
Caru Darllen
xii
Prosiect Perthyn
xiii
Gŵyl Lenyddol Cheltenham
xiv
Prosiect Pêl-droed Cwpan y Byd
xv
The Reading Agency – Darllen yn
Well
xvi
Is-adran Diwylliant – Darllen yn
Well
xvii		 Balans
1 Ebrill
2022
£
63,539
47,631
4,849
82,354
–
–
–
–
608,850
–
29,759
570,837
–
1,240
–
13,521
8,679
1,431,259		 Derbyniwyd
£
1,671
–
–
3,276
2,600,722
135,000
80,000
500,000
400,000
167,641
–
–
17,281
1,500
54,031
144,921
49,893
4,155,936		 Talwyd
£
(3,251)
(206)
–
(9,640)
(2,600,722)
–
(48,904)
(396,482)
(608,850)
(167,641)
(550)
(141,642)
(17,909)
(1,503)
(54,031)
(100,826)
(54,594)
(4,206,751)		 Balans
31 Mawrth
2023
£
61,959
47,425
4,849
75,990
–
135,000
31,096
103,518
400,000
–
29,209
429,195
(628)
1,237
–
57,616
3,978
1,380,444

i. Cronfa Dr Dewi Davies

Mae’r llog ar y gronfa i’w ddefnyddio i ariannu gwobrau ar gyfer cystadlaethau hybu darllen ymhlith plant a phobl ifanc.

Cronfa gyffredinol i hybu ysgrifennu creadigol yn y Gymraeg.

Mae’r gronfa’n cael ei defnyddio bob tair blynedd ar gyfer gwobrwyo un a wnaeth gyfraniad nodedig i faes llyfrau plant dros nifer o flynyddoedd.

Derbynnir grant blynyddol sydd yn gyfyngedig i bwrpasau penodol a nodwyd yn y Cynllun Gweithredol a’r Llythyr Dyfarnu. Mae’r is-bwyllgorau datblygu cyhoeddi yn derbyn adroddiadau rheolaidd ynglŷn â’r cyllid yma, a hwy sydd yn rhoi sêl bendith ar unrhyw wariant o’r gronfa hon.

I helpu gyda chostau cynyddol ac i dreialu cylchgrawn newydd ym meysydd Hanes Cymru a Chwaraeon, dyfarnodd Cymru Greadigol £135,000 yn ychwanegol am flwyddyn i gyllideb y cylchgronau Cymraeg i’w ddosbarthu yn 2023/24.

31

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

vii. Ffair Lyfrau Llundain

Dyfarnodd Cymru Greadigol £80,000 i Cyhoeddi Cymru Publishing Wales i gynnal stondin yn Ffair Lyfrau Llundain ym mis Ebrill 2023. Defnyddiwyd y rhan fwyaf o’r cyllid a chadarnhawyd cais i drosglwyddo arian sy’n weddill i’w ddefnyddio tuag at Ffair Lyfrau Llundain 2024.

viii. Grant Argyfwng

Gwnaethpwyd cais i Cymru Greadigol am gyllid i gefnogi’r sector llyfrau, a derbyniwyd £500,000 ym mis Chwefror 2023. Bydd gweddill yr arian yn cael ei ddefnyddio yn ystod 2023/24. Dyma restr o’r rhai sydd wedi derbyn arian grant:

Enwau’r buddiolwyr Gwerth (£)
Barn 15,000
Honno 15,000
Golwg cyf 15,000
Lolfa 15,000
Crown House 15,000
Gwasg Carreg Gwalch 15,000
Rily 15,000
Graffeg 15,000
Candy Jar 15,000
Firefly 15,000
Atebol 15,000
Seren 15,000
Planet 14,991
Parthian 14,950
Cymro 14,120
Lucent Dreaming 12,000
New Welsh Review 10,920
Henson Editorial 10,000
Gwasg y Bwthyn 9,000
Nation.cymru 7,200
Cyhoeddiadau’r Gair 7,000
Gwasg y Dref Wen 5,799
Merched y Wawr 5,000
O'r Pedwar Gwynt 5,000
Cylchgrawn Cara 1,600
Green Wellies 970
Cyhoeddiadau Curiad 750
Ashley Drake Publications 700

32

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

ix. Grant Cynulleidfaoedd Newydd

Dyfarnwyd £610,000 gan Gymru Greadigol tuag at raglen i gryfhau a chynnwys amrywiaeth yn y diwydiant cyhoeddi yng Nghymru. Dyma restr o’r rhai sydd wedi derbyn arian grant:

Enwau’r buddiolwyr Gwerth (£)
Firefly 65,500
Lucent Dreaming 51,000
Atebol 47,700
Nation 42,000
Lumin Press 40,000
BAME Swansea 39,000
Sefydliad Materion Cymreig/Institute of Welsh Affairs 29,000
Y Lolfa 25,500
Gwasg y Bwthyn 20,000
Gwasg Carreg Gwalch 17,540
Inclusive Journalism 15,000
Broken Sleep 15,000
Taz Rahman 15,000
Hanin Abou Salem 15,000
Pontio 14,500
Cyhoeddi Cymru Publishing Wales 12,500
Golwg 12,000
Aderyn 12,000
Graffeg 10,000
Y Cymro 10,000
Modron 10,000
Seren 7,000
Honno 6,000
Atebol/Graffeg (prosiect ar y cyd) 5,000
Xcellence 5,000
Poetry Wales 3,500
Barn 2,700
Mymuna Soleman 2,500
WCW 2,000
Lysh 1,500
Lingo Newydd 1,200
Y Wawr 900
Cara 900
Barddas 900
Cip 675
Y Selar 600
Marchnata a chyfathrebu 14,794
Prosiect marchnata papurau bro 23,646
Gwerthuso prosiect 6,000
Gweinyddiaeth 6,945
CYFANSWM 610,000

33

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

Derbynnir grant blynyddol sydd yn gyfyngedig i gynlluniau hyrwyddo darllen (Stori Sydyn/ Quick Reads, Diwrnod y Llyfr a Sialens Ddarllen yr Haf). Mae £140,000 o’r cyllid yn cael ei ddyfarnu gan Adran Addysg Llywodraeth Cymru, £24,964 wedi’i ddyfarnu gan yr Is-adran Diwylliant, a’r gweddill yn dod fel cyfraniad allanol i’r prosiect gan Waterstones. Nid oedd unrhyw gyllid wedi’i gario drosodd.

Mae’r arian sy’n weddill o’r rhaglen Iechyd Da yn cael eu defnyddio i ariannu’r Adran Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen.

Nod yr Adran Addysg yw rhoi llyfr yn anrheg i bob disgybl. Mae sawl haen i’r prosiect hwn, gan gynnwys rhoi llyfrau i fanciau bwyd, llyfrau unigol i ddisgyblion, tocynnau llyfrau i ddisgyblion (i ddewis eu llyfr eu hunain) a bocs o lyfrau i ysgolion. Er bod yr holl lyfrau hyn wedi eu harchebu cyn diwedd y flwyddyn ariannol, o ystyried maint y prosiect mae’n debygol o gymryd 12 mis i’w gwblhau.

Prosiect tair blynedd yw hwn i ddatblygu llyfrau i blant yn y Gymraeg a’r Saesneg. Mae’n cael ei ariannu ar y cyd gan yr Adran Addysg ac Adran y Gymraeg mewn Addysg gyda’r nod o gynhyrchu llyfrau sy’n adlewyrchu amrywiaeth Cymru.

xiv. Gwyliau Cheltenham Darparodd yr Ŵyl Lenyddol £1,500 tuag at y rhaglen ‘Reading Teachers = Reading Pupils’ er mwyn ei gyflwyno yng Nghymru.

Ym mis Medi, dyfarnwyd grant i’r Cyngor Llyfrau fel rhan o Gronfa Cefnogi Partneriaid Cwpan y Byd i ddarparu llyfrau, bagiau a baneri i lyfrgelloedd a banciau bwyd er mwyn hyrwyddo pêl-droed. Y nod oedd dathlu cyflawniad Cymru wrth gyrraedd Cwpan y Byd, tanio cariad at ddarllen ymhlith pobl ifanc, a’u helpu i wella eu sgiliau llythrennedd.

Dyma ddiwedd trydedd flwyddyn y rhaglen Darllen yn Well yn ogystal â dechrau’r bedwaredd flwyddyn ar gyfer y rhai yn eu harddegau. Darperir yr arian gan The Reading Agency, sy’n elusen gofrestredig Brydeinig ond sydd yn derbyn yr arian i’r prosiect yma gan Adran Iechyd Llywodraeth Cymru. Mae’r gwaith hwn wedi ei neilltuo ar gyfer cyfieithu a chyhoeddi llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl plant, a bydd y cyfrolau ar gael mewn llyfrgelloedd ac i’w prynu. Er i drydedd ran y cynllun (iechyd meddwl plant) ddod i ben yn Awst 2022, mae rhywfaint o weithgaredd wedi digwydd ers hynny, a bydd unrhyw arian a fydd ar ôl yn cael ei drosglwyddo i’r pedwerydd cylch (iechyd meddwl yn yr arddegau) a ddechreuodd ym mis Hydref 2022 ac a fydd yn cael ei gwblhau ym mis Medi 2023.

xvii. Is-adran Diwylliant – Darllen yn Well

Derbyniwyd grant tuag at gost llyfrau’r cynllun Darllen yn Well ac i ddosbarthu llyfrau ac e-lyfrau i lyfrgelloedd lleol, yn ogystal â chyllid i droi rhai o lyfrau’r cynllun yn llyfrau llafar.

34

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

21. Dadansoddiad o’r Asedau Net rhwng y Cronfeydd

Cronfeydd Cyfyngedig
Cronfa Dr Dewi Davies
Cronfa Hybu Awduron
Tlws Mary Vaughan Jones
Cronfa Cymdeithas Lyfrau
Ceredigion
Grant Argyfwng
Grant Ychwanegol i Gylchgronau
Ffair Lyfrau Llundain
Adran y Gymraeg mewn Addysg
Perthyn
Cynllun Caru Darllen
Grant Cynulleidfaoedd Newydd
Gŵyl Lenyddol Cheltenham
The Reading Agency – Darllen yn
Well
Is-adran Diwylliant – Cynllun
Darllen yn Well
Cronfeydd Cyfyngedig
Cronfa Benodol
Cronfeydd Anghyfyngedig		 Eiddo Parhaol/
Buddsoddiadau
£
61,959
47,425
–
75,990
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
185,374
735,165
253,008
1,173,547		 Asedau
Cyfredol Net
£
–
–
4,849
–
103,518
135,000
31,096
29,209
(628)
429,195
400,000
1,237
57,616
3,978
1,195,070
736,411
855,283
2,786,764		 Credydwyr
Hir Dymor
£
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–		 Cyfanswm
£
61,959
47,425
4,849
75,990
103,518
135,000
31,096
29,209
(628)
429,195
400,000
1,237
57,616
3,978
1,380,444
1,471,576
1,108,291
3,960,311

35

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

22. Cynllun Pensiwn

Mae’r elusen yn aelod o Gynllun Pensiwn Dyfed, sy’n gynllun budd-dal diffiniedig. Ar gyfer y flwyddyn yn dechrau 1 Ebrill 2022 roedd cyfraniadau’r cyflogwr yn 19.7% o’r tâl pensiynadwy.

Dyddiad y Prisiad Actiwaraidd llawn diwethaf: 31 Mawrth 2022

TYBIAETHAU ACTIWARAIDD
Tybiaethau Ariannol Dechrau’r Flwyddyn Diwedd y Flwyddyn
Graddfa chwyddiant 3.30% 2.7%
Graddfa cynnydd cyflogau 4.80% 4.2%
Graddfa cynnydd pensiynau 3.40% 2.8%
Cyfradd disgownt 2.80% 4.8%

Mae ffigurau diwedd y flwyddyn ar gyfer dangos gwerth yr asedau ar y farchnad a rhaniad yr asedau rhwng categorïau buddsoddiadau wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2023. Mae’r ffigurau cyfatebol ar gyfer dechrau’r flwyddyn wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2022.

Datganiad o Sefyllfa Ariannol yr Eitemau ar 31 Mawrth 2023
Gwerth yr Asedau ar y Farchnad
Dyledion
Gweddill (Diffyg)
Newid yn y rhwymedigaeth buddion yn ystod y flwyddyn hyd at
31 Mawrth 2023
Rhwymedigaeth buddion ar ddechrau’r flwyddyn
Cost Cyfredol y Gwasanaeth
Cyfraniadau’r Cyflogwr
Llog Net
Costau gweinyddu
Cynnydd Actiwaraidd neu (Ddiffyg)
Rhwymedigaeth buddion ar ddiwedd y flwyddyn		 £’000
14,324
(11,840)
2,484
(2,583)
(533)
327
(67)
(5)
5,345
2,484

36

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

Datgeliadau Ychwanegol Asedau Pensiwn

Soddgyfrannau
Bondiau Llywodraeth
Bondiau Eraill
Eiddo
Arian
Cyfanswm
Dyledion ar 31.03.23		 Asedau ar
31.03.23
£000
%
10,657
74
72
1
1,017
7
1,934
13
644
5
14,324
11,840		 Asedau ar
31.03.22
£000
%
10,810
72
194
1
1,181
8
1,959
13
807
6
14,951
17,534

23. Symudiad net yn y cronfeydd

2023
£
Cronfeydd Anghyfyngedig
Cronfeydd Incwm
Canolfan Ddosbarthu
204,229
Cyngor
18,454
Cronfa Bensiwn
2,583,000
Cronfa Benodol
494,839
Cronfeydd Cyfyngedig
(50,815)
3,249,707
24. Cysoniad o incwm (gwariant) net i’r llif arian o weithgareddau gweithredu
2023
£
Incwm net am y flwyddyn
3,249,707
Addasiadau_:_
Gwariant cyfalaf
(389,530)
Dibrisiant
30,907
Gostyngiad/(Cynnydd) yng ngwerth y Buddsoddiadau
8,150
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y cynllun buddion wedi’u diffinio
(2,583,000)
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y stoc
(35,933)
Gostyngiad/(Cynnydd) yn y dyledwyr
5,205,006
(Gostyngiad)/Cynnydd yn y credydwyr
(2,155,344)
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
3,329,963		 2023
£
Cronfeydd Anghyfyngedig
Cronfeydd Incwm
Canolfan Ddosbarthu
204,229
Cyngor
18,454
Cronfa Bensiwn
2,583,000
Cronfa Benodol
494,839
Cronfeydd Cyfyngedig
(50,815)
3,249,707
24. Cysoniad o incwm (gwariant) net i’r llif arian o weithgareddau gweithredu
2023
£
Incwm net am y flwyddyn
3,249,707
Addasiadau_:_
Gwariant cyfalaf
(389,530)
Dibrisiant
30,907
Gostyngiad/(Cynnydd) yng ngwerth y Buddsoddiadau
8,150
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y cynllun buddion wedi’u diffinio
(2,583,000)
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y stoc
(35,933)
Gostyngiad/(Cynnydd) yn y dyledwyr
5,205,006
(Gostyngiad)/Cynnydd yn y credydwyr
(2,155,344)
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
3,329,963		 2022
£
18,470
34,358
894,000
113,863
1,126,819
2,187,510
net
2022
£
2,187,510
(244,935)
30,907
(5,518)
(894,000)
55,337
(5,431,866)
3,940,966
3,329,963 (361,599)

37

CYNGOR LLYFRAU CYMRU

NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)

25. Ymrwymiadau Cyfalaf

5. Ymrwymiadau Cyfalaf
2023 2022
£ £
Wedi’u hymrwymo ond heb ddarpariaeth amdanynt yn y – 258,911
datganiadau ariannol
Gwariant cyfalaf ar y system newydd

26. Grwpiau Cysylltiedig

Yn Nodyn 20, mae BAME Abertawe yn fuddiolwyr grantiau gwerth £39,000 fel rhan o’r cynllun Cynulleidfaoedd Newydd y mae Trysorydd y Cyngor Llyfrau, Alfred Oyekoya, yn ymddiriedolwr iddo.

Mae’r Athro Jane Aaron (Ymddiriedolwr yn y Cyngor Llyfrau) yn ymddiriedolwr Gwasg Honno, a dderbyniodd £71,070 mewn grantiau amrywiol (yn cynnwys £15,000 grant costau argyfwng (untro) a £6,000 o’r Gronfa Cynulleidfaoedd Newydd).

Mae Lowri Ifor yn gweithio i Amgueddfa Cymru lle mae gan y Cyngor Llyfrau berthynas masnachu, ond nid yw’r trafodion yn cael eu rheoli gan Lowri mewn unrhyw fodd.

Mae gweithdrefnau llym ar waith i sicrhau, pan fo unigolyn yn gysylltiedig â pharti cysylltiedig tybiedig, nad yw’n cael ei gynnwys mewn unrhyw ran o’r broses benderfynu ar ddyfarnu grantiau i’r endidau hyn.

38