Adroddiad Blynyddol 2021122 CYNGOR LLYFRAU CYMRU BOOKS COUNCIL of WALES LYW￿drath(yThu spE￿5￿￿1￿Y ## _**Gair gan ein Cadeirydd,**_ **M. Wynn Thomas** **‘Beibl i bawb o bobl y byd’: dyna’r arwyddair a fabwysiadwyd gan Feibl Gymdeithas Prydain Fawr yn dilyn taith arwrol Mary Jones i’r Bala, er mwyn cyrchu Beibl iddi hi ei hun.** Mae’n amhosib dychmygu’r fath daith yn digwydd y dyddiau hyn. Ond yn hytrach na gorfod chwilio am lyfr, mae plant Cymru benbaladr newydd gael y cyfle i dderbyn llyfr yr un am ddim yn anrheg, diolch i haelioni’r llywodraeth genedlaethol ac i weithgarwch dihafal y Cyngor Llyfrau. Dyma’r enghraifft ddiweddaraf o’r chwyldro ym maes darllen y bu’r Cyngor yn gyfrifol amdano dros y blynyddoedd diwethaf – cyfnod eithriadol helbulus a phryderus. Mae’n parhau’n anrhydedd i fi fedru arddel perthynas â’r fath gorff. Ond yr her sy’n ein hwynebu’n awr yw cynnal, ac ehangu os bydd modd, y rhaglen arloesol, oleuedig hon wrth i’r sefyllfa ariannol waethygu. Mae mawr angen amrywiaeth helaeth o destunau er mwyn i’r Cyngor fedru gwasanaethu’r Gymru amlddiwylliannol newydd y mae’r genedl o’r diwedd yn ei gwir gydnabod, ei gwerthfawrogi, a’i dathlu. Cyhoeddwyd dogfen chwyldroadol, heriol gan Lywodraeth Cymru yn ddiweddar yn dwyn y teitl ‘Cymru Wrth-hiliol’, dogfen sy’n cynnwys cynllun manwl o’r camau allweddol i’r cyfeiriad hwnnw y mae’n rhaid eu cymryd. Mae Bwrdd Rheoli y Cyngor, ar y cyd â phob aelod o’r staff, wedi elwa’n ddirfawr o wrando ar gyflwyniad golau o brif bwyntiau’r ddogfen gan arbenigwraig yn y maes, ac rwy’n falch fod Tîm Rheoli ac Ymddiriedolwyr y Cyngor wedi rhoi ymrwymiad clir i ehangu mynediad i’r sector cyhoeddi a chynyddu cynrychiolaeth mewn llenyddiaeth wrth wraidd strategaeth y Cyngor am y pum mlynedd nesaf. Mae’r Cyngor wedi cychwyn o ddifri ar y gwaith o gymryd y camau allweddol i sicrhau bod y cynllun yn wir weithredol ym mhob agwedd ar ei waith. Ar waethaf yr heriau difrifol y bu’n rhaid eu hwynebu yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, y mae staff ymroddedig y Ganolfan Ddosbarthu wedi llwyddo i gyflawni eu gwaith yn rhyfeddol. Er yr holl anawsterau, llwyddwyd i ddarparu gwasanaeth o ansawdd mor eithriadol fel bod y Ganolfan ar ddiwedd y flwyddyn wedi gwneud elw. Mae hwn yn llwyddiant ardderchog ar ran adran nad yw’n derbyn unrhyw arian cyhoeddus am ei gwasanaethau dosbarthu. Bellach mae’r Cyngor wedi hen ennill ei blwy’ fel sefydliad cenedlaethol allweddol, ac fel un o brif asedau ein diwylliant. Mae felly yn adeg briodol i fi roi’r gorau i fod yn Gadeirydd. Dros yr ugain mlynedd diwethaf, rwy wedi cael y pleser a’r fraint o wylio datblygiad syfrdanol y Cyngor, a hynny o’r sêt flaen. Ces ei weld yn ymestyn ei gyrhaeddiad diwylliannol ac yn amlhau ei wasanaethau, ac fe ryfeddais at ei hyblygrwydd yn ymaddasu ar gyfer gofynion ein diwylliant digidol. Mae wedi bod yn anrhydedd digymysg ar hyd y blynyddoedd i gael bod yn Gadeirydd y fath gorff. Ac mae wedi bod yn addysg gwylio tri Chyfarwyddwr ysbrydoledig wrth eu gwaith, pob un yn ufudd i weledigaeth genedlaethol a phob un yn gwneud cyfraniad digymar. Rwy hefyd wedi cael gorolwg unigryw ar ddiwydrwydd a dyfeisgarwch ein diwylliant cyhoeddi ni yng Nghymru, a’i weithgarwch amlochrog. Ac nid oes pall ar fy edmygedd o staff y Cyngor, ac o’u hymroddiad dan amgylchiadau digon heriol ar brydiau. Yn olaf, mae arnaf ddiolch hefyd i’r holl wirfoddolwyr sy wedi bod mor barod i gynnig eu hamser a’u sgiliau i wasanaethu ar baneli’r Cyngor, a hynny heb yr un mymryn o dâl. Ac mae cydweithio ar bwyllgorau â chynifer o ddoniau amlwg, yn fwyaf arbennig y rheini a fu’n gwasanaethu fel trysoryddion, ysgrifenyddion ac Is-gadeiryddion, wedi bod yn gynhaliaeth ddibynadwy ar hyd y blynyddoedd. Diolch o waelod calon i chi i gyd, a bydded i’ch gwaith allweddol, ysbrydoledig barhau am yn hir eto. **M. Wynn Thomas** ## **Helgard Krause, y Prif Weithredwr,** _**yn bwrw golwg yn ôl dros y flwyddyn ddiwethaf**_ **Bu’r flwyddyn ariannol ddiwethaf yn un anghyffredin mewn cynifer o ffyrdd, nid lleiaf oherwydd ein bod wedi dathlu 60 mlynedd ers ein sefydlu trwy gyhoeddi ein hanes hyd yma, comisiynu ffilm fer i ddathlu’r sector rydym yn ei gefnogi, yn ogystal â lansio ein cynllun strategol pum mlynedd newydd.** a dangynrychiolir yma yng Nghymru. Ym mis Mawrth derbyniwyd y gyfran gyntaf o geisiadau am gyllid, a bydd cyfleoedd pellach yn ystod 2022/23. Erys sicrhau cynrychiolaeth deg ar draws y sector, a’r cynnwys rydym yn ei ariannu, yn flaenoriaeth strategol ac mae’r buddsoddiad sylweddol hwn yn gam cyntaf hollbwysig tuag at gyflawni newid positif parhaol. Bydd adeiladu ar bartneriaethau sy’n bodoli eisoes gydag ysgolion, llyfrgelloedd a llyfrwerthwyr, Llenyddiaeth Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru, Eisteddfod yr Urdd, yr Eisteddfod Genedlaethol, Race Council Cymru a Disability Arts Cymru, yn ogystal â sefydliadau cymunedol ar lawr gwlad, yn ganolog i’n Hon hefyd oedd yr ail flwyddyn o fyw a gweithio dan yr amodau a gyflwynwyd yn sgil Covid. Dyma’r flwyddyn gyntaf i’r Cyngor Llyfrau weithredu fel Sefydliad Corfforedig Elusennol, yn cael ei lywodraethu gan Fwrdd Ymddiriedolwyr newydd, gyda’r Athro Charlotte Williams yn traddodi’r prif anerchiad agoriadol yn ein Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol cyntaf. Hon oedd y flwyddyn pryd y cwblhawyd ein proses o ailstrwythuro, a chroesawyd nifer o aelodau newydd o’r staff i’n sefydliad. Gwelsom hefyd don o gefnogaeth gref i lyfrwerthwyr, ac o gyfuno hyn â gwerthiant uchel ar-lein cafwyd un o’r blynyddoedd gorau o ran gwerthiant ers 2009/10. hymdrech i gyflawni ein nodau strategol dros y pum mlynedd nesaf. Cynllun strategol 5 mlynedd 2022–27 Cymru: Cenedl o Ddarllenwyr Testun diolch o waelod calon a pheth tristwch i mi yw gweld ein Cadeirydd, yr Athro M. Wynn Thomas, yn ymddeol eleni. Mae ei uchelgais ar gyfer elusen wirioneddol genedlaethol sy’n gwasanaethu Cymru gyfan a’i gefnogaeth ddiflino wrth i ni gyflawni’r nod hwnnw yn achos dathlu. Fel Prif Weithredwr, ni allwn fod wedi dymuno cael gwell Cadeirydd; yn uchelgeisiol, yn dreiddgar, yn chwilfrydig ac eto’n ddi-ffael o garedig a llawn synnwyr digrifwch, mae ei arweinyddiaeth wedi ein helpu ni i gyd i oresgyn rhai cyfnodau heriol gan greu sefydliad cryfach o’r herwydd. O ganlyniad i’r berthynas waith ardderchog sydd rhyngom ni a nifer o adrannau Llywodraeth Cymru, cafwyd ymateb cadarnhaol i nifer o geisiadau i’n galluogi i fynd i’r afael â meysydd yr hoffem roi mwy o gefnogaeth iddynt. Ym mis Tachwedd, cymeradwyodd yr Adran Addysg brosiect cenedlaethol gwych gwerth £4.6 miliwn i roi llyfrau’n anrheg i ysgolion a dysgwyr, a hwnnw’n cynnwys, am y tro cyntaf, elfen gymunedol gyda banciau bwyd yn derbyn llyfrau ar gyfer defnyddwyr eu gwasanaeth. Rwy’n ddyledus iawn i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr sy’n rhoi’n hael o’u hamser, eu cefnogaeth a’u harbenigedd, ac felly hefyd aelodau ein hisbwyllgorau a’n panelau beirniaid – ni allem wneud ein gwaith oni bai amdanynt hwy. Rwy’n ffodus a diolchgar am gael arwain sefydliad lle mae cydweithwyr ym mhob rhan o’r strwythur ac ar bob lefel yn dangos eu gallu, eu gwytnwch a’u hymroddiad o ddydd i ddydd, ac yn parhau i gyfrannu tuag at wireddu ein cynllun strategol uchelgeisiol. Cafwyd ymateb cadarnhaol gan Gymru Greadigol, ein cyllidwyr ar ran Llywodraeth Cymru, i’n cais am Gronfa Cynulleidfaoedd Newydd, a chawsom £610,000 o arian ychwanegol i fuddsoddi mewn cynyddu’r cyfleoedd yn y sector llyfrau i bobl o gymunedau Ac, fel erioed, ni allai’r rhan yma o’n diwydiannau creadigol ni yng Nghymru fodoli oni bai am ddychymyg awduron, darlunwyr a chyhoeddwyr, ac rwy’n hynod ddiolchgar am eu cydweithrediad parhaus. **Helgard Krause** **----- Start of picture text -----**
cynradd ac
y wlad, roedd
ymgyrch
**----- End of picture text -----**
## **Croesawu ein Trysorydd newydd** Wrth siarad am ei apwyntiad, dywedodd Alfred: “Y mae’n fraint cael fy mhenodi ac rwy’n gyffrous am y cyfle i barhau â’r gwaith gwych sydd wedi’i gyflawni mor rhagorol dros y trigain mlynedd diwethaf.” Ym mis Hydref croesawyd penodiad ein Trysorydd newydd, Alfred O. Oyekoya, i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr. Bydd y rôl bwysig hon yn allweddol wrth arwain y Cyngor wrth i ni gefnogi’r diwydiant cyhoeddi yng Nghymru trwy adferiad Covid, gan fwrw’n golygon tuag at ein strategaeth newydd ar gyfer 2022 a thu hwnt. Dywedodd yr Athro M. Wynn Thomas, Cadeirydd Bwrdd yr Ymddiriedolwyr: “Rydym yn falch iawn o groesawu Alfred fel Trysorydd Bwrdd Ymddiriedolwyr Cyngor Llyfrau Cymru. Graddiodd Alfred Oyekoya gydag MSc Cyllid o Brifysgol Abertawe ac mae’n Gyfrifydd Siartredig, gyda phrofiad o arweinyddiaeth a datblygu busnes dros nifer o flynyddoedd. Mae wedi gweithio ar draws nifer o sectorau rhyngwladol a masnachol gan gynnwys Gwasanaeth Sifil y Deyrnas Unedig. Daw â phrofiad sylweddol o arwein **y** ddiaeth yn y maes ariannol ac y **m** myd busnes, a ddatblyg **wyd** trwy ei waith blaenorol **ar** gyfer un o weinyddiaet **hau** Llywodraeth Prydain. Y **n** ogystal, mae ganddo br **ofiad** gwerthfawr o arwain y sefydliad dielw BMHS. Rwyf fi a’m cyd-aeloda **u o’r** Bwrdd yn edrych ymlae **n** yn fawr at gydweithio ag Alfred i ddatblygu gwaith y Cyngor.” Mae Alfred yn eiriolwr egnïol, penderfynol ac ymroddedig dros Gydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant. Ef yw sylfaenydd a Chyfarwyddwr BMHS – sefydliad dielw sy’n canolbwyntio ar addysg ac eiriolaeth i gefnogi iechyd meddwl a lles ymhlith aelodau cymunedau Pobl Ddu, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig. ## **Dathlu 60 mlynedd o Gyngor Llyfrau Cymru** Ym mis Tachwedd, nodwyd ein pen-blwydd yn 60 oed gydag wythnos lawn o weithgareddau i gydnabod a dathlu 60 mlynedd o gefnogi’r diwydiant llyfrau yng Nghymru, a hyrwyddo darllen er pleser. Drwy gyfrwng dau lyfr a gomisiynwyd yn arbennig, a dwy ffilm fer, amlygwyd gwaddol a gwaith y Cyngor Llyfrau o 1961 hyd heddiw, a’r diwydiant bywiog, creadigol a chyffrous rydym yn falch o’i gefnogi. Er i ni hefyd, wrth gwrs, fanteisio ar y cyfle i rannu atgofion am y gorffennol (Sbondonics, unrhyw un?!), uchafbwynt yr wythnos hon o ddathlu oedd ffocysu ar edrych i’r dyfodol wrth i ni lansio ein cynllun strategol pum mlynedd am y cyfnod 2022–27, **Cymru: Cenedl o Ddarllenwyr** . Mae’n amlinellu’r modd y byddwn yn parhau â’n cenhadaeth i gefnogi’r diwydiant cyhoeddi a hyrwyddo darllen yng nghyd-destun adferiad ar ôl Covid, gan gyfrannu at Raglen Lywodraethu a Datganiad Llesiant Llywodraeth Cymru, a chefnogi’r diwydiant i ymateb i gyfleoedd a heriau’r dyfodol. Rydym eisoes wedi cychwyn ar lawer o’r gwaith cyffrous hwn, ac yn edrych ymlaen at allu cael effaith barhaol a phositif dros gyfnod y cynllun a thu hwnt. Gallwch lawrlwytho’r strategaeth o’n gwefan, llyfrau.cymru. **----- Start of picture text -----**
Dyfarnu cyllid i ddau Wasanaeth
Newyddion Digidol Cymraeg
Yn ystod y flwyddyn hon fe ddyfarnwyd y tendr Cymru sy’n wasanaeth newydd sbon ac yn
ar gyfer y Gwasanaeth Newyddion Digidol rhan o gwmni Newsquest. O Ebrill 2022 bydd
am y cyfnod Ebrill 2022–Mawrth 2026 yn gan ddarllenwyr Cymru ddewis ychwanegol
dilyn proses tendro agored. Am y tro cyntaf o ddarparwr newyddion yn Gymraeg.
rhannwyd y grant o £200,000 rhwng dau
wasanaeth: Golwg360, gwasanaeth poblogaidd
a fydd yn gyfarwydd i lawer o ddarllenwyr
Cymraeg, sy’n rhan o gwmni Golwg Cyf, a Corgi
**----- End of picture text -----**
## **Lansio Gorau’r Goreuon: cyflwyno hen ffefrynnau i ddarllenwyr newydd** Ym mis Awst lansiwyd tri theitl cyntaf Gorau’r Goreuon, sef detholiad o glasuron Cymraeg i blant a phobl ifanc sydd wedi cael eu hailgyhoeddi ar gyfer cenhedlaeth newydd o ddarllenwyr. ar y rhestr gychwynnol hon. Cyhoeddwyd _Luned Bengoch_ yn wreiddiol ym 1946 gan Wasg y Brython, ac yna diweddarwyd y cynnwys gan Hugh D. Jones a’i ailgyhoeddi gan Wasg Gomer ym 1983. Gwasg Gomer hefyd oedd cyhoeddwyr _O’r Tywyllwch_ ym 1991 a _Dirgelwch y Dieithryn_ ym 1993, y naill yn rhan o gynllun Gwreiddiau a’r llall yn rhan o Gyfres Corryn. Y teitlau a gyhoeddwyd yn y flwyddyn gyntaf yw _**Dirgelwch y Dieithryn**_ gan Elgan Philip Davies, _**O’r Tywyllwch**_ gan Mair Wynn Hughes a _**Luned Bengoch**_ gan Elizabeth Watkin-Jones. Fe gomisiynwyd y gyfres i ymateb i un o argymhellion Dr Siwan Rosser o Brifysgol Caerdydd a gynhaliodd arolwg o lyfrau plant a phobl ifanc i ni yn 2016/17. Mae’r gwaith hwnnw wedi llywio llawer o waith y Cyngor Llyfrau yn y maes hwn ers hynny. Un o’i hargymhellion oedd: Ychydig iawn o waith golygyddol oedd ei angen ar y tair stori gyntaf i gael eu dewis ar gyfer y gyfres, i’w gwneud yn addas ar gyfer amrywiaeth o gynulleidfaoedd cyfoes. Rhan o’r gwaith o ddod â nhw’n fyw i ddarllenwyr newydd oedd ailddychmygu’r cloriau, ac rydym wedi comisiynu tri artist cyfoes i ddylunio’r cloriau: Efa Blosse-Mason, Chris Iliff a Nia Tudor. “Dylid ystyried ailgyhoeddi llyfrau poblogaidd Cymraeg neu ‘glasuron’ o’r gorffennol, a’u diweddaru yn rhan o _genre_ neu gyfres benodol er mwyn creu marchnad ac iddi frand cynhenid cryf sy’n para o un genhedlaeth i’r llall.” Y bwriad yw ychwanegu at y gyfres yn ystod y blynyddoedd nesaf, ac rydym yn gobeithio derbyn argymhellion gan y cyhoeddwyr a’r cyhoedd am deitlau eraill i’w cynnwys yn y casgliad. Sefydlwyd panel o arbenigwyr ym maes llenyddiaeth plant a phobl ifanc i ddethol o blith y teitlau y gellid eu cynnwys ## **Cefnogi siopau ledled Cymru a thu hwnt** ## **Ehangu e-lyfrau** Mae Ffolio, platfform e-lyfrau a grëwyd yn Ionawr 2021, yn parhau i dyfu, o ran y nifer o e-lyfrau sydd ar gael, a hefyd mewn partneriaeth â Bolinda i sicrhau bod amrywiaeth o e-lyfrau ar gael mewn llyfrgelloedd cyhoeddus. Mae’r niferoedd benthyca yn galonogol a gobeithiwn y byddant yn argyhoeddi llyfrgelloedd i fuddsoddi mewn e-lyfrau Cymraeg yn y dyfodol. Rydym wedi ehangu ein sylfaen cwsmeriaid yng Nghymru gyda siopau llyfrau megis Siop y Pentan, Llanelli, Cyfoes, Llandeilo a Ffloc yng Nghaerdydd; a hefyd o fewn y Deyrnas Unedig rydym yn gweithio gyda Books etc., Blackwells a Findel. Mae’r siopau yr ydym yn eu cefnogi yn amrywio o emporiwm gemau a chastell i ganolfan arddio, ac rydym yn gobeithio ehangu ymhellach fel bod llyfrau ar gael ym mhob math o safleoedd manwerthu. Yn 2021/22 hefyd, gwelwyd ehangu ar ein gwasanaeth dosbarthu i gartrefi i’r siopau llyfrau, gyda thros 1,000 o barseli’n cael eu hanfon yn uniongyrchol at gwsmeriaid ar ran y siopau llyfrau. Mae’r datblygiad hwn nid yn unig yn caniatáu i siopau llyfrau gystadlu a chynnig gwasanaeth da, ond mae hefyd yn well i’r amgylchedd gyda llai o filltiroedd i’w teithio. ## **Dianc i fyd y llyfrau** Yn ystod y cyfnod clo, trodd llawer ohonom at lyfrau at ddibenion lles, cysur ac adloniant. Wrth i’r diwydiant ymateb i heriau’r pandemig, llwyddodd hefyd i wella ein mynediad i fyd llyfrau Cymreig, gyda chynnydd yn y nifer o deitlau o Gymru oedd ar gael mewn gwahanol fformatau, megis e-lyfrau a llyfrau llafar, a chan ddod â rhagor ohonom yn nes at yr awduron oedd wedi eu creu, trwy gyfrwng digwyddiadau ar-lein a phodlediadau. Does dim byd gwell na chlywed o lygad y ffynnon gan awduron yn trafod eu syniadau, eu profiadau a’u hargymhellion yn gysylltiedig â’r llyfrau rydym wedi eu mwynhau. Dyma rai o’r podlediadau a gefnogwyd gennym, i gynnig ysbrydoliaeth yn ymwneud â darllen: **Colli’r Plot** Gyda Bethan Gwanas, Dafydd Llewelyn, Sian Northey a Manon Steffan Ros. **Caru Darllen** Podlediad oddi wrth Gyngor Llyfrau Cymru. Gofod i drafod llyfrau o bob math gyda gwahanol westeion. **Podlediad Barddas** Y lle i glywed sgyrsiau rhwng beirdd gorau Cymru. ## **Ein blwyddyn mewn rhifau** **42,065 187** o lyfrau wedi’u o lyfrau dosbarthu i gyd i **152** Cymraeg o fanciau bwyd a wedi eu grwpiau cymunedol cefnogi gan grantiau **132 60 140** o lyfrau mlynedd o ysgolion wedi cymryd Saesneg o gefnogi’r rhan yng nghynllun wedi eu diwydiant cysgodi Gwobr Tir na n-Og cefnogi gan cyhoeddi a grantiau dathlu darllen **433 27,950** kWh o e-lyfrau o drydan wedi ei wedi’u rhoi gynhyrchu gan y ar Ffolio paneli solar, sy’n arbed tua **15.7** tunnell o CO2 y fl wyddyn **253 650,753** o archebion o lyfrau wedi rhyngwladol eu hanfon wedi’u hanfon allan gan y i **24** o wledydd Ganolfan gwahanol Ddosbarthu **1,171 388** o eitemau newydd o siopau wedi eu hychwanegu wedi eu at yr ystod sydd ar gwasanaethu gael o’r Ganolfan Ddosbarthu # **ADRODDIAD BLYNYDDOL A DATGANIADAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** Rhif yr elusen: 1192269 www.llyfrau.cymru ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **CYNNWYS** |Adroddiad yr Ymddiriedolwyr|| |---|---| |Prif Amcanion a Gweithgareddau’r Elusen|2–4| |Crynodeb o Waith y Flwyddyn|4–5| |Cyflawniad a Pherfformiad|6–7| |Adolygiad Ariannol a Chynlluniau’r Dyfodol|8–9| |Datganiad o Gyfrifoldebau’r Ymddiriedolwyr|10| |Adroddiad yr Archwilwyr Annibynnol|11–14| |Datganiad o’r Gweithgareddau Ariannol|15| |Mantolen|16| |Datganiad o’r Llif Arian|17| |Nodiadau i’r Datganiadau Ariannol|18–34| 1 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** Cyflwyna’r ymddiriedolwyr eu hadroddiad ynghyd â’r cyfrifon am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2022. Dyma flwyddyn gyntaf yr Elusen yn gweithredu fel Sefydliad Corfforedig Elusennol. Trosglwyddwyd yr asedau a’r rhwymedigaethau o’r hen elusen i’r sefydliad newydd ar 1 Ebrill 2021. ## **Prif Amcanion a Gweithgareddau’r Elusen** - Cefnogi a chynorthwyo’r diwydiant llyfrau yng Nghymru drwy ddyfarnu grantiau a thrwy ddulliau eraill; - Cefnogi, hybu a chynorthwyo cynhyrchu a dosbarthu llyfrau a deunyddiau llenyddol ac artistig eraill, ym mha ffurf bynnag y’u cofnodwyd (boed trwy ddulliau hysbys neu rai sydd hyd yma’n anhysbys), yn nwy iaith swyddogol Cymru, y Gymraeg a’r Saesneg, neu’n ymwneud â Chymru; - Trefnu digwyddiadau i gefnogi hyrwyddo llyfrau, darllen a’r sector llyfrau yn ei gyfanrwydd; - Cefnogi a hybu cyhoeddi’r cyfryw lyfrau a deunyddiau eraill yng Nghymru. ## **Datganiad Budd y Cyhoedd** Mae aelodau’r Pwyllgor Rheoli wedi ystyried eu dyletswydd yn unol ag Adran 17 o Ddeddf Elusennau 2011 ynglŷn â Budd y Cyhoedd. Maent yn fodlon bod gweithgareddau’r elusen yn ystod y flwyddyn, fel y’u disgrifir yn yr adroddiad hwn, yn unol â’r meini prawf hynny. Amcan craidd Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales yw darparu budd i ddarllenwyr Cymru – yn y ddwy iaith. ## **Manylion Gweinyddol** Enw’r elusen Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales Rhif Elusen Gofrestredig 1192269 Cyfeiriad Cofrestredig Castell Brychan Aberystwyth Ceredigion SY23 2JB Archwilwyr Llŷr James Cyfrifwyr Ardystiedig Siartredig ac Archwilwyr Cofrestredig 25 Stryd y Bont Caerfyrddin SA31 3JS Bancwyr HSBC plc Sgwâr Harford Llanbedr Pont Steffan Ceredigion SA48 7DU Prif Weithredwr Helgard Krause Brocer Buddsoddiadau Blackrock 12 Throgmorton Avenue London EC2N 2DL 2 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Ymddiriedolwyr** Mae Cyngor Llyfrau Cymru, sy’n Sefydliad Corfforedig Elusennol, yn cael ei lywodraethu gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr sy’n cynnwys Cadeirydd, Is-gadeirydd a’r Ymddiriedolwyr a hyd at 12 o aelodau. Etholir yr Ymddiriedolwyr i wasanaethu am gyfnod o 4 blynedd yn y lle cyntaf, gydag opsiwn o ail dymor o 4 blynedd. Caiff y Cadeirydd ei ethol yn flynyddol gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr. Cynhelir Cyfarfod Blynyddol yn yr haf lle mae’r aelodau’n derbyn y cyfrifon blynyddol a’r adroddiad blynyddol. ## **Yr Ymddiriedolwyr ar gyfer 2021/22 yw:** Yr Athro M. Wynn Thomas Cadeirydd Mrs Rona Aldrich Is-gadeirydd Mr Alfred Oyekoya Trysorydd Yr Athro Jane Aaron Mrs Rajvi Glasbrook Griffiths Mrs Alwena Hughes Moakes Ms Lowri Ifor Yr Athro Carwyn Jones Mrs Linda Tomos Yr Athro Gerwyn Wiliams Dr Caroline Owen Wintersgill Mr Christopher Hywel Macey Ymddiswyddo 26/07/21 3 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Cyfansoddiad** Cyfansoddiad ysgrifenedig yw offeryn llywodraethu Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales. Trosglwyddwyd Cyngor Llyfrau Cymru – The Books Council of Wales i fod yn Sefydliad Corfforedig Elusennol ar 1 Ebrill 2021. ## **Y Cyngor a’i Bwyllgorau** Rheolir y Cyngor Llyfrau gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr a benodir yn unol â’i Gyfansoddiad. Mae Bwrdd yr Ymddiriedolwyr yn penodi aelodau i is-bwyllgorau arbenigol sy’n adrodd i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr. Mae proses hysbysebu agored sydd yn deg a thryloyw, yn unol â’r arferion gorau, yn digwydd ar gyfer yr holl swyddi sydd ar gael ar y Bwrdd a’r is-bwyllgorau. ## **Crynodeb o Waith y Flwyddyn** Mae’r flwyddyn ariannol ddiwethaf hon wedi bod yn rhyfeddol mewn sawl ffordd, nid lleiaf oherwydd ein bod wedi dathlu pen-blwydd y sefydliad yn 60 oed trwy gyhoeddi ein hanes hyd yma, comisiynu ffilm fer i ddathlu’r sector rydym yn ei gefnogi, yn ogystal â lansio ein cynllun strategol 5 mlynedd. Hon hefyd oedd yr ail flwyddyn o fyw a gweithio dan yr amodau a ddaeth i fod oherwydd Covid. Hon oedd y flwyddyn gyntaf i’r Cyngor Llyfrau weithredu dan y drefn newydd fel Sefydliad Corfforedig Elusennol, yn cael ei reoli gan fwrdd o ymddiriedolwyr newydd, a’r Athro Charlotte Williams a roddodd y prif anerchiad agoriadol yn ein Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol cyntaf. Hon oedd y flwyddy y cwblhawyd ein proses ailstrwythuro, a chroesawyd nifer o aelodau newydd o staff i’n sefydliad. Yn ogystal, gwelwyd ton gref o gefnogaeth i lyfrwerthwyr lleol, ac arweiniodd hynny – ynghyd â gwerthiant yr un mor gryf ar-lein – at un o’r perfformiadau gorau o ran gwerthiant ers 2009/10. ## **Datblygiadau Busnes** Yn ystod y flwyddyn ariannol ddiwethaf hon cafwyd perfformiad arbennig o gryf ar draws y sector, gan gynnwys ein Canolfan Ddosbarthu ni ein hunain. Roedd yr awydd cryf i gefnogi siopau lleol ar y stryd fawr, ynghyd â chynnydd parhaus mewn gwerthu ar-lein, yn golygu ein bod wedi cofnodi un o’r blynyddoedd cryfaf ers 2009/10. Enillodd y Ganolfan Ddosbarthu nifer o gleientiaid newydd ym maes dosbarthu; cyfrannodd hyn at dwf yn y busnes, ac felly hefyd lwyddiant cyson y system ddosbarthu newydd ‘yn syth i’r cartref’ a oedd ar gael i siopau llyfrau a chyhoeddwyr i’w galluogi i gyflenwi archebion o’r we. Cafodd y problemau posibl gyda chadwyni cyflenwi a allai fod wddi effeithio ar y cyfnod masnachu hollbwysig cyn y Nadolig eu lliniaru trwy gynnal cysylltiad cryf ac agos a chyfathrebu’n aml gyda chyhoeddwyr a llyfrwerthwyr; roeddynt hwythau wedi cymryd i ystyriaeth y cyngor a gawsant i beidio â dibynnu ar adargraffiadau ac archebion munud olaf, gan arwain at berfformiad cryf. ## **Datblygu Cyhoeddi – Uchafbwyntiau** Arweiniodd y berthynas waith ardderchog gyda gwahanol adrannau o Lywodraeth Cymru at gael derbyniad positif i nifer o geisiadau, gan roi sylw i feysydd y byddem yn hoffi rhoi mwy o gefnogaeth iddynt. Rhoddodd yr Adran Addysg sêl ei bendith ar brosiect cenedlaethol gwych gwerth £4.6 miliwn i roi llyfr yn anrheg i ysgolion a dysgwyr, gan gynnwys, am y tro cyntaf, elfen gymunedol gyda banciau bwyd yn derbyn llyfrau ar gyfer y rhai oedd yn defnyddio eu gwasanaethau. Cafwyd ymateb mor gadarnhaol i’r cynllun arbennig hwn fel ein bod wedi penderfynu ei ehangu i ddarparu copïau o’r gyfres Stori Sydyn/Quick Reads yn gynnar yn yr haf, a chynnal ymgyrch arall yn nes at y Nadolig. Yn ogystal, caiff y grant hwn effaith economaidd sylweddol ar y cyhoeddwyr a’r llyfrwerthwyr sy’n rhan o’r prosiect. Roeddem wrth ein bodd ein bod ni, ynghyd â’n cyd-weithwyr o’r Reading Agency, yn 20022/23 wedi sicrhau swm ychwanegol o £250,000 o’r Adran Iechyd i barhau i ddarparu’r cynllun Darllen yn Well – rhaglen gyhoeddi sy’n ffocysu ar Iechyd Meddwl a Lles ar gyfer oedolion ifanc. 4 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** Cafwyd ymateb positif gan ein cyllidwyr, Cymru Greadigol, i’n cais am Gronfa Cynulleidfaoedd Newydd, a buddsoddwyd £610,000 i gynyddu’r cyfleoedd yn y sector llyfrau i rai o’r cymunedau a dangynrychiolir yma yng Nghymru. Mae’r gyfran gyntaf hon eisoes wedi darparu cyllid cychwynnol i ddau gyhoeddwr newydd o gefndiroedd ethnig lleiafrifol; sianel YouTube yn hyrwyddo barddoniaeth a llenyddiaeth o Gymru; cynlluniau peilot ar gyfer dau gylchgrawn newydd am anabledd; nifer o brosiectau cymunedol yn ymwneud â ffoaduriaid a Chymdeithas Affrica Gogledd Cymru, yn ogystal â’r llyfrau sain cyntaf ar gyfer rhai sy’n dysgu Cymraeg. Mae dwy rownd ychwanegol o gyllid wedi eu clustnodi ar gyfer prosiectau eraill. ## **Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant** Rydym ni yng Nghyngor Llyfrau Cymru yn cydnabod bod y diffyg cydraddoldeb strwythurol sy’n bodoli o fewn y gymdeithas ehangach yng Nghymru i’w weld hefyd yn ein sector ni ein hunain. Rydym wedi ymrwymo i sicrhau cynrychiolaeth deg o fewn ein sefydliad ni ein hunain ac o fewn y sector llyfrau yng Nghymru. Mae ein Bwrdd Ymddiriedolwyr, yr arweinyddiaeth weithredol, y rheolwyr a’r arweinwyr tîm, yn deall bod sicrhau cyfleoedd yn gyfrifoldeb unigol ac ar y cyd, a bod hynny wrth galon diwylliant ein sefydliad. Rydym wedi penodi Bwrdd Ymddiriedolwyr newydd, ac wedi cynyddu amrywiaeth o fewn ein his-bwyllgorau a’n panelau beirniaid, ond mae yna fwy eto i’w wneud. Yn benodol, rydym yn ceisio goresgyn yr heriau o ddenu staff o gymunedau a dangynrychiolir gan ein bod wedi ein lleoli yn y Gymru wledig ac wedi ymrwymo i gynnal ein busnes o ddydd i ddydd yn yr iaith Gymraeg. Mae eraill yn rhannu’r un heriau, ac ni chânt eu datrys gennym ar ein pen ein hunain. Mae’n rhaid wrth ymdrech dorfol dros Gymru gyfan, ac rydym yn gweithio gyda phartneriaid a rhanddeiliaid i greu atebion ar gyfer newid dilys a pharhaol. Fel prif gefnogwyr a chyllidwyr y diwydiant cyhoeddi yng Nghymru, mae gennym gyfrifoldeb dros yr effaith a gawn ar y bobl rydym yn eu cefnogi, ein partneriaid, ein cyflogeion, a’r gymdeithas ehangach. Mae ystyriaethau megis cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant yn ganolog i’n gwaith o wneud yr holl benderfyniadau cyllido fel y gallwn helpu partneriaid i gyflawni newid positif a sicrhau cynrychiolaeth deg yn y cynnwys a gyllidir gennym ni. Rydym yn adrodd yn rheolaidd i Fwrdd yr Ymddiriedolwyr ar faterion yn ymwneud â Chydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant. ## **Materion Corfforaethol** Penodwyd Trysorydd newydd, Mr Alfred Oyekoya, gan Fwrdd yr Ymddiriedolwyr, ac ymunodd â’i gyfarfod cyntaf o’r Bwrdd yn Ionawr 2022. Yn dilyn yr ailstrwythuro, gwnaed penodiad i rôl newydd Pennaeth Cyfathrebu, Marchnata a Dylunio ym mis Awst 2021, ac mae’n aelod o’r tîm rheoli. Mae creu rôl bwrpasol ar gyfer Cyfathrebu wedi bod yn ganolog i’r gwaith o ddelio â’r cynnydd mewn ymholiadau oddi wrth y llywodraeth a’r cyfryngau, yn ogystal â’r dathliadau 60 mlynedd, ynghyd â’r cynnydd mewn gweithgarwch ar y cyfryngau cymdeithasol. Bu gwelliant o ran safle brand y Cyngor Llyfrau, gyda llawer mwy o ddiddordeb mewn swyddi a hysbysebir nag a gafwyd yn y gorffennol. Gwnaed penodiad i rôl newydd Rheolwr Cyfrifon Allweddol ym mis Gorffennaf 2021, i weithio’n agos gyda chleientiaid ym maes cyhoeddi. Parhaodd y gwaith o weithredu systemau TG newydd ar gyfer dosbarthu, gwaith warws a chyllid. Datblygwyd platfform i rannu dogfennau’n ddigidol â’r ymddiriedolwyr i sicrhau bod y dogfennau hynny’n hygyrch, ac i leihau’r gwaith o’u hargraffu a’u postio. 5 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Cyflawniad a Pherfformiad** |**TARGEDAU ALLWEDDOL 2021/22**||| |---|---|---| ||**2021/22**
**Targed**|**2021/22**
**Cyflawni**| |Teipysgrifau – Adran Olygyddol|170|152| |Nifer y teitlau a gynorthwywyd gan yr Adran
Ddylunio|110|110| |Gwerthiant llyfrau drwy’r Ganolfan Ddosbarthu|£4.05m gros
£2.7m net|£4.8m gros
£3.2m net| |Lefel dyledwyr y Ganolfan|Dim mwy na 2%|0.9%| |Gwales: targedau ar gyfer gwerthiant ar-lein|£70,000|£93,964| 6 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** |**TARGEDAU ALLWEDDOL 2021/22 – GRANTIAU CYHOEDDI**|**TARGEDAU ALLWEDDOL 2021/22 – GRANTIAU CYHOEDDI**|| |---|---|---| ||**2021/22**
**Targed**|**2021/22**
**Cyflawni**| |**Grantiau Cymraeg**||| |Nifer y teitlau a gyhoeddir|175|187| |Cyfartaledd gwerthiant|1,000 ar ôl 18 mis|994| |Cyfanswm y cylchgronau
Cymraeg|16|16| |Cyhoeddi prydlon yn unol â’r
amserlen|98%|95%| |**Grantiau Saesneg**||| |||| |||| |Nifer y teitlau Grant
Llenyddiaeth a gyhoeddir|75|71| |Nifer y teitlau blaendal awdur
a gyhoeddir|15|25| |Grantiau Marchnata|20|34| |Nifer y cylchgronau llenyddol|6|6| |Cyfartaledd gwerthiant
cylchgronau llenyddol|Cyffredinol – 1,000
Aml-ffocws – 500
Ffocws unigol – 400|674 (+80% digidol)| |Cyhoeddi rheolaidd yn unol â’r
amserlen|95%|95%| 7 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Adolygiad Ariannol a Chynlluniau’r Dyfodol** Derbyniwyd cyfanswm o £13.4m o incwm yn ystod y flwyddyn o’i gymharu â £7.7m yn 2020/21. Roedd y cynnydd yn bennaf o ganlyniad i arian mawr y prosiect Caru Darllen (£4.6m) yr ymrwymwyd y rhan fwyaf ohono cyn diwedd y flwyddyn. Sicrhawyd grantiau ychwanegol gwerth £510,500 gan Adran y Gymraeg mewn Addysg i brynu llyfrau i ysgolion a llyfrgelloedd, ac rydym yn ddiolchgar i Lywodraeth Cymru am eu cefnogaeth. Roedd incwm y Ganolfan Ddosbarthu wedi’i adfer i lefelau’r cyfnod cyn Covid, ac mae’n parhau i wneud elw bychan, a hynny oherwydd gwelliant ym maint yr elw. Mae prosiectau mawr wedi helpu i fanteisio ar y capasiti staff sydd ar gael, ond mae’n braf nodi hefyd y gwelwyd adferiad o fewn y diwydiant ei hun. O’r gwariant o £12.3m (o’i gymharu â £7.5m yn 2020/21), y symiau ym mhrisiad y Cynllun Pensiwn sydd yn bennaf gyfrifol am y gwarged net o £1,078,619 (o’i gymharu â £268,705 yn 2020/21). Gwella ychydig oedd hanes buddsoddiadau’r Cyngor (£194K) a buddsoddiadau’r Cynllun Pensiwn, o gymharu â mis Mawrth 2021. Ar 31 Mawrth 2022, roedd yr asedau net (ac eithrio rhwymedigaethau pensiwn) yn £3.3m (2020/21: £2m). Mae’r cynnydd oherwydd amseru gwariant y cynllun cyfalaf a fydd yn cael ei wario dros y 2 flynedd nesaf. Mae’r diffyg yn y pensiwn yn cymylu perfformiad ariannol cadarnhaol, ond bydd rhan helaeth o’r gronfa gyfyngedig yn cael ei gwario yn y flwyddyn ariannol nesaf. ## **Polisi Arian Wrth Gefn** Lluniwyd y Polisi Arian Wrth Gefn i sicrhau bod gan y Cyngor gyllid digonol i gwrdd ag unrhyw ofynion gwariant cyfalaf annisgwyl, a hefyd i ddelio â’r elfen o risg sydd ynghlwm â rhedeg Canolfan Ddosbarthu nad yw’n derbyn arian o’r pwrs cyhoeddus. Mae’r Cyngor yn cadw’r cronfeydd ariannol hyn mewn nifer o gategorïau: ## _**Cronfeydd Anghyfyngedig**_ - Cronfeydd Cyfalaf – £500,000 i gwrdd â chost hanesyddol yr adeiladau a gwariant cyfalaf annisgwyl. Byddwn yn cynnal archwiliad o’r adeiladau dros y flwyddyn nesaf, gan flaenoriaethu lle mae angen gwariant pellach o’r gronfa yma. - Cronfeydd Refeniw - Pensiwn: Ar 31 Mawrth 2022, roedd gweddill o £2,583,000 (2020/21: £3,477,000). Mae’r ymddiriedolwyr wedi cytuno ar gyfraniadau gyda Chronfa Bensiwn Dyfed tan 31 Mawrth 2024. Cipolwg a geir yma ar ddiwedd y flwyddyn; fodd bynnag, mae’r prisiad actiwaraidd hwn a gynhelir yn 2022/23 yn debygol o argymell cynydd yn y cyfraniadau. - Y Cyngor: Cronfa gadw heb fod yn fwy na 2% o’r grant blynyddol (a fyddai’n golygu £74,600 yn 2021/22). Mae’r gronfa eleni yn £132,464, sydd ychydig yn uwch na’r targed, o ganlyniad i swyddi gwag yn ystod y flwyddyn, sy’n fanteisiol yn y tymor byr. - Y Ganolfan Ddosbarthu: Targed o gronfa ddigonol i dalu gorbenion am 6 mis (ac eithrio disgownt) (£304,653 ar sail ffigurau 2021/22). Maint y gronfa eleni yw £253,144, sydd ychydig yn llai na’r targed. ## _**Cronfeydd Penodol**_ Yn ogystal â’r arian mewnol a neilltuwyd, mae cronfa o £976,737 bellach ar gael ar gyfer y system newydd, gyda chytundeb â KNK y bydd cyfran helaeth o’r swm yma yn cael ei wario dros y ddwy flynedd nesaf. Wrth i’r system newydd gael ei chyfalafu – er y bu gwariant cyfalaf yn erbyn y prosiect – nid yw’r gronfa hon ond yn cyfrif am y costau refeniw a’r dibrisiant ar y gost gyfalaf. ## _**Cronfeydd Cyfyngedig**_ Mae’r cronfeydd yma ar gyfer y defnydd a nodir yn nodyn 20 yn unig. 8 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Prif Noddwyr** Rydym yn hynod o ddiolchgar i Lywodraeth Cymru am ddarparu cyfran helaeth o arian y Cyngor Llyfrau; heb y gefnogaeth yma, ni fyddai modd i’r Cyngor gyflawni ei waith. ## **Polisi Buddsoddiadau** Yn unol â’r Cyfansoddiad, mae gan ymddiriedolwyr yr elusen y pŵer i fuddsoddi pan maent yn credu bod buddsoddiad yn briodol. Mae asedau’r elusen ar gael ac yn ddigonol i gwrdd â’r gofynion yn y dyfodol rhagweladwy. ## **Gwirfoddolwyr** Mae’r elusen yn ddiolchgar iawn am gyfraniad gwirfoddolwyr sydd yn gweithio’n ddi-dâl ar amrywiol banelau a chynlluniau’r Cyngor. Ni allwn roi gwerth ariannol ar yr holl waith yma, felly nid yw’n cael ei gynnwys yn y Datganiad o’r Gweithgareddau Ariannol. ## **Trafodion Partïon Cysylltiol** Mae staff ac ymddiriedolwyr yn datgan unrhyw fuddiannau yn flynyddol ac fel y bônt yn codi. Nid oes unrhyw drafodion partïon cysylltiol yn ystod y flwyddyn sydd yn diweddu 31 Mawrth 2022 gan yr ymddiriedolwyr. ## **Rheoli Risg** Mae’r Cyngor wedi ystyried ac adolygu pob risg a allai effeithio ar yr elusen. Roedd y broses hon yn cwmpasu nid yn unig y sefyllfa ariannol, ond hefyd ystyriaethau strategol ac amgylchiadol. Mae’r Cyngor yn cadarnhau bod systemau wedi’u sefydlu i wrthsefyll pob risg o’r mathau y tynnwyd sylw atynt fel rhan o’r broses hon. ## **Rhagdybiaeth Busnes Hyfyw** Mae gan yr ymddiriedolwyr ddisgwyliad rhesymol fod gan y Cyngor adnoddau digonol i ddal ati i weithredu hyd y gellir rhagweld. Am y rheswm hwnnw, mae’n parhau i baratoi Datganiad Ariannol ar y sail ei fod yn fusnes hyfyw. ## **Polisi Cyfle Cyfartal** Mae’r Cyngor Llyfrau yn gyflogwr cyfle cyfartal. Nid yw’n caniatáu gwahaniaethu ar sail rhyw, hil, lliw, anabledd, cefndir ethnig neu gefndir economaidd-gymdeithasol, oedran, sefyllfa deuluol, statws priodasol, gweithwyr rhan-amser neu lawn-amser, crefydd, gwleidyddiaeth, tueddfryd rhywiol, neu unrhyw wahaniaeth amherthnasol arall, ac mae’n ymroddedig i ystyried amrywiaeth mewn modd positif. Defnyddir egwyddorion cystadleuaeth deg ac agored, ac mae penodiadau yn ddibynnol ar deilyngdod. 9 CYNGOR LLYFRAU CIMRU ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTTrI 2022 DATGANIAD O GYFRIFOLDEBAU'R YMDDIRIEDOLWYR: Yr ymddiriedolwyr sydd yn gyfrifol am baratoi Adroddiad yr Ymddiriedolwyr a'r cyfrifon ariannol yn unol a deddfwriaeth gymwys ac Ymarferion Cyfrifyddol Cyffredinol Derbyniol y Deyrnas Unedig. Yn 61 y ddeddf, mae'n ofynnol i'r ymddiriedolwyr baratoi cyfrifon ar gyfer pob blwyddyn ariannol fydd yn rhoi darlun cywir a theg o sefyllfa ariannol yr Elusen yn y5tod y cyfnod hwnnw. Wrth baratoi'r cyfrifon hynny. mae'n rhaid i'r ymddiriedolwyr wneud v canlynol: dewis polisiau cyfrifyddol addas a'u gweithredu'n gyson- dilyn y dulliau a'r egwyddorion yn yr adroddiad 'Datganiadau o Arferion a Argymhellwyd i Elusennau, ISORPI,. dyfarnu ac amcangyfrif yn rhesymol ac yn ddoeth; datgan a yw safon8u cyfrifyddu cymwys wedi'u dityn, yn amodol ar unrhyw wyriadau perthna501 a ddatgelir a gaiff eu hegluro yn y datBaniadau ariannol,. paratoi'r cyfrifon ar y sail y bydd yr Elusen yn parhau i weithredu os nad yv/n amhriodol I dyblo hynny. Mae'r ymddiriedolwyr yn gyfrifol am gadw cofnodion cyfrifyddol addas sy'n datgelu sefyllfa ariannol yr Elusen yn gymharol gywir ar unrhyw ade& a hefyd yn eu galluogi i sicrhau bod y datganiadau cyllidol yn unol a Rheoliadau Elusennou fcyfrifon ac Adroddiodau) 2008. Mae Banddynt hefyd gyfrifoldeb i warchod asedau'r Elusen ac yna i gymryd camau rhesymol i atal a darganfod twyll neu unrhyw afreoleidd-dra arall. Yn 61 dealltwriaeth yr ymddiriedolwyr: nid oes unrhyw wybodaeth berthna501 nad yw archwilwyr yr Elusen yn ymwybodol ohoni,. mae'r ymddiriedolwyr wedi cymryd pob cam y dylent fod wedi'u cymryd i sicrhau eu bod yn vmwybodol o unrhyw wybodaeth archwiliadwy berthnasol ac I sicrhau bod arthwilwyr yr Elusen yn ymwybodol o'r wybodaeth honno. Mae'r ymddiriedolwyr yn gyfrifol am ofal a chywirdeb yr wybodaeth gorfforaethol ac ariannol sydd wedi ei chynnwys ar safle we'r Elusen. Gall deddftvriaeth yn y Deyrnas UnediE s¢n rheoli, paratoi a dosbarthu datganiadau ariannol fod yn wahanol i ddeddfwriaeth mewn awdurdodau eraill. ARCHWILWYR Yn y Cyfarfod Blynyddol, cynigir ailbenodi'r ar¢hwilwyr, Ltyrjames. Cymeradwywyd adroddiad yr ymddiriedolwyr, a'r cyfrifon blynyddol, ar 25 Gorffennaf 2022. . YrAthro M. Wynn Thomas io ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** ## **Barn** Rydym wedi archwilio datganiadau ariannol Cyngor Llyfrau Cymru (yr ‘elusen’) am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2022 sef y Datganiad o Weithgareddau Ariannol, y Fantolen yn ogystal â’r nodiadau perthnasol, yn cynnwys crynodeb o’r polisïau cyfrifo perthnasol. Mae’r datganiadau ariannol hyn wedi eu paratoi yn unol â’r polisïau cyfrifo sydd yn y nodiadau a gofynion Safonau Cyfrifo’r Deyrnas Unedig (Yr Arferion Cyfrifo Cydnabyddedig yn Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig), yn cynnwys Safon ar Adroddiadau Ariannol 102, ‘Y Safon ar Adroddiadau Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon’. Yn ein barn ni, mae’r datganiadau ariannol: - yn rhoi darlun gwir a theg o sefyllfa ariannol yr elusen ar 31 Mawrth 2022 ac o’r adnoddau a dderbyniwyd ac a wariwyd ganddi am y flwyddyn yn diweddu ar y dyddiad hwnnw; - wedi eu paratoi yn unol â’r Arferion Cyfrifo Cydnabyddedig yn Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig, ac - wedi eu paratoi yn unol â Deddf Elusennau 2011. ## **Sail ein barn** Cynhaliwyd yr archwiliad yn unol â Safonau Rhyngwladol ar archwilio (y Deyrnas Unedig) (SRhA-DU) a’r ddeddfwriaeth berthnasol. Mae ein cyfrifoldebau dan y safonau hynny wedi eu disgrifio dan Gyfrifoldebau’r Archwiliwr sy’n rhan o’r adroddiad hwn. Rydym yn annibynnol ar yr elusen yn unol â’r gofynion moesegol sy’n berthnasol i’n harchwiliad o’r datganiadau ariannol yn y DU, yn cynnwys Safon Foesegol y Cyngor ar Adroddiadau Ariannol (‘FRC’), ac rydym wedi cyflawni ein cyfrifoldebau moesegol eraill yn unol â’r gofynion hynny. Credwn fod y dystiolaeth a gawsom yn ddigonol ac yn briodol fel sail i’n barn. ## **Casgliadau yn ymwneud â hyfywdra** Wrth archwilio’r datganiadau ariannol, rydym wedi dod i’r casgliad bod yr ymddiriedolwyr yn gywir wrth baratoi’r datganiadau ariannol ar y sail bod yr elusen yn hyfyw. Ar sail y gwaith a wnaethpwyd gennym, nid ydym wedi darganfod unrhyw ansicrwydd sylweddol ynglŷn â digwyddiadau neu amodau a allai, yn unigol neu gyda’i gilydd, fwrw unrhyw amheuaeth ar allu’r elusen i barhau fel elusen hyfyw am gyfnod nid llai na deuddeng mis o’r dyddiad y caiff y datganiadau ariannol eu hawdurdodi. Mae ein cyfrifoldebau ni a chyfrifoldebau’r ymddiriedolwyr ynglŷn â hyfywdra wedi eu disgrifio yn yr adrannau perthnasol o’r adroddiad hwn. ## **Gwybodaeth Arall** Mae’r wybodaeth arall yn cynnwys yr hyn sydd yn yr Adroddiad Blynyddol heblaw’r datganiadau ariannol eu hunain ac adroddiad yr archwilwyr ar y datganiadau hynny. Yr ymddiriedolwyr sy’n gyfrifol am yr wybodaeth arall. Nid yw ein barn ar y datganiadau ariannol yn ymwneud â’r wybodaeth arall ac oni bai ein bod yn datgan fel arall, nid ydym yn datgan unrhyw farn arni. 11 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022 (PARHAD)** Fel rhan o’r archwiliad o’r datganiadau ariannol, ein cyfrifoldeb ni yw darllen yr wybodaeth arall ac, wrth wneud hynny, ystyried a yw’r wybodaeth yn anghyson â’r datganiadau ariannol neu ag unrhyw fanylion sy’n deillio o’r gwaith archwilio. Os ydym yn dod ar draws unrhyw anghysonderau sylweddol, mae angen i ni benderfynu a oes unrhyw beth naill ai yn y datganiadau ariannol neu’r wybodaeth arall yn gamarweiniol. Os, ar sail ein gwaith, rydym o’r farn bod unrhyw ddatganiad yn gamarweiniol, mae’n ofynnol i ni ddatgan hynny. Nid oes gennym unrhyw beth i’w adrodd yn y cyswllt hwn. ## **Ein barn ni ar faterion eraill yn unol â Deddf Elusennau 2011** Yn ein barn ni, yn seiliedig ar y gwaith yr ymgymerwyd ag ef yn ystod yr archwiliad: - mae’r wybodaeth sydd wedi ei chynnwys yn adroddiad yr ymddiriedolwyr am y flwyddyn y paratowyd y datganiadau ariannol ar ei chyfer yn gyson â’r hyn sydd yn y datganiadau ariannol; ac - mae’r adroddiad blynyddol ac adroddiad yr ymddiriedolwyr wedi eu paratoi yn unol â’r gofynion cyfreithiol perthnasol. ## **Materion sydd angen adroddiad drwy eithriad** Yn seiliedig ar ein dealltwriaeth o’r elusen a’r diwydiant yn ystod yr archwiliad, nid ydym wedi darganfod unrhyw anghysonderau sylweddol yn adroddiad yr ymddiriedolwyr. Nid oes gennym unrhyw sylw ar y materion canlynol y mae Ddeddf Elusennau 2011 yn mynnu ein bod yn eich hysbysu yn eu cylch os, yn ein barn ni: - nad oedd cofnodion cyfrifo digonol wedi eu cadw: neu - nad yw’r datganiadau ariannol yn cyd-fynd â’r cofnodion cyfrifo; neu - nad yw rhai manylion ynglŷn â thâl yr ymddiriedolwyr wedi eu datgelu; neu - nad ydym wedi derbyn yr holl wybodaeth a’r esboniadau sy’n angenrheidiol i’r archwiliad. ## **Cyfrifoldebau’r ymddiriedolwyr** Fel y disgrifir yn llawnach yn y Datganiad o Gyfrifoldebau’r Ymddiriedolwyr, nhw sy’n gyfrifol am baratoi’r datganiadau ariannol ac am gael eu bodloni eu bod yn rhoi darlun gwir a theg, ac am y rheolaeth fewnol y mae’r ymddiriedolwyr yn ei hystyried yn ddigonol i baratoi datganiadau ariannol sy’n rhydd o anghysonderau yn deillio naill ai o dwyll neu o gamgymeriad. Wrth baratoi’r datganiadau ariannol, mae’r ymddiriedolwyr yn gyfrifol am asesu gallu’r elusen i barhau i weithredu gan ddatgelu, os yw’n berthnasol, unrhyw faterion sy’n ymwneud â hyfywdra’r elusen oni bai bod yr ymddiriedolwyr yn bwriadu diddymu’r elusen neu ddod â’r gweithgareddau i ben, neu nad oes dewis ganddynt ond i wneud hynny. 12 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022 (PARHAD)** ## **Cyfrifoldebau’r archwiliwr am archwiliad o’r datganiadau ariannol** Fe’n penodwyd yn archwilwyr o dan Ddeddf Elusennau 2011 (adran 144) ac rydym yn adrodd yn unol â rheoleiddiadau a wneir o dan y Ddeddf honno. Ein nod yw cael sicrwydd rhesymol nad yw’r datganiadau ariannol yn cynnwys unrhyw ddatganiadau sy’n gamarweiniol, yn deillio naill ai o dwyll neu gamgymeriad, a pharatoi adroddiad sy’n cynnwys ein barn. Mae sicrwydd rhesymol yn lefel uchel o sicrwydd ond nid yw’n gwarantu bod archwiliad sydd wedi ei gynnal yn unol â SRhA (DU) bob amser yn canfod camgymeriadau sylweddol. Gall camgymeriadau ddeillio naill ai o dwyll neu gamgymeriad ac ystyrir camgymeriadau felly yn sylweddol os, yn unigol neu fel cyfanswm, gellid yn rhesymol ddisgwyl iddynt ddylanwadu ar benderfyniadau economaidd a wneir ar sail y datganiadau ariannol. Mae afreoleidd-dra, yn cynnwys twyll, yn enghraifft o beidio â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau. Rydym yn llunio dulliau gweithredu yn unol â’n cyfrifoldebau, a amlinellir uchod, i ddadlennu camddatganiadau sylweddol o ran afreoleidd-dra, yn cynnwys twyll. Manylir isod ar y graddau y mae’n dulliau gweithredu yn ein galluogi i ddadlennu afreoleidd-dra, gan gynnwys twyll: Yn seiliedig ar ein dealltwriaeth o’r elusen a’r diwydiant, nodwyd bod y prif risgiau o beidio â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau yn ymwneud â thorri egwyddorion rheoleiddiol y Deyrnas Unedig, fel y rheiny a reolir gan y Comisiwn Elusennau, ac ystyriwyd i ba raddau y byddai peidio â chydymffurfio yn cael effaith sylweddol ar y datganiadau ariannol. Ystyriwyd hefyd y deddfau a’r rheoliadau hynny sy’n cael effaith uniongyrchol ar y datganiadau ariannol, megis Deddf Elusennau 2011. Aseswyd cymhellion a chyfleoedd o ran camddefnydd twyllodrus o’r datganiadau ariannol gan y tîm rheoli (gan gynnwys y risg o fynd y tu hwnt i reolaeth ariannol), a phenderfynwyd bod y prif risgiau yn gysylltiedig â throsglwyddo’r asedau a’r dyledion o’r Elusen i’r Sefydliad Corfforedig Elusennol newydd ac amseru cydnabyddiaeth o incwm a gwariant grant i ystumio perfformiad ariannol. Mae’r dulliau gweithredu a ddefnyddiwyd yn yr archwiliad yn cynnwys: - Trafodaethau gyda’r tîm rheoli, yn cynnwys rhoi ystyriaeth i beidio â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau a thwyll; - Adolygu pob gohebiaeth, mewnol ac allanol, mewn perthynas â throsglwyddo asedau a dyledion yr Elusen i’r Sefydliad Corfforedig Elusennol; - Adolygu gohebiaeth allweddol gyda’r Comisiwn Elusennau yn ymwneud â chydymffurfio â deddfau a rheoliadau; - Adolygu cofnodion perthnasol cyfarfodydd y Bwrdd; - Dethol sampl o drafodiadau a’u holrhain yn ôl i’r dogfennau perthnasol er mwyn cadarnhau eu bod yn drafodiadau busnes _bona fide_ ; a - Dethol sampl o incwm grantiau a’i olrhain yn ôl er mwyn sicrhau bod y gwariant perthnasol wedi ei gynnwys yn yr un cyfnod ariannol; - Dewis sampl o incwm grant a’i olrhain i sicrhau bod cyfrif amdano yn y cyfnod cywir, a bod y gwariant cyfatebol hefyd yn cael ei gynnwys yn yr un cyfnod ariannol; a - Llunio dulliau gweithredu sy’n cydnabod yr hyn sy’n anrhagweladwy ynghylch natur, amseru neu hyd a lled ein profion. Mae cyfyngiadau anorfod yn rhan gynhenid o’r dulliau archwilio a ddisgrifir uchod. Rydym yn llai tebygol o ddod yn ymwybodol o enghreifftiau o beidio â chydymffurfio â ddeddfau a rheoliadau pan nad oes cysylltiad agos rhyngddynt a digwyddiadau a thrafodiadau a adlewyrchir yn y datganiadau ariannol. 13 CYNGOR LLYFRAU CYMRU ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I YMDDIRIEDOLWYR CYNGOR LLYFRAU CYMRU AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022 IPARHADI Fel rhan o'r archwiliad. yn unol a'r Safonau Archwilio Rhyngwladol (DUI rydym yn arfer barn broffesiynol ac yn cynnal sgeptigaeth broffesiynol t￿ gydol yr archwlliad. Rydym hefyd yn: Adnabod ac asesu'r risg o gamddatgan sylweddol yn y datganiadau ariannol, boed dwyll neu gamgymeriad; Ilunio a gweithredu dulliau archwilio swn ymateb i'r risglau hynny; a sicrhau tystiolaeth archwilio sydd yn ddigonol ac yn addas i seilio ein barn arni. Mae'r risg o beidio a dod hyd i achos o gamddatgan tystiolaeth oherwydd twyll yn uwch nag un rfn deillio o gam8ymeriad, gan fod twyll yn medru cynnwys cyd8ynllwynio, ffugio, hepgor deunydd yn fwriadol, camliwio, neu fynd y tu hwnt i reolaeth fewnol. Sicrhau dealltwriaeth o reolaeth fewnol sy'n berthnasol i'r archwiliad er mwyn Ilunio dulliau archwilio rfn addas I'T amgylchiadau, ond nld er mwyn Ileisio barn ar effeithiolrwydd y rheolaeth fewnol. Gwerthuso addasrwydd y pollsiau cyfrifo a ddefnyddiwyd, ynEhyd a rhesymoldeb cyfrifon a amcangyfrifir a datgeliadau cysylltiedig a wnaed gan yr ymddiriedolwyr. Cadarnhau ei bod yn briodol i'r ymddiriedolwyr baratoi cyfrifon ar y sail fod yr elusen yn hyfyw, at, ar sail y dystiolaeth sydd ar gael, a oes an5icrwydd sylweddol ai peidio mewn perthynas a digwyddiadau neu amgylchiadau a allai greu amheuaeth arwyddocaol ynghylch gallu'r elusen i barhau fel elu5en hyfyw. 05 penderfynwn fod an5icrwydd sylweddol yn bod, mae'n rhaid i ni dynnu sylw yn adroddiad yr archwilwyr at y datgeliadau perthnasol yn y datgèniadau ariannol neu, os datgeliadau yn annigonol, rhaid i ni addasu ein barn. Seilir ein casgliadau ar dystiolaeth yr archwiliad hyd at ddyddiad adroddiad yr archwilwyr. Fodd bynnag. gall digwyddiadau neu amgylchiadau yn y dyfodol achosi i'r elusen ddirwyn i ben fel elusen hyfyw. Gwerthu59 holl gyflwyniad. strwythur a chynnwys y datganiadau ariannol, gan 8ynnwys y datgeliadau, ac a yw'r datganiadau arlannol YD rynrychioli'r trafodiadau ariannol a'r digwyddiadau sylfaenol mewn modd svn gyflwyniad teg. Rydym yn ryfathrebu a'r sawl svn Eyfrifol am reoli ynghylch, ymysg materion eraill, cwmpas ac amseriad arfaethedi8 yr archwiliad a chanfyddiadau sylweddol a wneir ganddo, gan gynnwys unrhyw ddiffygion 5ylweddol yn y rheolaeth fewnol a nodwyd yn ystod yr archwiliad. Defnydd o'n hadroddlad Paratowyd yr adroddiad hwn ar gyfer ymddiriedolwyr yr elusen yn uni8. fel corff. yn unol a Deddf Elusennau 2011. Ymgymerwyd a'r gwaith archwilio fel bod modd i ni ddatgan i ymddiriedolwyr yr elusen y materion hynny y mae'n ofynnol i ni eu datgan yn adroddiad yr archwilwyr, ac nid i unrhyw ddiben arall. I'r graddau eithaf a ganiateir gan y gyfraith, nid ydym yn derbyn nac yn ymgymryd a chyfrifoldeb i unrhyw Ltn ond yr eluser) ac aelodau'r elusen fel corff, am ein gwaith archwilio, am yr adroddiad hwn, nac am unrhyw farn a ffUrfl￿d 8ennym. BETHAN VAUGHAN Prif Archwiliwr Statudol Ar 8yfer ac ar ran LLYR JAMES Cyf., Archwilwyr Statudol. 25 Stryd y Bont. Caerfyrddin SA313JS 14 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **DATGANIAD O’R GWEITHGAREDDAU ARIANNOL AM Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** |**Nodyn**
**Incwm drwy weithgaredd**
**elusennol**
Grantiau Llywodraeth Cymru
3
Grantiau Eraill
4
Adrannau Eraill
5
**Gweithgareddau masnachol eraill**
Canolfan Ddosbarthu
9
Buddsoddiadau
4
**Cyfanswm adnoddau a dderbynnir**
**Adnoddau a wariwyd**
**Gweithgaredd elusennol**
Grantiau wedi eu dosbarthu
6/7
Prosiectau penodol
Gwariant elusennol
8
**Gweithgareddau masnachol eraill**
Canolfan Ddosbarthu
9
**Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd**
10
**Adnoddau net a dderbynnir cyn**
**trosglwyddiadau**
**Enillion / (Colledion)**
**cydnabyddedig eraill**
(Colled) wirioneddol ar y cynllun
buddiannau pendant
21
Symudiad ar y buddsoddiadau
14
Trosglwyddiad rhwng cronfeydd
**Symudiadau net yn y cronfeydd**
23
Balansau a ddygwyd ymlaen ar
1 Ebrill 2021
**Balansau a gariwyd ymlaen ar**
**31 Mawrth 2022**
18–20|**Cronfeydd Cronfeydd Cronfeydd**
**Cyfanswm**
Cyfanswm
**Anghyfyngedig**
**Penodol Cyfyngedig**
**2022**
2021
**£**
**£**
**£**
**£**
£
1,129,277
180,000
8,667,576
**9,976,853**
4,931,290
–
–
56,500
**56,500**
234,729
144,544
–
5,500
**150,044**
172,853
3,240,447
–
–
**3,240,447**
2,339,569
–
–
4,704
**4,704**
4,734| |---|---| ||**4,514,268**
**180,000**
**8,734,280**
**13,428,548**
7,683,175| ||–
**–**
2,600,722
**2,600,722**
2,600,723
**–**
–
4,708,796
**4,708,796**
532,208
1,462,601
59,547
296,286
**1,818,434**
1,943,338
3,221,977
**–**
–
**3,221,977**
2,338,201| ||**4,684,578**
**59,547**
**7,605,804**
**12,349,929**
7,414,470| ||**(170,310)**
**120,453**
**1,128,476**
**1,078,619**
268,705
1,105,000
–
–
**1,105,000**
391,000
**–**
–
3,891
**3,891**
24,877
12,138
(6,590)
(5,548)
**–**
–| ||1,117,138
(6,590)
1,657
1,108,891
415,877
**946,828**
**113,863**
**1,126,819**
**2,187,510**
684,582
(2,644,220)
862,874
304,440
**(1,476,906)**
(2,161,488)| ||**(1,697,392)**
**976,737**
**1,431,259**
**710,604**
(1,476,906)| Ni pharatowyd datganiad ar wahân o incwm a gwariant. Mae Ymddiriedolwyr yr Elusen yn dymuno tynnu sylw at y ffaith bod y gronfa bensiwn wedi dylanwadu ar y ffigurau ariannol terfynol. Maent yn awyddus i nodi bod sefyllfa Cronfa Bensiwn Dyfed y tu hwnt i reolaeth yr elusen. Mae ffigurau’r flwyddyn flaenorol yn ymwneud â’r elusen flaenorol o’r un enw ac fe’u darperir am resymau cymharol yn unig. Mae’r nodiadau ar dudalennau 18 i 34 yn ffurfio rhan gyflawn o’r cyfrifon hyn. 15 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **MANTOLEN ARIANNOL AR 31 MAWRTH 2022** |**Nodyn**
**Asedau sefydlog**
Eiddo parhaol
13
Buddsoddiadau
14
**Asedau cyfredol**
Dyledwyr
15
Stoc y Ganolfan Ddosbarthu
Arian yn y banc ac mewn llaw
16
**Credydwyr:**Symiau sy’n dod yn
ddyledus o fewn blwyddyn
17
**Asedau cyfredol net**
**Cyfanswm yr asedau llai dyledion**
**cyfredol**
**Cronfa Bensiwn**
22
**Cronfeydd**
Anghyfyngedig
18
Cronfa Bensiwn
22
Anghyfyngedig yn dilyn addasiad
pensiwn
18
Penodol
19
Cyfyngedig
20|**2022**
**£**
**£**
**629,550**
**193,524**
**823,074**
**5,704,895**
**206,451**
**1,215,797**
**7,127,143**
**4,656,613**
**2,470,530**
**3,293,604**
**(2,583,000)**
**710,604**
**885,608**
**(2,583,000)**
**(1,697,392)**
**976,737**
**1,431,259**
**710,604**|**2022**
**£**
**£**
**629,550**
**193,524**
**823,074**
**5,704,895**
**206,451**
**1,215,797**
**7,127,143**
**4,656,613**
**2,470,530**
**3,293,604**
**(2,583,000)**
**710,604**
**885,608**
**(2,583,000)**
**(1,697,392)**
**976,737**
**1,431,259**
**710,604**|Cymharol
2021
**£**
**£**
415,522
188,006
603,528
273,029
261,788
1,577,396
2,112,213
715,647
1,396,566
2,000,094
(3,477,000)
(1,476,906)
832,780
(3,477,000)
(2,644,220)
862,874
304,440
(1,476,906)|Cymharol
2021
**£**
**£**
415,522
188,006
603,528
273,029
261,788
1,577,396
2,112,213
715,647
1,396,566
2,000,094
(3,477,000)
(1,476,906)
832,780
(3,477,000)
(2,644,220)
862,874
304,440
(1,476,906)| |---|---|---|---|---| |||**823,074**||603,528| ||**7,127,143**
**4,656,613**
**885,608**
**(2,583,000)**||2,112,213
715,647
832,780
(3,477,000)|| |||**2,470,530**
**3,293,604**
**(2,583,000)**||1,396,566
2,000,094
(3,477,000)| |||**710,604**||(1,476,906)| |||**(1,697,392)**
**976,737**
**1,431,259**||(2,644,220)
862,874
304,440| |||||| |||**710,604**||(1,476,906)| Mae ffigurau’r flwyddyn flaenorol yn ymwneud â’r elusen flaenorol o’r un enw ac fe’u darperir am resymau cymharol yn unig. Cymeradwywyd gan Swyddogion Mygedol a Phrif Weithredwr y Cyngor ar 25 Gorffennaf 2022 a llofnodwyd ar eu rhan gan y canlynol: Yr Athro M. WYNN THOMAS Cadeirydd ALFRED OYEKOYA Trysorydd HELGARD KRAUSE Prif Weithredwr 16 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **LLIF ARIAN AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2022** |Nodyn
**_Llif arian yn deillio o weithgareddau gweithredu_**
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
24
Arian ar ddechrau’r flwyddyn

Arian ar ddiwedd y flwyddyn
24
|**2022**
**£**
**(361,599)**
**1,577,396**
**1,215,797**|Cymharol
2021
£
809,873
767,523| |---|---|---| |||1,577,396| Mae ffigurau’r flwyddyn flaenorol yn ymwneu â’r elusen flaenorol o’r un enw ac fe’u darperir am resymau cymharol yn unig. 17 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON** ## **1. Polisïau Cyfrifo** Nodir isod y prif bolisïau cyfrifo a fabwysiadwyd, a’r dyfarniadau a’r ffynonellau allweddol o amcangyfrif ansicrwydd a ddilynwyd, wrth baratoi’r datganiadau ariannol: - a. **Sail y paratoi** Paratowyd y datganiadau ariannol yn unol â Chyfrifo ac Adrodd gan Elusennau: Datganiad o Arferion a Argymhellwyd i Elusennau sy’n paratoi eu cyfrifon yn unol â’r Safon Adrodd Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Gyfunol a Gweriniaeth Iwerddon (FRS 102) (yn effeithiol o 1 Ionawr 2015) – (Elusennau SORP (FRS 102)), y Safon Adrodd Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Gyfunol a Gweriniaeth Iwerddon (FRS 102). Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn cwrdd â’r diffiniad o endid budd cyhoeddus dan FRS 102. Caiff asedau a rhwymedigaethau eu cydnabod yn wreiddiol yn ôl y gost hanesyddol neu werth y trafodiad, oni nodir yn wahanol yn y nodyn/nodiadau polisi cyfrifo perthnasol. Mae ffigurau’r flwyddyn flaenorol yn ymwneud â’r elusen flaenorol o’r un enw ac fe’u darperir am resymau cymharol yn unig. - b. **Stoc** Dangosir y stoc ar yr isaf o’r gost neu’r pris gwerthadwy net. Cyfrifir cost ar sail gwerth pryniant. Seilir gwerth masnachol ar amcan o bris gwerthu llai’r amcan o’r gost gwaredu. - c. **Paratoi’r cyfrifon ar sail busnes gweithredol** - Ar y fantolen, mae gan Gyngor Llyfrau Cymru ddiffyg ariannol o £710,604 (2021: £1,476,906). Mae hyn o ganlyniad i gyflwyno’r rhwymedigaeth a gysylltir â’r Cynllun Pensiwn â Buddion Wedi’u Diffinio. Mae’r Diffyg yn y Pensiwn yn rhwymedigaeth tymor hir, ac mae’r Elusen mewn sefyllfa i gwrdd â’i holl rwymedigaethau cyfredol. Caiff rhwymedigaeth tymor byr y diffyg hwn ei chydnabod gan yr ymddiriedolwyr, ac maent mewn sefyllfa i gwrdd â’r holl oblygiadau hyn. Mae’r ymddiriedolwyr o’r farn fod yr Elusen, ar y sail yma, yn fusnes gweithredol. Paratowyd y cyfrifon ar sail y rhagdybiaeth fod yr elusen yn gallu parhau i weithredu fel busnes hyfyw, rhywbeth y mae’r ymddiriedolwyr yn ei ystyried yn briodol. Nid yw effeithiau pandemig COVID-19 na throsglwyddo endid y Cyngor o fod yn elusen i fod yn Sefydliad Corfforedig Elusennol (SCE) ar 1 Ebrill 2021 wedi effeithio ar y rhagbydiaeth hon. - ch. **Costau pensiwn** Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn gweithredu pensiwn â buddion wedi’u diffinio o fewn Cronfa Bensiwn Dyfed. Gyda mabwysiadu FRS 102 ym mis Ebrill 2014, dangosir yr atebolrwydd hwn yn llawn ar y Fantolen. Caiff yr addasiadau i’r datganiadau ariannol yn dilyn yr addasiad hwn eu dangos yn nodyn 18, gyda’r diffyg pensiwn llawn yn cael ei ddangos yn nodyn 22. ## d. **Buddsoddiadau** Cofnodir buddsoddiadau yn ôl gwerth y farchnad. 18 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## dd. **Asedau sefydlog** Nodwyd asedau sefydlog gwirioneddol ar gost hanesyddol llai dibrisiant cronedig. Darperir ar gyfer dibrisiant yn ôl cyfraddau a amcangyfrifwyd i ddileu’r gost yn gyson dros y cyfnod y disgwylir i’r ased wasanaethu’n ddefnyddiol, llai yr amcangyfrif o’r gwerth terfynol, fel a ganlyn: - Cyfrifiaduron ac offer eraill – dros 5 mlynedd (ar ôl cwblhau) - Darnau gosod a gosodiadau – dros 5 mlynedd - Cerbydau modur – 5 mlynedd Nid oes gostyngiad yng ngwerth y tir a’r adeiladau rhydd-ddaliad, gan fod y gwerth gweddilliol yn uwch na’r gwerth ar y Fantolen. ## e. **Grantiau sy’n daladwy** Caiff grantiau sy’n daladwy eu cynnwys yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol pan fo goblygiad cytundebol yn bodoli, er gwaethaf y ffaith y gallant gael eu talu mewn cyfnodau eraill yn y dyfodol. ## f. **Adnoddau a dderbynnir** Caiff adnoddau a dderbynnir eu cynnwys yn y Datganiad o Weithgareddau Ariannol pan fo gan yr Elusen hawl i’r incwm, ac y gellir mesur y swm gyda chywirdeb rhesymol. Mae’r polisïau penodol isod yn berthnasol i wahanol gategorïau o incwm: - Grantiau: rhoddir cyfrif am y rhain pan fyddant yn gysylltiedig â pherfformiad ac amcanion penodol, gan fod yr Elusen yn ennill yr hawl i gael ei hystyried yn ôl ei pherfformiad. Pan dderbynnir incwm cyn iddo gael ei gydnabod, caiff ei ddal yn ôl a’i gynnwys gyda chredydwyr. Lle bo hawl yn digwydd cyn y derbynnir yr incwm, caiff yr incwm ei gronni. Cyfrifir grantiau cyfalaf fel incwm cyn gynted ag y bydd modd eu derbyn. - Incwm Masnachu: bydd incwm a godir trwy weithredu’r Ganolfan Ddosbarthu dan reolaeth yr Elusen yn cael ei gymryd i ystyriaeth pan fo ymrwymiad cytundebol yn bodoli. - Cymynroddion: hawl yw’r cyntaf o ddau beth – naill ai bod yr Elusen yn cael ei hysbysu o ddosraniad a fydd yn digwydd yn fuan, neu bod y gymynrodd yn cael ei derbyn. ## ff. **Treth** O ganlyniad i’w statws elusennol, nid oes angen i’r Elusen dalu treth gorfforaeth. ## **2. Datganiad o Symudiadau Ariannol** Y gwarged/ (diffyg) am y flwyddyn ar ôl tynnu’r canlynol: ||**2022**|2021| |---|---|---| ||**£**|£| |Costau banc|**8,524**|6,837| |Ffi’r Archwilwyr|**7,800**|7,400| |Dibrisiant|**30,907**|6,896| 19 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **3. Grantiau a dderbyniwyd gan Lywodraeth Cymru** |**Cymru Greadigol**
Grant craidd
Grantiau Cyhoeddi i’w dosbarthu
Grant cyfalaf
Grant Cynylleidfaoedd Newydd
**Adran y Gymraeg mewn Addysg**
Prosiect llyfrau i ysgolion
Cyllido catalog
Prosiect E-lyfrau
Prosiect Iaith Arwyddo (BSL)
**Adran Addysg**
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
Cynllun Caru Darllen
**Adfer wedi Covid**
Cronfa Cadernid Economaidd
**Is-adran Diwylliant**
Cynllun Darllen yn Well
Cynllun Hyrwyddo Darllen
**4.**
**Grantiau Eraill**
Cyngor Sir Ceredigion
Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful
Gŵyl Ddarllen Cheltenham
CILIP Cymru Wales
The Reading Agency
**5.**
**Incwm – Adrannau Eraill a Buddsoddiadau**
**Cronfeydd anghyfyngedig**
Golygu
Dylunio
Cyfathrebu a Marchnata
Gwerthu a Gwybodaeth
Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen
Incwm Buddsoddiadau
Incwm amrywiol
**Cronfeydd cyfyngedig**
Llyfrau Plant a Hyrwyddo Darllen
Nawdd Cynllun Hyrwyddo Darllen
Cronfa Goffa T. Llew Jones
Tlws Mary Vaughan Jones||**2022**
**£**
**1,129,277**
**2,600,722**
**180,000**
**610,000**
**510,500**
**4,999**
**30,000**
**4,000**
**140,000**
**4,679,831**
**–**
**67,524**
**20,000**
**9,976,853**
**2022**
**£**
**2,500**
**–**
**1,500**
**5,000**
**47,500**
**56,500**
**2021**
**£**
**18,010**
**19,075**
**21,770**
**63,859**
**3,001**
**4,704**
**7,806**
**18,829**
**5,500**
**–**
**–**
**–**
**154,748**|||2021
£
1,129,277
2,600,723
630,000
–
405,632
4,999
–
–
140,000
–
1,000
–
19,659| |---|---|---|---|---|---| ||||||4,931,290| ||||||2021
£
9,449
35,280
–
–
190,000| ||||||234,729| |||**3,001**
**4,704**|||2020
£
16,205
13,990
–
68,098
7,984
65,160
–
3,559
2,768
1| ||||||| ||||||177,587| 20 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** |**6.**
**Gwariant – Grantiau Cyhoeddi**
Nodyn
**2022**
Cymraeg
£
Grantiau tuag at lyfrau
7a
**455,012**
Grantiau awduron a darlunwyr
**367,410**
Cynllun penodiadau a hyfforddiant
7b
**214,348**
Grantiau tuag at gylchgronau
7c
**400,248**
Arian i’r wasg Gymraeg
7ch
**202,820**
Grantiau i lyfrau llafar
**-**
Grantiau tuag at farchnata
**30,244**
Partneriaethau ac ymchwil
**7,844**
Grantiau i lyfrwerthwyr
**24,125**
Grantiau i greu e-lyfrau
**1,500**
Saesneg
Grantiau tuag at lyfrau
7d
**248,606**
Grantiau tuag at gylchgronau
7dd
**175,918**
Grantiau tuag at farchnata
**104,948**
Cynllun penodiadau
7e
**81,375**
Grantiau i Awduron
**79,117**
Clasuron
**1,500**
Hyfforddiant
**5,480**
Corff i’r sector
**3,090**
Costau gweinyddol
**197,137**
Cyfanswm Grantiau Cyhoeddi
**2,600,722**|2021
£
447,233
402,730
214,184
356,414
200,000
3,230
29,565
5,390
25,215
26,989
265,470
204,125
46,484
135,625
37,466
6,000
1,875
3,000
192,627| |---|---| ||2,600,723| 21 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** |**7.**
**Grant fesul cyhoeddwr**
**7a.**
**Cyhoeddwyr Cymraeg – grantiau llyfrau**
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Gwasg Gomer
Rily
Gwasg y Dref Wen
Cyhoeddiadau Barddas
Atebol
Gwasg y Bwthyn
Llyfrau Broga
Dalen Llyfrau
Cyhoeddiadau’r Gair
Cyhoeddiadau Curiad
Graffeg
Gwasg Arachne
Cyhoeddiadau Modern
Dalen Newydd
Honno
Gwasg Prifysgol Cymru
Cara
**7b.**
**Cyhoeddwyr Cymraeg – Cynllun Penodiadau**
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Rily
Gwasg y Bwthyn
Cyhoeddiadau Barddas
Atebol
Cyhoeddiadau’r Gair
Hyfforddiant|**2022**
2021
**£**
£
**126,163**
127,966
**106,089**
108,730
**–**
14,487
**49,000**
48,900
**43,520**
43,520
**27,300**
29,100
**29,985**
29,365
**31,085**
22,270
**12,650**
–
**8,790**
5,760
**7,700**
4,000
**–**
2,600
**5,580**
4,085
**2,660**
–
**1,750**
–
**1,370**
–
**1,370**
–
**–**
4,000
**–**
2,450| |---|---| ||**455,012**
447,233| ||**2022**
2021
**£**
£
**80,284**
80,284
**42,204**
42,204
**26,832**
26,832
**24,480**
20,580
**15,180**
15,180
**15,116**
15,116
**6,752**
6,752
**3,500**
4,337| ||**214,348**
211,285| 22 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** |**7c. Cyhoeddwyr Cymraeg – cylchgronau a gefnogwyd**
Barn
Golwg
O’r Pedwar Gwynt
Cip
Wcw
Y Cymro
Barddas
Lysh
Lingo Newydd
Cara
Y Selar
Y Wawr
Llafar Gwlad
Y Traethodydd
Cristion
Fferm a Thyddyn
**7ch. Cyhoeddwyr Cymraeg – cylchgronau a gefnogwyd**
Golwg
Costau panel a chytundebau cyfreithiol
**7d. Cyhoeddwyr Saesneg – grantiau llyfrau**
Seren
Parthian
Firefly
Honno
Y Lolfa
Gwasg Carreg Gwalch
Gwasg Prifysgol Cymru
New Welsh Review
Broken Sleep
Aderyn Press
The Ghastling
Cinnamon Press
Gwasg Gomer
Costau panel
Rily
Cyhoeddiadau Modern|**2022**
**£**
**100,000**
**77,000**
**34,000**
**34,000**
**30,000**
**24,000**
**20,000**
**18,998**
**18,000**
**10,000**
**11,000**
**8,000**
**8,750**
**3,000**
**2,000**
**1,500**
**400,248**

**2022**
**£**
**200,000**
**2,820**
**202,820**

**2022**
**£**
**71,250**
**50,100**
**37,615**
**35,988**
**26,433**
**11,920**
**7,200**
**3,000**
**2,100**
**1,500**
**1,500**
**–**
**–**
**–**
**–**
**–**
**248,606**
|2021
£
60,000
77,000
36,500
31,000
30,000
24,000
20,000
18,664
18,000
10,000
11,000
8,000
5,250
4,000
1,500
1,500| |---|---|---| |||356,414| |||2021
£
200,000
–| |||200,000| |||2021
£
95,000
50,100
35,200
35,987
12,816
1,500
7,500
2,900
–
–
–
11,250
6,400
4,017
1,800
1,000| |||265,470| 23 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **7dd. Cyhoeddwyr Saesneg – cylchgronau a gefnogwyd** |New Welsh Review
Planet
Wales Arts Review
Poetry Wales
Nation.Cymru
The Welsh Agenda & Click on Wales
Grantiau cylchgronau bach
Costau eraill gwerthuso cylchgronau
**7e. Cyhoeddwyr Saesneg – Cynllun Penodiadau**
Parthian
Honno
Y Lolfa
Gwasg Prifysgol Cymru
Firefly
Seren
Graffeg
Gwasg Carreg Gwalch
**8.**
**Gwariant adrannau**
**Costau**
Golygu
Dylunio
Cyfathrebu a Marchnata
Gwerthu
Corfforaethol a Gwasanaethau Cwsmer
Llyfrau Plant
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
Cynllun Darllen yn Well
Gwariant adnewyddu a chyfalaf a dibrisiant
Costau cefnogi
**_Costau anarferol_**
Darpariaeth ar gyfer tâl gwyliau
Cyfraniadau pensiwn ychwanegol
Tâl diswyddo a chostau ad-drefnu
Symudiad yn Rhwymedigaeth y Cynllun Pensiwn|| |---|---| 24 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **9. Incwm a Gwariant y Ganolfan Ddosbarthu** |**_Incwm_**
**_Costau_**
Llyfrau a brynwyd
Cyflogau, yswiriant, pensiwn
Costau rhedeg cerbydau
Teithio, cynhaliaeth
Cludiant, post, deunydd pacio
Prynu, cynnal a chadw offer
Rhent, trethi, gwres, golau, ffôn
Yswiriant, cynnal a chadw adeiladau
Argraffu, papur
Disgownt a ganiateir
Mân wariant
Drwgddyledion
Dibrisiant
**Cyfanswm Gwariant**
Elw /(Diffyg) am y flwyddyn|**2022**
**£**
**3,240,447**
**2,612,672**
**338,480**
**10,101**
**362**
**132,973**
**31,365**
**13,444**
**14,883**
**2,405**
**25,521**
**15,884**
**17,297**
**6,590**
**3,221,977**
**18,470**|2021
£
2,339,569
1,790,901
367,413
8,597
257
97,570
30,839
11,585
12,354
2,344
17,188
12,018
–
–| |---|---|---| |||2,338,201| |||| |||1,368| 25 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **10. Cyfanswm yr adnoddau a wariwyd** ||**Costau Staff**|**Costau Eraill**|**Grantiau**|**Cyfanswm**|Cyfanswm| |---|---|---|---|---|---| |||||**2022**|2021| ||**£**|**£**|**£**|**£**|£| |Costau elusennol uniongyrchol|**1,503,748**|**8,245,459**|**2,600,722**|**12,349,929**|7,414,470| ## **11. Staff** |Cyflogau
Yswiriant Gwladol Cyflogwr
Cyfraniadau Pensiwn Cyflogwr
Diffyg o’r gorffennol yn y Pensiwn
Cyfanswm cyflogau
Cyfartaledd nifer y staff a gyflogid yn ystod y flwyddyn
(Swyddi llawn-amser)|**2022**
**£**
**1,085,337**
**100,339**
**218,072**
**100,000**
**1,503,748**
**36**|2021
£
1,148,429
110,036
171,851
95,700| |---|---|---| |||1,577,944| |||40| Yn ystod y flwyddyn fe wnaeth 1 aelod o’r staff (2021 – 1) ennill, gan gynnwys yswiriant cenedlaethol, rhwng £60,000 a £70,000. ## **Costau staff allweddol** Ynghyd â’r Prif Weithredwr, mae 6 phennaeth adran (2021 – 5) sy’n ffurfio’r Uwch Dîm Rheoli, a gwnaethpwyd y taliadau isod iddynt yn ystod y flwyddyn: |Cyflogau
Treuliau Nawdd Cymdeithasol
Costau pensiwn|**2022**
**£**
**261,204**
**28,363**
**51,457**
**341,024**|2021
£
228,625
25,336
33,608| |---|---|---| |||287,569| ## **12. Tâl i’r ymddiriedolwyr** Nid yw’r ymddiriedolwyr yn derbyn unrhyw dâl gan eu bod yn cael eu penodi gan awdurdodau neu gyrff allanol, ac nid oes ganddynt hawl i dderbyn tâl. Y swm am ddigolledu treuliau (teithio i gyfarfodydd ayyb) yr ymddiriedolwyr yn ystod y flwyddyn oedd £DIM (2021: £Dim). 26 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **13. Asedau Sefydlog** |**Gwerth**
Ar 1 Ebrill 2021
Ychwanegiadau
Ar 31 Mawrth 2022
**Dibrisiant**
ar 1 Ebrill 2021
Darparwyd yn
ystod y flwyddyn
ar 31 Mawrth 2022
**Gwerth net**
ar 31 Mawrth 2022
ar 31 Mawrth 2021|**Tir ac adeiladau**
**rhydd-ddaliadol**
**£**
253,008
–
**253,008**
–
–
**–**
**253,008**
253,008|**Cyfrifiaduron**
**ac offer eraill**
**£**
360,917
165,649
**526,566**
225,987
8,154
**234,141**
**292,425**
134,930|**Celfi a mân**
**offer**
**£**
45,301
10,550
**55,851**
17,717
9,006
**26,723**
**29,128**
27,584|**Cerbydau**
**modur**
**Cyfanswm**
**£**
**£**
–
659,226
68,736
244,935| |---|---|---|---|---| |||||**68,736**
**904,161**| |||||–
243,704
13,747
30,907
**13,747**
**274,611**| |||||**54,989**
**629,550**| |||||–
415,522| Defnyddir yr holl asedau i bwrpas elusennol. ## **14. Buddsoddiadau** Ar ddiwedd y flwyddyn ariannol yr oedd gwerth y buddsoddiadau hyn ar y farchnad yn £193,524 (2021 – £188,006). Mae’r buddsoddiadau’n cael eu dal gan gwmni Blackrock yng nghronfeydd Charinco a Charinshare sydd wedi eu lleoli ym Mhrydain. Cydnabyddir y buddsoddiadau yn ôl eu gwerth masnachol ar ddyddiad y fantolen. Mae’r buddsoddiadau wedi cael eu hailbrisio, a chydnabyddir unrhyw enillion neu golledion yn y Dadansoddiad o’r Gweithgareddau Ariannol. ## **15. Dyledwyr** |Dyledwyr masnachol
Dyledwyr eraill
Blaendaliadau|**2022**
**£**
**194,447**
**5,499,690**
**10,758**
**5,704,895**|2021
£
154,269
107,710
11,050| |---|---|---| |||273,029| Mae pob swm a nodir yn ddyledus mewn llai na blwyddyn. ## **16. Arian yn y banc ac mewn llaw** |Tocynnau Llyfrau
Eraill|**2022**
**£**
**281,462**
**934,335**
**1,215,797**|2021
£
277,625
1,299,719| |---|---|---| |||1,577,344| 27 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **17. Credydwyr: Symiau’n dod yn ddyledus yn ystod y flwyddyn** |Credydwyr masnachol
Tocynnau Llyfrau
Trethi a Phensiwn
Credydwyr eraill|**2022**
£
**3,093,662**
**1,409,177**
**–**
**153,774**
**4,656,613**|2021
£
366,316
223,664
–
125,666| |---|---|---| |||715,646| Nid oes unrhyw gredydwyr am fwy nag un flwyddyn, ac eithrio tocynnau llyfrau lle na ellir bod yn sicr pryd y byddant yn daladwy. ## **18. Cronfeydd Anghyfyngedig** |Cronfeydd Cyfalaf
Cronfeydd Incwm
Cronfa Bensiwn
Cyngor
Canolfan
Ddosbarthu|**Balans**
**1 Ebrill**
**2021**
**£**
**500,000**
**(3,477,000)**
**98,106**
**234,674**
**(2,644,220)**|Derbyniwyd
£
–
–
1,273,821
3,240,447
4,514,268|Talwyd
Trosglwyddiad
a phensiwn
£
£
–
–
211,000
1,105,000
1,251,601
12,138
3,221,977
–
4,684,578
1,117,138|**Balans**
**31 Mawrth**
**2022**
£
**500,000**
**(2,583,000)**
**132,464**
**253,144**| |---|---|---|---|---| |||||**(1,697,392)**| ## **19. Cronfa Benodol** |Cyllid cyfalaf Llywodraeth Cymru
Cronfa datblygiadau cyfrifiadurol|**Balans**
**1 Ebrill 2021**
£
632,180
230,694
862,874|**Derbyniwyd**
£
180,000
–
180,000|**Talwyd**
£
59,547
–
59,547|**Trosglwyddo**
£
(6,590)
–
(6,590)|**Balans**
**31 Mawrth**
**2022**
**£**
**746,043**
**230,694**| |---|---|---|---|---|---| ||||||**976,737**| 28 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **20. Cronfeydd Cyfyngedig** |Cronfa Dr Dewi Davies
i
Cronfa Hybu Awduron
ii
Tlws Mary Vaughan Jones
iii
Cronfa Cymdeithas Lyfrau
Ceredigion
iv
Cronfa Alun Creunant Davies
v
Cronfa T. Llew Jones
vi
Grantiau i’w dosbarthu
Grantiau Cyhoeddi
vii
Grant Argyfwng
viii
Grant Cynulleidfaoedd Newydd
vix
Cynlluniau Hyrwyddo Darllen
x
Adran y Gymraeg mewn Addysg
xi
Caru Darllen
xii
Prosiect Iaith Arwyddo (BSL)
xiii
Prosiect E-lyfrau
xiv
Catalog
xv
Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr
Tudful
xvi
Cyngor Sir Ceredigion
xvii
CILIP Cymru Wales
xviii
Gŵyl Lenyddol Cheltenham
xix
Prosiectau mewnol
xx
The Reading Agency – Darllen yn
Well
xxi
Is-adran Diwylliant – Darllen yn
Well
xxii|Balans
1 Ebrill
2021
£
60,267
44,607
4,849
83,132
586
2,768
–
52,765
–
–
4,361
100,000
–
–
–
2,642
5,000
–
–
–
34,978
8,485
**304,440**|Derbyniwyd
£
1,829
–
–
2,876
–
–
2,600,722
–
610,000
160,000
510,500
4,679,831
4,000
30,000
4,999
–
2,500
5,000
1,500
5,500
47,500
67,523
**8,734,280**
|Talwyd
£
(1,443)
(3,024)
–
3,654
586
2,768
2,600,722
52,765
1,150
160,000
485,102
4,108,994
4,000
30,000
4,999
2,642
7,500
5,000
260
5,500
68,957
67,329
**7,607,461**|**Balans**
**31 Mawrth**
**2022**
**£**
**63,539**
**47,631**
**4,849**
**82,354**
**–**
–
**–**
**–**
**608,850**
**–**
**29,759**
**570,837**
**–**
**–**
**–**
**–**
**–**
**–**
**1,240**
**–**
**13,521**
**8,679**| |---|---|---|---|---| |||||**1,431,259**| ## **i. Cronfa Dr Dewi Davies** Mae’r llog ar y gronfa i’w ddefnyddio i ariannu gwobrau ar gyfer cystadlaethau hybu darllen ymhlith plant a phobl ifanc. - **ii. Cronfa Hybu Awduron** Cronfa gyffredinol i hybu ysgrifennu creadigol yn y Gymraeg. - **iii. Tlws Mary Vaughan Jones** Mae’r gronfa’n cael ei defnyddio bob tair blynedd ar gyfer gwobrwyo un a wnaeth gyfraniad nodedig i faes llyfrau plant dros gyfnod o flynyddoedd. - **iv. Cronfa Cymdeithas Lyfrau Ceredigion** - Mae’r llog ar y gronfa i’w ddefnyddio i ariannu Gwobrau Tir na n-Og a gweithgareddau ym maes llyfrau Cymraeg i blant a phobl ifanc. - **v. Cronfa Alun Creunant Davies** Rhodd a dderbyniwyd i gynhyrchu cyfrol i ddathlu gwaith y Cyngor, lle bu peth gwariant yn ystod y flwyddyn – cyhoeddwyd y gyfrol ym mis Tachwedd 2021. 29 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **vi. Cronfa T. Llew Jones** Derbyniwyd cyfraniad gan elusen oedd yn dod i ben dan yr amod y byddai’r arian yn cael ei ddefnyddio i hyrwyddo Cronfa T. Llew Jones. Gwnaed taliad yn ystod y flwyddyn am berfformiad theatrig i hyrwyddo llyfrau T. Llew Jones. **vii. Grant Cyhoeddi Llywodraeth Cymru** Derbynnir grant blynyddol sydd yn gyfyngedig i bwrpasau penodol a nodwyd yn y Cynllun Gweithredol a’r Llythyr Dyfarnu. Mae’r is-bwyllgorau datblygu cyhoeddi yn derbyn adroddiadau rheolaidd ynglŷn â’r cyllid yma, a hwy sydd yn rhoi sêl bendith ar unrhyw wariant o’r gronfa hon. **viii. Grant Argyfwng** Gwnaethpwyd cais i Lywodraeth Cymru am gyllid i gefnogi’r sector llyfrau, a derbyniwyd £150,000 ym mis Mawrth 2021. Dosbarthwyd gweddill yr arian ym mis Tachwedd 2021. **ix. Grant Cynulleidfaoedd Newydd** Dyfarnwyd £200,000 gan Gymru Greadigol yn wreiddol, tuag at raglen i annog cynulleidfaoedd newydd i ymwneud â darllen. Wedi hynny, ychwanegwyd arian fel bod y cyfanswm yn £610,000, ac er i £187,500 gael ei ddyfarnu dros dro cyn diwedd y flwyddyn (yn amodol ar ei dderbyn), bydd y gweddill yn cael ei gyfrif a’i dalu yn ystod 2022/23. - **x. Cynlluniau Hyrwyddo Darllen** Derbynnir grant blynyddol sydd yn gyfyngedig i gynlluniau hyrwyddo darllen (Stori Sydyn/ Quick Reads, Diwrnod y Llyfr a Sialens Ddarllen yr Haf). Mae £140,000 o’r cyllid yn cael ei ddyfarnu gan Adran Addysg Llywodraeth Cymru, gyda’r gweddill yn dod fel cyfraniad allanol i’r prosiect gan Waterstones. **xi. Adran y Gymraeg mewn Addysg** Derbyniwyd £510,500 i brynu llyfrau i holl ysgolion Cymru – rhaglen Iechyd Da – a ddosbarthwyd rhwng Ebrill a Hydref 2021. **xii. Caru Darllen** Nod yr Adran Addysg yw rhoi llyfr yn anrheg i bob disgybl. Mae sawl haen i’r prosiect hwn gan gynnwys rhoi llyfrau i fanciau bwyd, llyfrau unigol i ddisgyblion, tocynnau llyfrau i ddisgyblion (i ddewis eu llyfr eu hunain) a bocs o lyfrau i ysgolion. Er bod yr holl lyfrau hyn wedi eu harchebu cyn diwedd y flwyddyn ariannol, o ystyried maint y prosiect, mae’n debygol o gymryd 12 mis i’w gwblhau. **xiii. Iaith Arwyddo (BSL)** Darparwyd cyllid o £4,000 i ddrafftio cytundebau gyda chyhoeddwyr er mwyn cael yr hawliau i greu fideos sy’n addas ar gyfer plant â nam ar eu clyw. Cwblhawyd y prosiect yn ystod y flwyddyn. **xiv. Prosiect E-lyfrau** Derbyniwyd cyllid o £30,000 gan Adran y Gymraeg mewn Addysg i greu e-lyfrau newydd i blant ysgol. Cwblhawyd y prosiect hwn yn ystod y flwyddyn. - **xv.** ## **Grant catalog** Derbyniwyd symiau ychwanegol o arian gan Adran y Gymraeg mewn Addysg ar gyfer cynhyrchu catalog llyfrau plant yn 2021 (£4,999), fel mewn blynyddoedd blaenorol. ## **xvi. Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful** Yn 2020, mewn prosiect ar y cyd ag Elusen Stephens & George, trefnwyd bod llyfrau ar gael i deuluoedd difreintiedig yn sir Merthyr, gyda’r cyllid yn dod drwy law Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful. Cwblhawyd y gwaith gwerthusol yn 2021/22. **xvii. Cyngor Sir Ceredigion** Cynhaliwyd prosiect ar y cyd â Chyngor Sir Ceredigion i ddosbarthu llyfrau i deuluoedd difreintiedig yng Ngheredigion. Daeth y prosiect i ben yn ystod y flwyddyn, ond derbyniwyd £5,000 ychwanegol i ariannu prosiect gyda gofalwyr ifanc a gyflawnwyd ym mis Mehefin 2021. 30 ## **xviii. CILIP Cymru Wales** Dyfarnodd CILIP Cymru Wales gais Kathleen Cookson i dalu am adolygiad o lyfrgelloedd ysgolion yng Nghymru. Mae’r gwaith ar y prosiect hwn yn mynd rhagddo. - **xix. Gwyliau Cheltenham** Darparodd y cynllun £1,500 tuag at y rhaglen ‘Reading Teachers = Reading Pupils’ er mwyn ei gyflwyno yng Nghymru. ## **xx. Prosiectau mewnol** Cyfrannodd y grant cyhoeddi tuag at brosiectau hyrwyddo darllen penodol, yn cynnwys cyllid ar gyfer ‘Gorau’r Goreuon’ (ailargraffiad o lyfrau hanesyddol da) a map digidol o Gymru. - **xxi. The Reading Agency – Darllen yn Well** Dyma drydedd flwyddyn y rhaglen Darllen yn Well. Darperir yr arian gan The Reading Agency, sy’n elusen gofrestredig Brydeinig, ond sydd yn derbyn yr arian i’r prosiect yma gan Adran Iechyd Llywodraeth Cymru. Mae’r gwaith yma wedi ei neilltuo ar gyfer cyfieithu a chyhoeddi llyfrau yn ymwneud ag iechyd meddwl plant, a bydd y cyfrolau ar gael mewn llyfrgelloedd ac i’w prynu. Er i drydedd ran y cynllun (iechyd meddwl plant) ddod i ben yn Awst 2021 mae rhywfaint o weithgarwch wedi digwydd ers hynny, a bydd unrhyw arian a fydd ar ôl yn cael ei drosglwyddo i’r pedwerydd cylch (iechyd meddwl yn yr arddegau) a ddechreuodd ym mis Ebrill 2022. ## **xxii. Is-adran Diwylliant – Darllen yn Well** Derbyniwyd grant tuag at gost llyfrau’r cynllun Darllen yn Well ac iddosbarthu llyfrau ac e- lyfrau i lyfrgelloedd lleol, yn ogystal â chyllid i droi rhai o lyfrau’r cynllun yn llyfrau llafar. 31 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **21. Dadansoddiad o’r Asedau Net rhwng y Cronfeydd** |**Cronfeydd Cyfyngedig**
Cronfa Dr Dewi Davies
Cronfa Hybu Awduron
Tlws Mary Vaughan Jones
Cronfa Cymdeithas Lyfrau
Ceredigion
Adran y Gymraeg mewn Addysg
Cynllun Caru Darllen
Grant Cynulleidfaoedd Newydd
Gŵyl Lenyddol Cheltenham
The Reading Agency – Darllen yn
Well
Is-adran Diwylliant – Cynllun
Darllen yn Well
**Cronfeydd Cyfyngedig**
**Cronfa Benodol**
**Cronfeydd Anghyfyngedig**|**Eiddo Parhaol/**
**Buddsoddiadau**
**£**
63,539
47,631
–
82,354
–
–
–
–
–
–
193,524
376,542
253,008
**823,074**|**Asedau**
**Cyfredol Net**
**£**
–
–
4,849
–
29,759
570,837
608,850
1,240
13,521
8,679
1,237,735
600,195
632,600
**2,470,530**|**Credydwyr**
**Hir Dymor**
**£**
–
–
–
–
–
–
–
–
–

–
–
(2,583,000)
**(2,583,000)**|**Cyfanswm**
**£**
**63,539**
**47,631**
**4,849**
**82,354**
**29,759**
**570,837**
**608,850**
**1,240**
**13,521**
**8,679**| |---|---|---|---|---| |||||**1,431,259**
**976,737**
**(1,697,392)**| |||||**710,604**| 32 **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **22. Cynllun Pensiwn** Natur y Cynllun: Budd-dal Diffiniedig Dyddiad y Prisiad Actiwaraidd llawn diwethaf: 31 Mawrth 2021 |**TYBIAETHAU ACTIWARAIDD**||| |---|---|---| |**Tybiaethau Ariannol**|Dechrau’r Flwyddyn|Diwedd y Flwyddyn| |Graddfa chwyddiant|2.70%|3.30%| |Graddfa cynnydd cyflogau|4.20%|4.80%| |Graddfa cynnydd pensiynau|2.80%|2.80%| |Cyfradd disgownt|2.10%|2.80%| Mae ffigurau diwedd y flwyddyn ar gyfer dangos gwerth yr asedau ar y farchnad a rhaniad yr asedau rhwng categorïau buddsoddiadau wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2022. Mae’r ffigurau cyfatebol ar gyfer dechrau’r flwyddyn wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2021. ## **Mantolen yr Eitemau ar 31 Mawrth 2022** |Gwerth yr Asedau ar y Farchnad
Dyledion
Gweddill (Diffyg)
**Symudiadau’r (Diffyg) yn ystod 2021/22**
Gweddill (Diffyg) ar ddechrau’r flwyddyn
Cost Gyfredol y Gwasanaeth
Cyfraniadau’r Cyflogwr
Cost cyfraniadau blaenorol
Llog Net
Costau gweinyddu
Cynnydd Actiwaraidd neu newid yn y ffordd o fesur
Gweddill/(Diffyg) ar ddiwedd y flwyddyn|£000
14,951
(17,534)| |---|---| ||(2,583)| ||(3,477)
(474)
337
–
(70)
(4)
1,105| ||(2,583)| ## **Datgeliadau Ychwanegol Asedau Pensiwn** |Soddgyfrannau
Bondiau Llywodraeth
Bondiau Eraill
Eiddo
Arian
Cyfanswm
Dyledion ar 31.03.22|Asedau ar
31.03.22
£000
%
10,810
72
194
1
1,181
8
1,959
13
807
6
14,951
17,534|Asedau ar
31.03.21
£000
%
10,361
74
–
4
1,624
12
1,554
11
462
3
14,001
17,478| |---|---|---| 33 ## **CYNGOR LLYFRAU CYMRU** ## **NODIADAU I’R CYFRIFON (PARHAD)** ## **23. Symudiad net yn y cronfeydd** |**2022**
**£**
Cronfeydd Anghyfyngedig
Cronfeydd Incwm
Canolfan Ddosbarthu
**18,470**
Cyngor
**34,358**
Cronfa Bensiwn
**894,000**
Cronfa Benodol
**113,863**
Cronfeydd Cyfyngedig
**1,126,819**
**2,187,510**
**24. Cysoniad o incwm (gwariant) net i’r llif arian o weithgareddau gweithredu**
**2022**
**£**
Incwm net am y flwyddyn
**2,187,510**
Addasiadau_:_
Gwariant cyfalaf
**(244,935)**
Dibrisiant
**30,907**
(Cynnydd)/Gostyngiad yng ngwerth y Buddsoddiadau
**(5,518)**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y cynllun buddion wedi’u diffinio
**(894,000)**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y stoc
**55,337**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y dyledwyr
**(5,431,866)**
Cynnydd /(Gostyngiad) yn y credydwyr
**3,940,966**
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
**(361,599)**
**25. Ymrwymiadau Cyfalaf**
**2022**
**£**
Wedi’u ymrwymo ond heb ddarpariaeth amdanynt yn y
datganiadau ariannol
**258,911**|**2022**
**£**
Cronfeydd Anghyfyngedig
Cronfeydd Incwm
Canolfan Ddosbarthu
**18,470**
Cyngor
**34,358**
Cronfa Bensiwn
**894,000**
Cronfa Benodol
**113,863**
Cronfeydd Cyfyngedig
**1,126,819**
**2,187,510**
**24. Cysoniad o incwm (gwariant) net i’r llif arian o weithgareddau gweithredu**
**2022**
**£**
Incwm net am y flwyddyn
**2,187,510**
Addasiadau_:_
Gwariant cyfalaf
**(244,935)**
Dibrisiant
**30,907**
(Cynnydd)/Gostyngiad yng ngwerth y Buddsoddiadau
**(5,518)**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y cynllun buddion wedi’u diffinio
**(894,000)**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y stoc
**55,337**
(Cynnydd)/Gostyngiad yn y dyledwyr
**(5,431,866)**
Cynnydd /(Gostyngiad) yn y credydwyr
**3,940,966**
Arian net a ddarparwyd o weithgareddau gweithredu
**(361,599)**
**25. Ymrwymiadau Cyfalaf**
**2022**
**£**
Wedi’u ymrwymo ond heb ddarpariaeth amdanynt yn y
datganiadau ariannol
**258,911**|2021
£
1,368
(17,534)
164,000
69,386
33,995| |---|---|---| |||684,582| |||**net**
2021
£
684,583
(169,410)
6,896
(24,877)
(164,000)
46,150
442,646
(12,115)| ||**(361,599)**|809,873| ||**2022**
**£**
**258,911**|2021
£
409,721| ## **24. Cysoniad o incwm (gwariant) net i’r llif arian o weithgareddau gweithredu net** 34