RHIF CWMNI COFRESTREDIG- 07660607 (Cymru R Lloegrl
RHIF ELUSEN GOFRESTREOIG: 1143526
DATGANIADAU ARIANNOL
AM Y FLWYDDYN A DDAETH IBEN
31 MAWRTH 2023
AR GYFER
Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
Bsvan Bud(land LLP
CyfrihvyrS¥artredig
Ac Archwilwyr Statudol
LlawT Gwaelod Ty Ab8rt8ifi
Cwrt y Castell
Parc MenterAbertawe
Abertawe
SA7 9LA

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
CYNNWYS Y DATG4NIADAU ARIANNOL
AM Y FLVVYDDYN A DDAEfH I BEN 31 MAWRTH 2023
Tudakn
Adroddiad y Cadeirydd
Adroddiad yr Ymthjiriedowr
Adroddiad yrArcl)wWAnnibynnol
Datganrad o Weithgareddau Ariannol
10
Mantolen
Datganiad Llif Arian
12
Nodiadau fr Datganiad LIrfArian
13
Nodiadau I'r Datganiadau Ariannol
14 1 23
Datganiad marn￿ o W8rthgareddau Arfannol
24 i 25

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
ADRODDIAD Y CADEIRYOD
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 IMWRTH 2023
Bu'rfiwyddyn a aeth heibio yn unl18￿r mwy arferol i'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Daeth cyfyngiadau'rpandemig i ben,
a dychwelodd mwyafrif I￿01 y myfyrwyr 8 dysgwyr i ddysgu wyneb yn wyneb. Mae heriau'r 5ectorau addY￿ uwch
phellath yn part)au - o ran cyllid, St￿rythuraU a newidiadau sefydliadol ond mae'r co￿9 Cymraeg yn parhau i weithio'n
8gosgyda'n Partner￿ld i ddalblygu addysg cyfvrfng Cyrnraeg a dwyieithog i bob myfyriwr. dysgwr a phrentis yng Nghymru.
Ym rnaes addysg uwch cylhvynodd y Coleg ei fer5iwn diweddaraf o'r Cynllun AcademaiiJd ly trydydd fersiwn 8rs 20121,
sy'n gosod ein blaenoriaethau ar gyfer y bum mtyn8dd nesaf. ac sln canolbwyntio ar themau 'Diogelu', 'Dytnhau' ae
'Ymestyn'. Mae'r dreth gyllido drwy Grantiau Pyn￿01 yn parhau a mae swyddogion y co￿9 yn cydweithio'n agos gyda
phrifysgolion a¢ adrannau unigol oddi fehvn i'r pritysgolion i sicrhau fod nodau vthelgeisiol yn cael eu cyrmadd. Ma8,1
cynllun Dadithwyr Cy$yNtid yn parhau i dyfu gan gynnwys pob darfithydd whvng Cyrnraeg yn yr adfannau l ysgolion
aeademaidd hynny sy'n derbyn Grantiau Pynool.
Cofrestrodd dros 3,000 o ddyswyr a rnYfyTh￿f, dros 2,CK)O o ddarpai fyfyrwryr a dros 1.000 o stsff yn 8ekxJ8u o gymuned
y Coleg. Oyfamwyd dros 500 0 ysgoloriaethau i8raddedig i fyfywr a phathaodd y Cokg i gefnogi ymr*wil Gyfi￿g
Cymraeg dNry ddyfamu deg ysgo10ri8eth ymthvAI a darparu hyfforddiant i fyfyMyF 01-radd. CYh0edd￿ dau rifyn o
Gwerddon ynghyd ag adnoddau cynhwysfawr f81 e.lyfr uUn￿ Han&s.' Han&syddiaetl) a CIKefftyrHan8tydda dau e-tyfr i
ddarpar gyfieithwyr.
Mae'r Coleg hefyd wedi parhau i ddatblygu aiwaith ym rneysydd addysg belath a phrentisiaethau. Ert)yn hyn, rnae'rColeJ
yn derbyn cyllideb sylweddol uwcth yn y maes hwn, ac mae cynlluniau penodol a dalblygiadau nevrydd yn dechrau
ffvryth. Parhawyd i dclatblygu adnoddau atldysgiadol cefnogol yn y5tod y flwyddyn yn ¢ynnvrys adnoddau tjigidol artoesol
rnegis adnodd VRIAR Ffenn ddiogel. Mae grantiau datbtygu yn cefnogi dros 40 0 s￿dI rnewn meysydd blaenoriaelh
mewn colegau addysg bellath a¢ erbyn hyn mae dr05 250 0 stafF wEdi yrnuno gyda'rcynllun Gwreiddio.
Diolch i bawb 5ydd w*￿1 bod yn yrnwneud a'r Coleg mewn blèryddyn WdKannus lawn arnll.
Tudalen 1

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
ADROODIAD YR YMDDIRIEDOLWYR
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAVIRTH 2023
Mae'r Ymddlriedo￿r sydd hefyd yn gyfarwyddvryr yr elusen at ddibenion Deddf CwllnTau 2006. yn cyfiwyno eu
hadroddiad a dalganiadau ariannol yr elusen ar gyfer y Iwdyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2023. Mae'r yrndd1riedo￿yr
wedi mabvrysiadu darpariaethau Cyfrifon ac Adroddiadau Elusennau.. Datganiad o Arferion Cymeradwy sy'n tserthnasol
elusennau sy'n paratoi eu cyfrrfon yn unol a'r Safon Adroddiadau Ariannol sy'n gymwys yn y DU a Gw8riniaeth Iwerddon
IFRS 1021 lyn weithredol 1 lonawr 20191.
AMCANION A GWEITHGAREDDAU
Amcanlon ¢lu$ennol
Nod y Co￿9, er budd y cyhoedd, fydd hywyddo dysgu a gwybodaeth dw..
lal hywddo, cynnal, datbly9u a chynllunKJ da￿ariaeth Cy[￿ng Cyrnr8e9 a iaith Gyrnraeg a 9weith9ared¢Jau ￿rthYnOl
mewn addysg uwch. sefydliadau ajlysg bellach a¢ addysg barhau5 yng Nghymnj, gan ￿tth1O gyda ¥efydliadau addy8g
ch, addysg bellach, ysgolion a 8efydltadau partneryng Nghyrnru a thrwdynt,. a
Ibl hywdlo, cynnal, datrjlygu a ehynifunio dysgu. ￿ffaeI, gwella a gloywi 89iliau cyfathrebu iaith Gymraeg i bobl yn
gyffredinol gyda s8fydliadau addas yng Nghymru a mannau erain.
Budd cyhoeddus
Mae'r Ymddiriedohvyr wedi ystyried CanIkb￿au'r comi8Th￿ Elusennau ar fi*Yd eyhoeddus 9an gydnabod tsir egwyddor
budd cyhoeddus as mae o'r fam bod y co￿, fel elusen, yn bodloni'regvryddorion hynny. NodirAmcanion y Coleg uchod.
lal M*'n rhaid bod budd neu fvddiannau canfyddadwysln glir. yn gysylttiedvJ a nodau'rcokg ac*Edi'u a'u rnesui
yn erbyn unrhyw anfantai5 neu niwed..
Ibl Mae'n rhaid bod buddiannau i'reyhoe(kl neu garfan dr cyhoedd. Mae'n thaid i'r buddiolwyrfod yn briodol i'r nodau aq
os cynigir budd i garfan o'r cyho8dd, ni ddylid cyfyngu'n afresyrnol ar y cyfle i gael budd ac ni ddylid eithrio pobl mewn tlodi
thag ta&1 budd..
Icl Yr Un￿joI10n hynny Sydd arn gael addysg uwch, addysg bellach, ac sydd arn ddysgu yn y gweithle dNYy gYfrI￿ y
Gymraeg ￿r buddiowrposibl o ran gwerthgareddau'r Cokg. Mae hyn yn agored i bawb sy'n meddu ary sgiliau ￿fyn￿oI
a'r penderfyniad i geisio ad*sg dk)rfodol yn y modd hwn.
ADRODDIAD STRATEGOL
Adolyglad arlannol
Mae'r canlyniadau a'r ￿lIf8 ariannel ar gyfer y Wddyn a ddaeth 31 Mawrth 2023 wedi'u ar dudalennau 10 i
Daw ￿fen￿ ym eodi yn bennaf o arfan $Yn eaèl ei dderbyTh gan L￿odraeth Cymru. Mae'r than fv￿al or costau yn y
Iwdyn wedi bod yn gostau sln gysyltt￿dlg a chyllido rhagleTr weithgareddau'r Coleg. ar ffurf arian grant i brifysgolion,
colegav addysg bellaGh a darparwyr prentisiaethau," e05tau rh8deg tsnolog y Coleg., a chostau cefnogb gweitlvjareddau
addy5gol o fewn Sefydliadau unigtsl yn ogy$tsl a thenedlaethol ardraws y sectorau
Mae'rcyfrifon ekni yn Llang05 diffyg sy'n yrnddangos ar yr 0￿g gyntsf yn un syWdol. Ond, rnae'rdifyg yn ymwneud
yn benodol gyda symudiad yng ngwerth buddsoddiadau'r Coleg s newbj yn narpariaeth pen5iwn y Coleg. Wrth osod y
ddau eitem yma i un ochr, mae sefyllfa gweithredu y Coleg Cymrneg yn dangos cydbhwdd rhwng InG￿n a gwarianL
Mae newidiadau o'r fath yng ngwerth bL*Sdsoddiadau a darpariaeth PEn￿Wn yn radarnhau pwysp3rwy&J polisi
cronfey(kl wrth gefn y Coleg a manylir ar y polisi hwnnw i8law.
Pollsl buddsoddl
Mae FWllgor Cyllid a 04'tenion Cyffredinol y Cokg wedi datbly9u polisi b￿Jd50ddl sydd wedi gadamhau gan Fwrdd y
Coleg, Sy'n darparu fftamwaith argyfer bwklsoddiadau'r Ccleg gan gynws ystyriaethau moesegolwrth fuddsoddi. Mae'r
Ilgor wEdi penodi Sara$in fpl rheoWr b*ldsoddi ac mae'r Coleg yn rnonitro perftormiad buddsoddi yn ffurfiol bob
¢th￿arter dmlr FWll90r.
Poll#l cronfaydd wrth geln a bu$n08 gwelthredol
Mae'r Yrnddiriedolwyr yn fodlon bod a5edau'r Cobg yn ddigonol i gyflawni ei wymedigaethau mewn p¢rthynas a'i
ymrwymiadau rhagamcanol. Mae LI￿0d￿3eth Cyrnru wedi yrnrwymo I barhau i ariannu a chefnogi gwaith y Coleg yn ystod
tymor y Senedd bre5ennol, a cheir tysknolaeth o hyn mewn datganiadau a gyhoedthd gan Weinidogion Cymru ar lawr y
Senedd ac yn ysgrifenedig, gan gynnNtrys dymtxjiad y Coleg fel ¢x)rff i gynghori'r cornis￿ Addysg Drydyddol acYnKhwil..
Ystyrir bod lefel y cronfeydd vthh 9eth yn briodol i sicthau bod y Coleg yn gallu cwrdd a'i amcanion a'i fod yn gyson a'r
Polisi Cronfeydd, syn nodi bcd arvJen wnfa anghyfyngedig 0 £2 filwn o leiaf.
TL*Yalen 2

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
ADRODDIAD STRATEGOL
AmeanloTr a pho118Yau arlannol a rheoll rfsg
Y Bwrdd svn bennafgyfrifol arn sicxhau bod system gadarn o reoli risg, rt￿O￿*th a 1t￿&raethu. Mae'r eyfrdrwyddwyr yft
cyflawni'r cyfrifoldeb hwn drwy'r elfennau canlynol..
Adolygiad effeithiol gan y Bwrdd 8 phwyllgorau perthnasgl, yn enwedig y ￿ILq0rArch￿￿IIo a Ris9",
Systemau rheoli sy'n cynnwy5 po1i5Yau, arncanion a chynlluniau. theoli risgiau a chyfieoedd alwdol, rnonitro
perffomliad aronnol a gweithredol, diogelu asedau'n gorfforol. 9wahanu dy1ets￿ddau. gweithdrefnau awdurdodi a
r*ymeiathvyo, a sy5ternau gvrybodaeth.,
Mae nodi a rheol. risg wedi'i yrngorffori ym mhob systorn fvsnes.
Mae dull y Coleg o reoli risg yn effeithiol wedi'i nodi i&*."
Ma8'rColeg yn canolbwyntio arreoli r￿9 yn we1th￿￿OI fel rhan annatod o'rbr05es reoliD pob rhan o'rsefydlad.
Fel rhan o'r fframwaith rheoli risg. mae'r Coleg yn nodi'n glir risgiau o wahanol fathau i gynawni ei amlznion. Gall y
ri8giau hyn lod yn strategol neu'n weithredol a gallant 9yfvryno gobtygiadau posibl i enw dai Coleg, ei sefyllfa
ariannol Th8u ei weithrediadau o ddydd i ddydd neu unrhyw gyfuniad ohonynt.
Mae'r Coleg yn annog yr holl reolwyr i ystyried goblygiadau risg pob penderfyniad, contract neu bfosiect mawrfel
rhan arferol o'u swaith o ddydd i ddydd.
Mae'r Coleg yn integreNJdio rt￿011 risg i'r brose5 gynllunio flynyddol sef y modd y mae'r Bwrdd CyfaTrYyddwyr yn
pennu ac yn cydlynu gweithgareddau acadernaidd a gweilhgareddau eraill y Coleg.
Mae'r Bwr¢*J a'r uwch dlm rheoli yn ymdrechu i adnabod a chanofowyThtio ar risgiau uniongyrthol a thro$ dro Sydd
a goblygiadau strategol, a all newd o wythnos i wythnos. yn ogystaj ag ar y risgiau mvry 5ylweddol 8 pharhaol
nodir yng nghofrestr rBg y Co￿9.
Disgwylir i reoWr 9ysylttu'r broses o adnabod rfsg a chamau gWe1th￿U. boed hynny i liniaN'r ri59 neu mewn
ymateb iddt.
Mae'r tlm rhecli yn g￿rth(8du'r 9weithdreln8u rheo&' risg yn effeithiol lel rhan o weithrediad dydd i ddydd y Coleg.
Mae'i Bwr(k1 yn gofyn i'r F￿lIg0r Archwlio a Risg gynnal 8885iad tair gwaith y flWdyn o risg $Y￿edd01 t
asesiad c4plun, ac rnae eofrestr ri5g y Coleg yn cael ei chynnal rnewn ymgynghoriad ag arthwilio mewnol. Cofr)odir
yr asesiad dw'r gofrestr risg ac mae'n than o'r brose$ bathaus o reoli risg. Mae'r gotrestr risg yn nodt risgiau
¥yNvaldol a¢ yn cynnwys manylion am..
natur y risg
ei botensial a thebygolrwydd yr effaith
'perchennoJ' y risg
y pr05esau theoli sy'n rheoli'r ri8g
potensial a thebygolrwydd yr•ffarth yn dityn y pm8sau rheoli
Mae'r Flvyllgor Archwilio a Risg yn adolygu dig0no1Th￿dd y broses o ￿011 rtsg yn y Coleg yn rheofaidd wrth iddi barhau i
gael ei datblygu.
Mae'r Bwrdd o'r farn bod pr05es barhaus or gyfer 8dnabod, gwerthuso a rheoli risgkqu s￿edd01 y Coleg sydd wedi bod
arwaith af gyfer y fivryddyn yn d￿veddU 31 Mawrth 2023 ac ar waith hyd at ddyddiad wrneradw'r adroddiad blynyddol
a'r dat9aniadau anannol. a'i fod yn cael ei adolygu'n rheolaidd gan y Bwrdd.
Cynllunlau ar 9yl¢ry dylodol
Mae'r blynyddoedd nesaf yn rnynd i weld newKliadau syN¥eddol yn stwhurau gowchwyliaeth addysg 01-16 ae yn dilyn
¢yhoeddi'r Papur Gwyn ar gyfer Bil Addysg Gymraeg. Mae'r Coleg yn edryth ymlaen yn at sefydlu partneriaeth
effeilhk?I gyda'r CorniBiwn Addy89 Drydyddol ac Ymchwl yn dilyTh Cael ein dynodi gan Lywodraeth Cymru i gynghori'r
Cornism) ar ei ddy￿tswYddaU 5tatudol yn Yrn￿eud a'r Gymraeg yn ystod Haf 2023. Bydd y Coleg yn gweithredu'n
strategol yn y sectorau addysg uweh, addysg bellaeh a phrentisiaethau er mwyn datblygu a chynnal darpariaeth cyhvng
Cymraeg a dwY￿1th09 o'r radd Ilaenal. Drnyy wneud hyn bydd y Coleg yn gwnewj cyfraniad penodol i'r amcan o greu
rniliwn 0 5i8raoWr Cymraeg a dyblu'r defnydd dyddiol o'r iaith wrth ddenu myfywyr, dysgwyr a phrentisiaid Sydd ag
arnrediad o sgiliau iaith atddarpariaeth cyhNng Cymraeg a owyieithog.
STRWYtHUR. LLYWOORAETHU A RHEOLAETH
Dogfen l￿{X1raelhoI
Rheolir yr elusen gan ei doglen I￿odra0thtsl, gbveithred ymddirièd, ac maè'n fvrfio Lwmni wfyngedig, tyfyn9edig trvry
warant, fel y'i diffinnir gan tkleddf Cwmnlau 2006.
Tudakn 3

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLIM(R
AM Y FLbVYDDYN A DDAETH I BEN 31 IMWRTH 2023
STRWYTHUR, LLYWODRAETHU A RHEOLAETH
Cyfansoddlad elusen
Mae'r Bwrdd yn cynnwys hyd at 12 aelod, gan 9ynnwys y Cadeirydd 8 12 a benodir yn wol ag Offeryn Ll￿￿raethu'r
Co￿9. Gwahaniaethir yn glir rhwng rèl y Cadeirydd a rol Prif WeithredwT y Co￿g. Mae'r materion hynny sydd wedi.
neilttuo'n benodol i'r Bwrdd I'w pendertynu wedi'u nodi yn Erthyglau cy￿￿￿e1thasu'r Coleg. Mae'r Bwrdd yn dal y
eyfrifokjebau arn gyfeiriad strategol parhaus y Coleg, delnydd 8ffeithiol ac effeilhlon o adnoddau a chymefad
datblygiadau mawr ac yn derbyn adroddiadau ￿0181dd 9an uwch ￿0￿r.
Mae'r Bwrdd fel arferyn cyfarbd deirgwaith y fvryddyn a¢mae ganddo burn pwyllgor6efydlog (Bwrdd Acadernaidd. Bwrdd
Strategol 01-16, y FknyllgorArthwilio a R*sg, y P￿Ilgor Cyllid a Dibenion Cyffredinol, a'r ￿l￿gOr Per￿dIadaU 8 Safonau
Llywodraethul.
Mae'r Bwrdd Academaidd yn cynghori Bwrdd y Cyfarnyyddw arfaterion academaidd o fewn ysec*oraddysg uwch. Mae
darparu ffocws parhaus ar gynllunio acadernakld yn y Cokg o fewn addysg uwch ac yn darparu ffoThvm ar gyfer cynnal
cyfathrebu ffurfiol rhwn9 y Coleg a'i ganghennau prifysg01. Mae'r Cokg yn parhau S drefnu'r Bwrdd Strategol 01-16 5ln
cynghori'r CyfaEwydd¥*yr a'r Coleg ar fater￿n sy'n ymwneud ag addysg bellach a phrontisiaethau ac yn 9orudwlio
ynnydd yn erbyn y Cynllun Stratègol Addysg Bellach a Ph￿ntI51a8thaU Mae'r Pwyllgor Cyllid a Dibenion cYff￿inol yn
gyfrifol am oruchwylio cyllK1eb y Coleg a hefyd yn derbyn adroddiadau ar Farthnata a Chytdthrebu. Adnoddau Dynol,
Technoleg knbodaeth a lechyd a DI0ge￿ICh.
Mae'r ￿￿l￿OrArCh￿llo a Risg yn cynghori ac yn c8fncgi &wrdcl Cylarwy¢Sthr a slryddogion y C¢Jleg dr￿ roi $icwdd
annibynnol iddynt ynghylch effeithiolrwydd rhtolaeth fewnol, llY￿JraethU cofftraethol a rt)eoli ri5g y Coleg. Mae'r
Pvryllgor Ard)wilK) a Risg hefyd yn 9¥￿eu￿ argymhellion ynghylch penodi archwiwr rnewnol ac allanol ac yn adolygu
datganiadau ariannol y Coleg. 8 chyn eu cyfiwyno i'r Bwrdd. yn adoty9u'r Ilythyr rheoli a¢ yn deTtsyn ac yn ystyried
adroddiadau cynnydd ar teysydd o risg syh¥eddol a nodir gan reowr a¢ademaidd . Yn ogystal. rnae'r PwyllgorArchwilio
Risg yn derbyn ac yn ystyried adroddiadau fel y maent yn efkithio ar fusnes y Co18g ac yn monrtro cy¢JymffiJrfaeth a
gofynion rheoleiddio.
TIM yw arc*wWr rnewnol y Coleg ac fe dderbynhvyd savl adroddiad gan yr archwfvtyr mewnol yn ystod y flwyddyn.
gan gYnnI￿ rheolaeth fewnol. stcwdd data, Ilywodraethiant a rheoli ri5g, CRM Iys9oloriaethaul. rheolaethau ariann
althddol ac adroddiad blynyddol gan TNA. Derbynwd dweddariadau ym mhob cyfarfod o'r Pvryllgor Archwlig a Risg
ar weilhredu yn erbyn argymhellion yr arCh￿I￿VYr rnewnol. Dymuna'r Pwyl￿j0r Arch*ilio a Ris9 ganmol gwaith y
5vryddogion. aelodau'r smyllgor a'r arthwtNvyr mewnol wrth sicrhau 9welliannau cyson yn y pro8es8u. Cytunwyd ar¥￿Ien
archwilio fewnol ar gyfer 2023124.
Fel elusennol, mae'rcoleg yn cael ei Wodraethu gan ei Fernorarthm a¢ Erthyglau CyTndeithasu, $y'n darpaFU ar
gyfer penodi acailbanodi Ymddir￿o1wyl. Errnwyn sicrhau effen annibynnol i benodiad YmddiriedoWr, sefydlodd y Bwrdd
Bvryllgor Penodiadau a Safonau LI￿vC¥Jraethu. Mae'r Wl4or yn gyfrifol am gynnal prose5au penodi aelodau Bwrdd
Cyfarwyddwyr y Coleg, gan gynnw y Cadeirydd. a¢ aelcKlau eraill y P￿Y11gor o fewn stiwythur Ilywodraethu Bwrdd
Cyfar**yddbtyr y Coleg. Mae'r FWIW hefyd yn goruchwylKJ safonau ltywodraethu o fewn Bwrdd Cyfarwyddwyr y Coleg.
Penodir YmddiriedoWr am dymor Cychwynnol o bedair blynedd. y gellir ei adnewyddu am uchafsvmi o bedair blyredd
arall. Mae'r Prrf Weilhredwr ac aelodau o dlm rheoli'r Coleg yn b￿senn01 yng nghyfarfodydd yr Ymddiriedowr ac yn
wyno papurau areu mey5ydd cyfrifoldeb.
Mae'r YrnddiriedoWr yn yrllarfer tr050Kvg a gorucWlia•th o holl brf feysydd swyddogaethol y Coleg, gan gynnh
datblygiad a chynllunio academaidd, cyllid, odnoddau dynol. *chyd a dic9eW, dalblygiad staff, marthnats I cyfathrEbu.
gwasanaethau gwybodaeth.
Yr YmddiriedoWr sy'n penderfynu ar strateyaeth y Coleg. Mae gweithr&Jiad y 3trategaeth a'i theoli yn ￿e1 eu di￿[wY0
11 Prif weithre￿I a'i gydweithwyr.
Mae'r Coleg wedi ymwmo i salonau uchel o I￿raathU corfforaethol. Maa'r datg8niad hwn disgiifio 5Ut rnae
e9Wrydd￿1on perthnasol Ilywodrd8thu ojrfforaethol yn caèl 8u eymhwy80 i'r Co*.
MANYLION CYFEIRIO A GWEINYDDOL
Rhif Cwmnl Cofrestredly: 07550507 {Cymru a Llce9rl
Rhit Elusen Gofre8tredl9.' 1143525
Swyddfa gofrostredlg
Y L￿￿￿Tr, Ffordd y Col8g, Caèrfyrddin. Sir Gaèrfyrddin. SA313EQ
Tudalen 4

Y ¢OLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
ADRODDfAD YR YMDDIRIEDOLWYR
AM Y FLVIYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
Ymddlrfedolyryr
Rh Evans Ymddiried
A.Beynon YmddiriedoKvr
YrAthro E M Thomas Ymddiriedo
YrAthro A Jones ymddpriedo￿r
M Huws Yrndiyiriedo
A M Lloyd-Willi8ms YmddirEdolwr
Ms N Elias Yrnddiriedoh
YrAthro P ap Lwd YmddiriedoKYr
Ll A Roberts Ymddiriedofvlr
W CalLaway Yrnddiriedolwr
G D Jones Ymddlriedo￿r
Dr A Eiwg Yrnddilledohvra Chadeirydd Ipenodwyd 1.9.22)
Ysgrffennydd y Cwmnl
Dr O Phillips
Archwllwyr
Bevan BudKland LLP
Cylrifwyr Siartredig
AcArchwiWr Staiudol
Llawr Gwaelod Tg Aberteifi
Cwrt y Castell
Parc MenterAbertaw8
Abertawe
SA7 gLA
DATGANIAD O GYFRIFOLDEBAU'R YMDDIRIEDOLbVYR
Mae'r Ymddrriedo￿r Isydd hefyd yn gyfaiwyddwyr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol at ddibenion wfraith VMnnTaul yn
gylrifol am baratoi'r Adroddiad Blynyddol g'r datganiadau ariannol yn unol a'r gyfraith berthnasol a Safon8u Cyfrifo'r
Deyrnas Unedig IArferk?n Cyfrifo a Dderbynnir yn Gyffredinol yn y Deyrnas UnedYJl.
Mae Cyfrailh GwnThlau yn ei gwneud yn ofynnol Ir ymddiried0￿r barato( datganiadau ariannol ar gyfer PDb bfwyddyn
ariannol sy'n rhoi darfun cywira Iheg o sefyllfa'rcv￿nI elusennol aco'rsdnoddau sy'n dod i mewn a'rdefnydd o adnoddau,
gan gynnwys incwm a gwarianl, y cwmni elu5ennpl ar gyfer y cyth(Kl hwnnw. Wrth baratoi'r datganiadau ariannol hynny,
mae'n ofynnol i'rymddiriedowrwneud hynny
dews polislau cyffi'fo addas ac yna eu cymhwyso'n gy50n'.
cadw at y dulliau a,regWyddor￿n yn y SORP EIu5ennau',
gwneud dyfamiadau ac arncangyfrifon $ln rhesymol a ￿￿th.,
datgan a ddilyrwd safonau cyfrrfeg cymwys, yn amodol ar unrhyw ¥*yriadau perthnasol a ddatgelir ac a eglurir
yn y datganiadau arianThol,.
paraloi'r datganiadau arKannol ar sail busrEs byw oni bab ei bod yn amhricdol tybio y bydd y cwmni elusennol yn
parhau rne￿Tr busnes.
Mae'r Ymddlriedo￿r yn gyfrifol arn gath CL)fnodion cyfrif8g cywir sln datgelu a chywrdeb rh8symol ar unrhyw adeg
sefyllfa ariannol y c*mini elus8nnol ac iw 9alluogi i sicthau bod y datganiadau ariannol yn cydymffurfio a DeddfCwrnnTau
2006. Maent hefyd yn gyfn.fol arn ddiogelu asedau'r Gwmni elusennol ae f811y arn gyrnryd carnau rhesymol i atal • chanfod
ryll ac afreoleidd4ra arall.
Cyn telkd ag y rnae'r ymddiriedoWr yn ymwybodol..
nKI oes unrtTryw vrybodaeth arthvmlio berthnasol nad yw arch%wWry cwnni e￿senn01 yn ymwybodol ohoni,.
mae'i yrnddiried0￿r wedi cymryd pob cam y dylen nhw fod wedi'u cymryd i wneud eu hunain yn ymwybodol o
unrhyw wybodaoth a￿hwIll0 ￿rthnaS0l a¢ i sefydlu bLxI yf arChWi￿r yn ymwyl)odol o'f wybodaeth honno.
ARCH￿LW4YR
Bydd yrarchwihvyr. Bevan Bud(land LLP, yn cael eu eynnig I￿ hailbenodi yn y Cyfarfod Cfftdinol Blynyddol sydd i ddod.
Adro¢*liad yr ymddiriedoWr. yn
rWyd￿r y cwmni, ar....
'%ttroddiad Strategol. a gymeraow tr*y orchymyn y b￿dd ymddiriedowr,
. a Ilolnodwyd ar ran y bwrdd gan..
ymddbriedo￿r
Dr Aled Eirug, Cadeiry
Tudak8n 5

ADRODDIAD YR ARCHWILWYR ANNIBYNNOL I AELODAU
Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
Barn
Rydym wedi archwlio datganiadau ariannol y cO￿g CyThra8g Cenedla8th01 Iy'oAThni elu3ennol'l ar gyfer y fvrydLlyn
ddaeth i ben 31 Mawrth 2023 sy'n cynnwy5 y Datganiad o Weilhgareddau Ariannol. y Fantolen, y Datganiad Llif Arian
nodiadau i'r datganiadau ariannol, gan gynnwy5 crynodeb o bolisKau cyfrifeg arwyddocaol. Y ffrarnwaith adrodd ariannol
ddefnyddiwyd wrth eu paratoi gyfrarth berthnasol a Safonau CylritD'r D8ymas Unedig (Arferion Cyfrifo a Ddetynn
yn Gyffredinoi yn y Oeymas Unedigl.
Yn ein bam ni. mae'r datganiadau ariannol..
yn rhoi darfun cywir a theg o sefyllfa'r vwrnni elusennol ar 31 Mawrth 2023 ac o'i adnoddau sy'n dod i rrthn a'r
defnydd o adnoddau. gan gynnwys ei incwm a'i wariant, ar gyfer y ftvryddyn a ddaeth i ben bryd hymy,.
wedi'u paratoi'n briodDI yn unol ag Arferion cyth.feg a Ddert)ynniryn GY￿din01 yn y Deyma5 Un8du',
wedi eu paratoi yn unol a 9ofynion Deddf Cwmnlau 2006.
Sall I fam
cynhal1￿yd ein harehv￿rlad yn unol a Safonau Rhyng￿ad0J arAr¢hwlio (DUI IISAS IUKII a chyfrarth berthnasol. Disgrifir
ein cyfrifoldebau o dan y safonau hynny yTnhellach yn adran cyfrifoldebau'rArthwilwyr arn arthlio datganiadau ariannol
ein hadroddiad. Rydym yn annibynnol ary cwmni elu5ennol yn unol a'r gofynion moesegol Sy'n berthnasol i'n harthwliad
o'rdatganhqdau ariannol yn y DU, gan gynnwys Salon Foesegol yr FRC, acrydyrnwedi cyftawniein cyfrifoldebau rnoesegol
Qraill yn unol a'r gofynion hyn. Crth fod y dystiolaeth arthwilio a gawsorn yn ddvJonol ac yn brirmlol i ddarparu sail ar
gyfer ein bam.
Ca8glladau yn ymwneud a bugne$ 9welthredol
Wrth arthwlio'r datganiadau ariannol, rydym wedi dod li casgliad bod defnydd yr ymdd1ried0￿ o'r ￿1 busnes
gweithredol o gyfrifo wrth baratoi'rdatganiadau ariannol yn briodol.
Yn seiliedig ar y gwaith rydyrn wedi'i gyflavmi, nid ydym Wed￿ nodi unrhyw ansicrwydd perthnasol yn ymvmeud a
di9wyddiadau neu amodau a allai, yn unigcl neu ar y cyd, arnheuaeth syKveddol ar allu'r omnni elusennol i barhau
fel busnes byw am gytnod o ddeuddeng mis o leiaf o'r dyddiad hwnnw. pan awdurdodir whoeddi'r datganiadau ariannol.
Disgrifirein cyfrsfoklebau a chyfrifoldebau'rymddlrtedolwyr mewn ￿rthy￿a5 a busnas gweithredol yn adtannau perthnasol
yr adroddiad hknn.
Gwybodaeth arall
Mae'r ymddiriedofwyr yn gytrifol am yrvryb￿3eth arg11. Mae'r wybodaeth arall yn cynnwys yr vrybodaeth a gynhwy5ir yn
yrAdroddiad Blynyddol. ac eilhrio'r datganiadau ariannol a'n Hadroddiad Arr*wthr Annibynnol amynt.
Nid yw ein bam ar y Ilatganwdau ariannol yn cwThpa5u'rwybodaeth arall ac, heblaw am y graddau a nodir yn benodol fel
arall yn ein hadroddiad, nid ydym yn mynegi ¢Jnrhyw lath o gasgliad s1cr￿dd ar hynny.
Mevm w$ylltiad a'n harchwliad o'r datganiadau ariannol, ein ¢yfn"fokJeb ni yw darllen yr wybodaeth arall ac, wrth vmewl
hynny, ystyried a ywr wybodaeth arall yn syNveddol anghyson a'r datgankadau ariannol rEu a y￿n yrnddangos bod ein
gwybodaeth a gafvryd yn yrarchwiliad neu fel arall wedi'i ¢hamddat9an yn 5yfftddol. Os byddwn yn nodi anghysondebau
perthnasol D'r fath rEu garnddalganiadau Sy￿dd01 ymddang05iadol. mae'n ofynnol i ni benderfynu a hyn yn amain at
garnddatganiad perthnasol yn y datganiadau ariannol eu hunain. Os byddwn yn dod i r casglod, yn seilRdig ar y gswdrth
rydyrn wedi'i wneud, bod carnddatganiad sylweddol o'r hvybod8eth )rall hon, mae'n Dfynnol i ni adrodd y ffarth honno. Nid
oes gennyrn ddim I'w adrodd yn hyn o beth.
Barn arfaterfon era511 a rngnodir gan Ddeddf Cwminiau 2006
Yn ein bam ni. ar sail y 9waith a wnae(l yn ystod yrarchmliad".
mae'rvrybodaelh a roddir yn Adroddiad yf Ymddiriedolwyr3rgyfery fi￿ddyn ariannol y paratowyd y datganiadau
arianr￿1 ar ei chyfer yn gyson a'r datyaniadau ariannol", a
mae Adroddiod yr Ymddiriedowr wedi'i baratoi yn unol a'l gofynion ¢y￿rth1O1 perthnasol.
Materion y rna8'n ofynnol i ni adrodd arnynt drwy eithriad
Yng n90￿un1'r￿odatrth a'r(kJealknaeth o'rc￿TrnI elusennol a'i 8m9ylchedd a gafvryd ystod yr arthW￿lad, nid ydym
wedi nodi camddatganiadau perthrtasol yn Adroddiad yr Ymddlriedo￿yr.
Nid oe$ gennym unthyw beth adrodd rnewn perthynas a'rrnaterion canivnol Ib rnae De(*JfCwnnlau 2(￿ yn ei gwneud
yn ofynnol i ni adrodd i chi os. yn ein bam ni".
na chad￿d cofnodion ￿In"feg dKJond neu na drterbyn￿ryd ffiifflenni ddvJonc4 ar gyfer ein harc*wiliad gan
ganghennau nad ydym wedi ymweld a h1￿., neu
nad ￿/r datganiadau ariannol yn gyson a'rcofnodK)n a'r ffud￿nnl cyfrifyddu,. n8U
nad yw rhai da¢geliadau o dai y¥ThldiriedoWr a bennir gan y gyfraith yn ca81 eu gwne￿￿.. neu
nad ydym wedi derbyn yr holl wibodaeth ac esboniadau sydd eu hangen amom ar9yfertin harc*wliad.
Tudalen 6

ADRODDIAD YR ARCHbMLVIYR ANNIBYNNOL I AELODAU
Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
Cyfritold8bau ymddiriedolwyr
Fel yr egluriryn Ilawnach yn y Dalganiad o Gyhifoldebau YmddiriedoWr, yr ymclYi￿dowrI5Ydd befyd yn gyfawddvryr
y Lwnni elu5ennol at ddibenion y gyfiaith otminiaul sy'n gyfnlol am baratoi'rdalganiadau ariannol ac am fod yn fodlon eu
bod yn rhoi dartun gwr a theg, ac ar gyfer y lath reolaeth lewnol y mae'r ymddiriedoWr yn barnu Sy'n an￿￿rheidIoI i
alluogi paratoi ¢Jatyaniadau ariannol sy'n thydd o gamddatganiadau perthnasol. boed hynny oherwydd Wll neu wall.
Wrth barétoi'r datganiadau ariannol, mae'rymddirledo￿ryn gyfrifol am asesu gallu'rcwmni elusennol i barhau fel bu5nes
byw. gan ddatgelu, fel y bo'n gymwys, materion sy'n ymwneud a busnes gweithredol a defnyddio sail busnes gweithredol
¢yfrifeg oni bai bod yrymddiri￿lo￿r naill ai'n bwriadu diddymu'rbusnes 8lusennol. cwnni nev i roi'rgorau iweithrediadau,
neu nad oes ganddynt ddewis arall realistig ond gwneud hynny.
Tudalen 7

ADRODDIAD YR ARcH￿LW1YR ANNIBYNNOL I AELODAU
Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
Ein cyfrifoldebau am archwlllo'r datganladau arf¥nnol
Ein harncanion yw eael siuwydol rhesyrnol ynghylch a wlc datganiadau ariannol yn eu wfanrwydd yn rhydd o
gamddatganiadau perthnasol. boed hynny ohervrydd trryll neu wall, a chyhoedtli Adroddiad yr Archwihvyr Annibynnol
sy'n cynnw ein bam. Ma8 siL¥wydd rhesymol yn ￿fel uchel o siuwydd. ond nid %Wdrant y bydd archwiliad a gynhelir
yn unol ag ISAS (DUI bob arnser yn canfod camdd8tganiqd perthnasol pan fydd yn bodoli. Gall camddatganiadau ddeillio
o thvyll neu wall ac fe'u hystyrir yn berthnasol os. yn unigol neu gyda'i gilydd. y gellid yn rhesyrnol ddisgwyl iddynt
ddylanwadu Or benderfyniadau economaldd defnyddwyr a vmeir arsail y datganiadau ariannol hyn.
Manylir Lwd i ba raddau y mae ein gweithdrelnau'n gallu canfod afreoleid¢J-dra, gan gynnwys twyll".
I ba rdddau yr ystyrlvryd bod yr archwlllad yn gallu canfod ofreoleldd-dra. gan gynnwys twyil
Rydym yn nodi ac yn asesu ￿s￿laU camddatganiad syKveddol yn y Datganiadau Ariannol, boed hynny oherwydd Nvyll
neu wall, ac yna, yn dylunio ac yn perfforrnio gweIthd￿fnaU archwlio sy'n ymateb i'r risgiau hynny, gan gynnwys cael
ty5tiolaeth archwilio sy'n ddigonol ac yn briodol i ddarpam sail Argyferein bam. .
Buom yn trafod ein hanaibyniaeth archwilio o ran cydymffurfio a'r Safon Foesegol Ddiwygiedig 2019 gydag ae1C￿aU'rtfM
ymgy5ylttu wrth 9ynllunio'r arthwilugd a buc¥n yn monitro ein ha￿n1bynl3eth yn barhaus drwy gydol y broses.
Ntsdi ac a8e$u rfsglau poslbl yn ymwnoud ag afr8oleldd4lra.
vvrth nodi a¢ asesu risgiau c8rnddatganl￿ syfvveddol me%*n perthynas ag afreoleidd-dra, g8n gynnwys tvryll a thffyg
cydyrnffurfio a Chyfreithiau a tholiadau. roedd ein g￿lthdrethaU'n cynnwy5 y canlynol..
Holi rheoKvyr, gan gynnwys cael ac adoly9u dogfennaeth ategol, ynghylch polislau a 9weithdrefnau'r wnnl sy'n
ymwneud a..
nodi, gwerthuso a ¢hydymffiirfo a chY￿1th1aU a theoliadau ac a oethnt yn yrnvrybodol ts unrhyw athosion o
ddiffyg cydyrnffurfio..
canfod ac yrnateb i ris9iau o ¢hvyll ac a ydynt yn gwybod arn unrhyw dwyfi gwirioneddol, dan amheuaeth neu
honedig",
rheolaethau mewnol a 8efyd￿ryd i liniaw risgiau syn yrnvmeud a thbwl neu ¢Jdiffyg cydyrnffurfio a thyfteithiau
rheoliadau.,
Trafod ymhlith y tfm ymgysylltu Sut a trAe y gallai ￿11 ddigwydd yn y Datganiadau Ariannol ac unrhyw ddangosyddion
posbl o dwyll.
Cael dea1￿￿￿?eth o'r fframweithiau cyfreilhiol a theoleiddiol y rnae'r ¢>Ymni elusennol yn gweithredu ynddynt. gan
ganolbwyntio ar y Lytreithiau a'r rheofiadau hynny a gafodd effaith uniongyrchol ary Datganiadau Arpannol neu a gafodd
effaith sylfaenol arweithrediadau'r cwmni elusennol, Y cyfreithiau a'r rheoliadau alh%￿101 y gwraethom eu hystyried yn
y cyd-destun hwn gynnwys Deddfcwnnlau'r DU a dedd￿riaeth dmth berthnasol.
Ymatob archvAllo l thglau a nothvyd
Yn ogystal a'r uthod, roedd ein gweithdrefnau i ymateb i risgiau a nod￿￿ yn cynn%Yys y cantynol..
adolygu datgeliadau'r datganiadau 8riannol a phrofi dogfennau ategol i a*¥u wdymffuthaeth a thyfreithiau
rheoliadau perthnasol,,
holi rheoWr ynghykh ymgyfveitha 8 hawliadau gwrioneddol a phosibl," perffonnio g%4eithdrefnau d8dan50ddol i
nodi unrhyw b8rthna$oedd anarforol neu annisgwyl a allai ddan908 rfsgiau o gamddatyaniad sywdol ohewdd
darflen cofnodion cyfarfodydd y lhai sy'n gyfrifol am Iwdraethu 8¢ adotygu gohebiaelh gyda GthEM,.
wrth fynd i'r afael a'r risg o thvyll tw i reolwyr ¢YdiystynJ rheolaethau, profi pried0￿eb cofnodion dyddtyfr 8
addasiadau eraill-,
asesu a dylamiadau a kn￿4ed wrth wneud amcangyfrifon cylrifeg yn anyydd o ragfam bosibl., a
gwerthuso sail resymogol busnes unrhywdrafcdion $yhveddols￿rn anarferol neu ytu allan i gwTS arferol ybusfies.
Gwnaethom hefyd gyfieu wfreithiau a fheoliadau perthnasol a nodwyd a risgiau trryll posibl i bob aelod o'rtfrn yrngysylltu
pharh8u i lod yn effro i unrhyw aThvyddion o I￿11 neu ddiffyg cydymfftjrfio a chyfreithiau a rheoliadau tThTry gydol yr
archwilkqd.
Ctir disgrifiad pellach ts'n cyfrifoldebau ar gyfer archwilio'r datganiadau ariannol ar wefan y CyngorAdrodd Ariannol yn
w.trc.or9.uklauditorsre5ponsibil￿e$. Mae'r disgrffiad hwn yn rhan o Adroddiad yrArChw￿rAnnibYnnoI.
Tuda￿n 8

ADRODDIAD YRARCFfMLWYR ANNIBYNNOL I AELODAU
Y COLEG CYMRAEG CENEDLIETHOL
Defnydd o'n hadroddiad
Cy￿niTyr adrod¢Jiad hwn i aelodau'rcwmni elusennolyn unig, f81 corff. yn unol a Phennod 3 0 Ran 16 0 Ddpddf C￿￿￿TSu
2006. Mae ein ywaith archwilio wedi'i wneud er mwyn i ni allu datgan i aelodau'r cwnni elu5ennol y rnaterion hynny y
rnae'n ofynnol i ni eu datgan iddyntrnewn adroddiad archwilwyrac nid at unrhywddiben arall. I'rgraddau Ifawnaf a gani8teir
gan y gyfraith, nid ydym yn derbyn nac yn cymryd cyfnfoldeb i unrhyw un ac eilhrio'r cwmni elusennol ac aelodau'r cwmni
elu5ennol lel corff, am ein gwaith archwlio. arn yr adfoddiad hwn, nac am y fam a lUn￿￿d 9ennym.
Henry LloydryP8vie
ilydd Statudc41
dros ac ar ran eevan Buckland LLP
cyln.fwyr Siartredig
A¢Ar¢hw￿r Statudol
Llawr Gwaelod T9 Aberteifi
Cwrt y Castell
Parc MenterAbertawè
Abertawe
SA7 9LA
Tuda18n 9

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
DATGANIAD O WEITHGAREDDAU ARIANNOL
AM Y FLVIYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
Nodyn
2023
2022
IN¢WM A GWADDOUON GAN
Gwelthgareddau elu6ennol
Addysg LW, Addysg eellach a PhreThtisiaethau
9.779,938
8,538.052
Incwm budds(xJdi
124,231
115,521
Cyfanjwm
9,904,169
8,653,574
GWARL4NT AR
Gwelth9areddau elu$ennol
Addysg W. Addyw Bellach a Phrentisiaethau
9,733.579
8,587,168
Arall
259,470
530,863
Cyfanswrn
9,993,048
9,118,052
Enillion neVlo)IledloTrl ar fuddsoddiadau
1277,3201
17,908
INCWIII N£TIIGWARIANTJ
13e6,2CN)I
1472,385
CYSONI CRONFEYDD
Cyfanswm yr artan a ddygwyd ￿laen
2,905.757
3.378.142
CYFANSWM Y CRONFEYDD A DDYGWYD YMLAEN
2.539.556
2.905.757
Tudalen 10

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
Y FANTOLEN
31 MAWRTH 2023
Nodyn
2023
2022
ASEDAU SEFYDLOG
Asedau diriaethol
B￿l￿Soddiad3U
12
70,587
3,560,802
46.1x5
3,820,897
13
3.631.389
3.866.982
ASEDAU PRESENNOL
Dyledyryr
Arian parod yn y banc ac rnew) Ilaw
14
283,001
300.542
246,432
148,178
583,543
394.610
CREDYDWYR
Symiau sln ddyledus o bwddyn
15
1520,6991
1413.6391
ASEOAU PRESENNOL NET
62,844
119,2291
CYFANSWM ASEDAU LLAI ATE8OLRWYDD PRESENNOL
3,694.233
3,847,733
DARPARIAETH PENSIWN
18
11.154.878)
1941,9771
ASEDAU NET
2,539,555
2.905,756
CRONFEYDD
Cronfeydd anghyfyngedig
2,539.555
2,905,756
CYFANSWM CRONFEYDD
2,539,555
2,905,756
Cymer
datganiadau arkqnnol gan F￿d yr Ymddlr￿dO￿T ac a*rlurd(¥￿W eu cyhoeddi ar
. ac fe'u Ilofnod%￿I ar ei tan gan".
Ymddirie
Dr Aled Eirug, Cadeirydd
Tudalen 11

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
DATGANIAD LLIF ARIAN
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
Nodyn
2023
2022
Uifarfan o welthgareddav ywelthr•du
Arian parod a gynhyrchir o weithrediadau
Lfcg a dafvryd
173,248
131.4621
69,990
16,3491
Afian net a ddarpa￿d gan %sBithgareddau gw*ih￿rtU
141,786
63,641
Liifarian o welthgaraddau buddsoddl
Prynu asedau sefydlog diriaelhol
Prynu buddsoddiadau asedau sefydlog
Gwerthu bwld$¢ddiadau a58dau a8￿109
Llog a (Iderbynh
12
13
176,4281
117.7681
(27,2591
1562,058
250,898
95,522
13
104,231
Arian parnd net a dd&f￿d￿ mtsvn fftithgarBddau buthjsojdl
10,578
1242.89
Nowid mewn 4rfan parod a Ch￿rth ag arfan parod yThy cylnod adrodd
Arfan parod a Ghyhverth ag arlan parod ar ddechrdU'fGyfnod zdrodd
Arfan parod a ehyfivgrth ag arfan parod ar ddlwmdd y cyknod adrodd
152.364
148,178
300.542
1179,2561
327,434
148,178
Tudalen 12

YCOLEfj CYMWG CENEDLAETHOL
trIODWDAU fR DATGANIAD LUFARLAII. pathad
AM Y FLWYDDYN A DOAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
1. CYSOFII IGWARIANTytNCWAI NEf i UFARIAN NET O WEITHGAReDDAU GWEITHREOOL
2023
2022
Gwarkntvlncwm nptargyfvr y thod •drodd
(yn uthola'r Datg•nLid o W•lthB4r•ddau Athnnol)
A￿da¥￿￿*U *r gyl•r.'
Tabadau OSbdslant
Colledirydlennfdl ar luddsoddiadau
Uog a dder￿Tr￿d
Llog a dafvryd
Gostynoladllc)7)nyddl tyledw
IGostyngSadlltynnydd mewn
L￿ahan1381h rhww Ydl pansthn 8 chyfraniadau arian parod
(366.2001
1472.3861
51,gOS
277,320
1104,2311
31.462
136.5891
106.860
212,701
38,102
7,908
195,5211
6,349
273.710
Q15.1841
527,014
Arfah not * ddarporlrgan wgWhr•dl4rfau
173248
69.991
2. DADANSODfiAD O NEWIIDIADAU MEWN CROPIFEYDD NET
Ar IA22
LIK•rfan
Ar31.3.23
Arlan parod not
Arian parod ￿ y bancac m&Ym Ilaw
146,178
152,264
300,S42
148.176
152.364
300.642
Tudalen 13

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANK)L
AM Y FLIJVYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
i .pousTAU CYFRIFEG
Sall paratoS'r datgarAadau adannol
Mae datganiadau ariannol y cvm)ni elusénnol, sy'n endbj budd cyhoedyus o dan FRS 102. w8di'u paratc¥ yn unol a'r SORP
Elusennau IFRS 1021 'Cyfn'fo ac Ndrodd gan Elusannau.. Datganiad o Arferion Cyrnerath 8tyn berthnasol i elusennau
sy'n paratoi eu cyfrifon yn unol a'r Safon Adrtyjd Ariannol sy'n gyrnwys yn y DU a Gw8riniaeth IwercA*on IFRS 1021 lyn
weithr6dol 1 ltsrw 20191,, Safon Adrodd Ariannol 102 Y Safon Adrodd An'annol sy'n gyllwy5 yn y DU a Gweriniaeth
Iwerdth)n' a Dw*Jf Cwmnlau 20￿. Mae'r datganiadau ariannol wedi'u paratoi o dan y confensM cx)st hanesyddol ac
eithrio buddstsYdiad8u syth wedi'u cynnwys yn al g*verth y farchnad, fel li dThyYgN￿d gan ailbrisK) thai as£dau.
Dyfarnladau cyfrifeg crlligol a ffyn0n￿1a¥j allwèddol o anslcrwydd amcangymf
Roedd amcangytrilon a dyfamiadau syKYeddol a (*Jefnyddhvyd wrth baratoi'r wybodaeth arfannc4 hon fel a ganlyn..
{il RhWyrn￿vjaethaU b￿￿10n yn%ldeol
Rhcddir wfrif arn yr USS fel eynllun ¢yfraniadau drffiniedYJ gan nad Les digoTr o l￿daeth ar gael i ddafnythl
cyfrifegbLKldion diffiniedig. Fodcl bynnag, gan fod rhwyrnaligaeth gytundebol ary Co18g i dalu cyfraniadau i'r USS i arlanThJ
drftyyion y gorffennol, darperir ar g￿er yralfèn hon o'r rthmedigaeth ar y fantobn.
M88'r gnllun adenniN drffyg a rod¢*vyd ar waith gan yr USS yn nodi tyfran y wfraniadau Nynyddol svn ymymeud ag
adènnill diffyg yn y gorffennol, a'r cyfnod y ma8'r rhain wedi'u hymrwymo arei gyfer. Maa'r cyfraniadau difyg ymrbwnedig
hyn yn cael èu hailas8su a phob prisiad tair blynedd o'r cynfiun. 8c maent yn sail i'rddarpafiaeth. ynghyd a rha9Yybkiethau
ar chvryddiant priodol a ffar#orau disg)wnt. Mae'r rhagdybiaelhau hyn yn effeithio ar ￿fel y ddarpariaeth a gyfrifir. Ceir
rhagor o fanylion yn Nodyn 18.
PolisTau InC￿n a chydnabod
Caiff eit￿aU iKwm eu eydnabcd a'u wnnwys yn y datganiadau ariannol ￿ fcxllonir yr holl feini yawf can￿Trol..
Mae gan yr El￿n i'r ttonfoydd.,
M3e unrhyw arn￿Jau perffottll￿d sy'n gysylltpdy a'r eitemlaul ino•mi ￿11'U bodbni neu wedi'u bodk)ni'n lawn
o fewn rheol*h yr elusen,.
Maè digon o si¢xwydd bod derbyn yr in(%vm yn eael ei ystyried yn debygol.,
Gellir mesur y swm yn ddIbY￿w.
Llog dert)ynlaitwy
Mae Ilog ar gmnfeydd a ddelir ar adnau yn cael ei gyThnw￿ pan fo'n dd8rbynk1d￿ a gall yr èlusèn fasur y yn
ddibynadwy,. gwneir hyn fel arfer ¥ 01 cael gwybod y Ilog a ¢JaW neu sy'n daladvry gan y Bano
Gwarfant
Caiff thwymgdigaethau eu cydnabod fel ghvariant cyn gynted ag y bydd rhwnedigaeth gyfreithKJl neu ddeongliadol sy'n
ymr¥vymo'r èlusen i'r gwariant h%￿nw, mae'n debygol y by(Al angen trosgwldo b￿Jdion 8conornaidd fel setliad a gellw
mesur sm y rhwyrnedigaeth yn ddlbyr0￿. Rhoddir cyfrif arn wariant ar sail croniadau ae tna8 Wedi'i ddosbarthu o dan
benawdau sln wfuno'r holl gostau sy'n gysy51ti8dvJ a'r c2tsgori. Lle na ellir priodoli c05taWn uniongyrchol i bena*￿aU
penodol maellt wedi'u dyrannu i werthga￿ddaU ar sail sln gyson a'r defnydd o adnoddau.
Nodir grantiau 8 gynigir yn amo($21 ar am¢xlau na chynaMwd ar doythJi*l dThyedd y fwdyn f81 y1nr￿Iad ond eu
ronni fel gwariant.
Dyrannu a doBrannu Gostau
Costau worth svryddogagthats hynny ¥y'n cynorttrwo gwailh yr èlLEen Or￿ ydynt yn ￿g￿rnryd
gweithgareddau elusennol yn UnK)rgyrchol. Mae o)stau cynnal yn cynnwy5 ￿staU cefn s￿ddfa, personél cyllid, wfiogres
ch051au Ilywodraethu swn c6fnogi'r gwethgareddau adtysgol. Mae'rseiliau argfvdyrannu c05tau cym¢)rth ￿ed1'U nodi
yn no*n 4.
Agodau sèfydlog dlrlaothol
Darperir dibrisiant ary cytraddau btynyth*Jl canlyTh)18r mwyn dileu pob ased drc6 81 06s ddthydjiol ￿¢anWh.fedlJ.
Gosodion a ff￿adau
10-25%argost
Cyfarpar cyfrffiadurol
33% ar gDSt
8uddsoddladau
Caiff buddsothjiadau au ar y prks wnnig a dtyfynn￿I. Ma8 enillion neu gOI￿d10n hob w gwirèadu yn deiuio o'r
yrn￿11ad yng ngwerth y farehnad yn yslod y fwddyn.
Tudafen 14

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAEfHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- pathad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
1 .pousTAU CYFRIFEG- parhad
l¢thr
Ma8 tyled￿r masnach a ctyw eraill yn cael eu wdnabrxl ar sh￿n y settiad. Caiff rhagd31iadau èu prisw) ar y ¥wTh
daw y7nlaen Ilaw arol ystyrièd unrhyw 05tyngiadau rnasnxh sln d¢*￿dUS.
Arlan parod a chfvorth ag arian parod
ae artan parod a chyfvverth wj ariarn par(NJ yn qnr1￿y¥ 8ri8n parod a buddsoddiadau hynod hyfifol t￿￿Or byr gydag
aaddf8drwydd byr o dri mis neu lai o ¢JYyddiad eaffaèl agoi y Lyfrff adnau neu 9ytrrf tebyg.
Credytyr
Maa tymor tyr yn cael eu mesur ar bris trafodion Is&fpri$ yr anforth fel arferl.
Tr•thu
Fel elusen gofrestredig, yn gyFtredinol mae'relusen wedi'i heithrio rhagtrethgorfforaeth o dan adrannau 466 1493 0 Ddeddl
T￿th Gorffcyaeth 2010, ar yr arnod bod yr tr￿M Sy'n codi yn cael ei dd6fnyddio at ddibenion glujennd. Mae adran 258
TCGA 1992 hefyd yn dafy¥u eithriad rhag treth ar enillion cyfalaf, ar yr amod bod yr ènillion yn cael eu defnydjio at
ddibeThion elusennol. NWJ ￿ U￿)lyW dal treth yn rthi yTh y$tcKI y fI￿d￿n.
Cyfrffo'r 9ronla
Gall cronfeydd anghyfyngedig gaal èu dalny(kJio yn unol a'r amcanKJn elwnnol yn 01 disgresiwn yr Yrndd￿ad0￿r.
DIM ond at dditenion thngedig arbenn*J o fawn 8mcanM yr 8￿en y gellir defnyddio uonfeydd thngedvj. Mae
¢yfyngiadaLln CLYli pan rh)Jir hynny gan y rhodthr neu pan godir arian at ddib8nion thngedig penojol.
Mae esboniad ychwanegol o natur a diben pob (xonfa ￿dI,1 gynnwys yn y nodiadau i'r datganiadau arianrnt.
Costsu p•nslbvn a buddion eraill ar 01 ymddeol
Y prif gynllun penswi buddion diffini8dh3 ar gyfer staff y Cob3 yw Cynllun BWd4al y Prifysgolion IUSS}. Mae'r rynllun
yn gynllun buddion dffiniedig a ariennir. Mae'r cronfeydd yn Gg@l eu prisio'n actwaraidd bob tair btyn￿l gan actwari a
chymwysterau proffesynol gan ddefnythjio naill ai'r dull cytanredol r￿U'r dull oedran whaeddiad a chyfraddau'r
cylraniadau sy'n dalaow yn r2el eu pennu gan yThddiried¢thvyr y cynllun ar gyngor yr a¢*'wari . Y prisiad ac*waraidd
dweddaraf sydd ar gael o'r cynllun 8r 31 Mawrth 2023 ￿(￿1 prisiad Mawrth 2020.
Mae'r USS yn gynltun amlgyfiogwr 8c nKI bosibl adnab)d asedau a rhvrymedlgaethau i a81odau'r Coleg ar pi gyfer
oherwdd natur ￿￿r￿diannOl y trynllun ac tslly wfrifir am y cynllun hwi fel cynllun bu(kJion ym(tholiad ryfraniaj
dffiniedi9.
Mae rtrfvwnedvJa?Ih yn cael ei chthodi o knvn darpariaethau ar gyf8r unrhyw ymrwymiad oitwdebol i ariannu diffygion
yn y gorffennol ts fawn cynllun USS.
Offerynnau arfannol
Mae'r LknThni elLtsennol dews mabwysiadu Adrannau 11 a 12 FRS 102 mawm ￿rthynaS ag offewnau 8rianrK)l.
i. Ased8u ariannol
Ma# asadau ariannol sylfaenol. 9an gynn￿$ dYkn￿r masnach a dylethvyr er8ill. b81ansau arian parod a banc a
b￿JdSoddlad￿ m￿M papur ma5nathol. yn cael eu cydnabod i ddechrau ar bris y trafodiad. oni bai bod y treIn￿Tht yn
drafodiad ariannu, Ik caiff y trafodiad ei fesur ar werth yesennol y derbyniadau yn y dyfcxJol a ddisg0wnt￿￿ ar gyfradj
Hog y farchnad.
Mae asedau or fath wedyn yrt eael •u tsrio ar go¥1 ￿￿1 i hamorteiddv) gan ddefnyddlo'r dull Ik)g affèithiol.
Ar ddwedd pob adrodd. asesir asedau ariannol a fesurir ar gost amarteiddpdig i gael tystiolaeth wrthrychol o
arnhariad. Os tses arnhariad ar as&Y, y golled amhark3d y%rfr gwahaniaeth rhwNJ y cario a p￿senn01 y Illl aria
amcawyln"fwJwJ wadfb ￿￿￿go￿￿tio 8r 9yfradd1109 efferthiol wrekldsol yr ased. Cydnabyddir y golbd 8mhan* g
neu goNed.
Os bydj g05tyrgiad yn y golkd amhariad swn derflK) o ddigwyddiad ar 01 i'r gael 81 adnabod, carff y nan ei wrthdroi.
Mae'r gwrthdroad yn golygu nad ￿r swm eario pres8nnol yn W na'r swm cario pe na bai'r arnharfad wedi'i gydnabod yn
fla?norol. Ma8 wihdroad yr anhariad yn cael ei gydnabod mèwn nau goll8d.
Maè as•Yau ariamol •raill, 9an gYnTh￿ buddsoddiadau meNn offerynnau ecwiti y*nl yn iwrnnlau, yTr 9Mnnfau
Cys5th￿ neu'n gyd-fantrau, yn cael eu mesur i dd￿raU ar w￿th teg, sef pris y trafodiad fel arfer.
T￿laten 15

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODi4DAU AR Y pATGAN￿1DAU ARLANNOL- pjrhad
AM Y FLIYYDDYN A DOAEfH I BEN 31 AIAWRTH 2023
I. poL￿TA￿ CYFRIFEG. parhad
Offorynnau arfannol
ca￿f8￿8￿ o'r fath eu carkn w&Jyn arweth teo 8 (*￿ff y m￿n werth eu Wrot*xl rnewn dwneu gykd. aceithriobod
dsoddl*u mewn offerynnau ecwti nad ydynt yn cael eu m85n¥*u'n oyhoeddusac na dlirmesureu werthoedd tsj yn ddibynAWyn
cael eu mesvr w gost Iuqi 8mNinad.
Mae ase￿￿ Briannol yn cad eu rtad9ythBW pan fydd lal yr h3*1iBU Wndebd fr I￿l￿rian o'r252d dod i ben nBu'n coel eu setb neu Ibl
holl risgiau a gwobrau perthnogaeth yr ased yn cael eu trosgwdth). yn $y￿edL*>I. i barti arall neu Icl mae rheoli'r asedwedi cael ei
d￿59￿d0 i bath arall 5ydd a'r 9allu ymarterol iwerthu'r ased yn un0thr￿ i drydydd parts (Igy5wIVLheb Gyfyngiadau ychwanegal.
li. Rhwy￿￿thgaethaU ar5anrv
Mae thwymfydigaethau arfanml sYN*n￿. gan oynm¥y8Cf8dytt￿ masnach a chredythYyrefaS1. yn cad eu ddechrau y
tpfodiad. oni bai bod y trthiantyn gyfystyr a thr8tsdiad 8riannu, Ile mae'roKeryn yn cael ei fesurar weth presennDI derb￿nI3d3u'r
wedi'u dwntyoaroyfrayd Ik)o y f6r&
Mae crwjyty rna5rHch yn rhvrymedigaethau i dalu am r￿daU wa5anaethau syddwedi'u caffad fel rhan ofUsr￿S arferd gan
enwyr. Ma2 yn cad eu dosbarthu fel rhwrymedigaethau 05ywla1￿d yn (Wus0 L4wydd>w n8u tsi. 0$ n*J
ydynt, thteu Gyftwyno fel rhwymwjigaethau anghyfredol. Mae credydwyrmasn*th yn cael eu cydnabod I ddeL*wau arlthslrafthth￿ acynah
¢ael eu The5urar￿)StWedI,l hamorteiddiD gan ddehyddvJ'r dul log eff8ithiDI.
Ma8 rhwymediga8thaJ yn Ca￿ 8u dadgydnabod pan fydd y th¥*ym8dlgaeih yn Ca￿ el dW, h￿￿by yw pan fydd y thwiedigaeth
ndebol yn cad ￿ rhyddhau. • chanss) d(*w S ben.
Iii Gwthb*yso
M*asqdau a rtMym&ligaethau *iarrnl yncad 8u gwthb*y50 a'r syiniau neta gy￿lry￿ y datganiwjau pan fo ha*1 y gdlif
llorfDdi'n oytr01th￿ i Ymhbwy80'rsymiau tydnabyddadvJ a bod ￿¥r1&y i *loarsail nat neu i ￿r8ddU.r8¥e4 a *lo'rrhwym8￿oaeth un
I INCWM BUDDSODDI
2023
2022
Rhents a ddertyTrwYl
t￿dd8(￿J￿18JaU
2D.aOO
104,231
95,521
124.231
115521
3. WCWM O WEITHGAREDOAV ELUSENNOL
G￿￿h￿l¥9dd
2023
2022
TarvJysgrifiad8u SefydlL•Yc4
HEFCW
Cymraeg Gw4th
IrKivm
Grantyav
Pthysg Uwch. Belw a Phrents￿?e￿wj
Pddysg Uwch, Adttysg a Phrentisiaèthau
PAdyso Uwch. Adtysg Belkch a Phrentisiaethau
ysg Uw¢h, Addysg Belk¢h 8 Phrènti$ia8thau
Pthy5o Uwch. Adtysg Belach a PhreThti5i8elhJu
99.403
274.000
600.000
33.009
7.531.640
641.QOO
$6,675
8.982.860
9.775.931
8.538,052
Ide'rgrantiau a thlertsyn￿d. syddwedi'u utrnrr￿ yn yrwknd. fpla gwlyn..
2DZJ
2022
Granb'aLI Cymru
8,982,860
7,531,640
Tudalen 16

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A O￿A￿H I BEN 31 MAINRTH 2023
4. COSTAU GWEITHG4REDDAU ELUSENNOL
C05tau
UnlorwJyrchol
Arlannu grant o
W6tthgar8drlau
Igweler
Tr(￿n 51
Costau
fnogaoth
Igwelor
Dodyn 6)
Cylanswm
Addysg Addysg Bellath a Phr8nb5iaeth8u
1,573.114
8.541.629
1.618,835
9.733,579
S. GRANTiAU SYN DALADWY
2023
2022
Addys9 lthvch, Addysg Bellach a Phr8nbsiaethau
6,541,629
6,193,181
Roedd wfanswm y grants.au a dahyyd i sefydliadau yn ystod y fvryc*Jyn f81 a ga[￿y￿..
Prifysgol Abertawe
Prify8golAberyshwyth
Prifysgol Bangor
Pritysgol Caerdydd
Pnfysgol Cymru Y Drindod Debw Sant
Prifysgol De Cymrn
Prify5901 Gtynth*rWrecsam
Prifysgol Metropolitan Caerdy
Prifysgol Cymru
ColBg Cambria
Coleg Caertydd a'r F
Colag y Cyrmedd
Coleg Gwent
CO￿ Wr Ab&rtaw8
cO￿g Sir Gar
Llandrillo Vanal
484,805
539.705
816,864
636,925
167,878
179,294
67,500
225.750
6.091
213,813
191,773
1￿,900
135,733
183.orxi
196,385
254,295
100.gDJ
193.300
139.967
38,400
140.400
130,349
9,480
52,400
52,4tsJ
52.4(Kl
437,097
650.143
919.449
788,
226,680
196.682
174,953
245,897
136.095
138.095
65,747
118.24Y
170,720
154,247
188,747
90,900
70.200
100.189
36.000
99.847
169,394
Cokg Merthy¥
G￿p Nedd Port Talbot
Coteg Penfro
Addysg Oedolion Cymru
Cole9 Penybont
C8n8dlaethol
Hyfforddrant ACT
Hyfforddiant Cambrian
Educ8
ITEC
Y Brlfy$901 A9ored
5,310,707
5,155,664
Dyrna gyfarswm y grzntiau a daTr￿ i unigolion yTh y8tod y I￿￿￿n..
2023
2022
Ysgoloriaethau
Ysgoloriaethau 0￿￿￿ed19
644.500
586.422
594,750
445,767
1.230,922
1.040.517
Tudalen 17

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODLIOAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- parhad
AM Y FLlhYDDYN A DOAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
. COSTAU CYMORTH
Marchnats
hyfathrebu
Hyfforddlant
Cytundeb
Rhwydwaith
Addysg ihych. Addysg Btllach a Phrefitisiaetha
231,428
14,214
94,909
Rhent
Gwolnyddu
Gweithgaredd
addysgol
Addy8g L￿￿h, Addy8g B8llath a Phrentksiaethau
112,474
250,203
830.983
Ltywodraothu
Cefnogaeth
Cylanswm
Addysg Lhvch. Addysg Bellach a Phrentisiaelhau
55,125
29,499
1.618.835
7. ARALL
2023
2022
Costau Pensmn
259,470
530,863
Wedi'i gynnw o gwariarrt arall rnae'r cynnydd yn y ddaipariaeth USS INodyn 181.
. INCWIWIGWARIANTI
InThwnllgwBriantl net yn ¢ael ei ddat9an ar 61 codi tavlcredydul..
2023
2022
Tai yr archwiwr
Oibrisiant- asedau dan b8rchnogaeth
11,265
51,905
16,573
38,102
. TAL A BUDDION YR YMDDIRIEDOLIYYR
Nbl oedd unrhywdai cydnaby£kliaeth ymddiriedowr na buddion eraill ar gyfer y IWdyn a ddaeth
i ben 31 Mawrth 2022 nac af gyfer y fi￿dyn a dtlaeth i ben 31 Ma￿h 2021.
Tawd honorarib￿n 0 £2.500 yn ystod y fwddyn i Gadeirydd y Bwrdd.
Treullau Ymddlrledolwyr
Tahvyd £2.546 i 9 ymddiriedoh4T yn ystod y IN￿lyn12022.' £01.
10. COSTAU STAFF
2023
2022
Cyfioga
Costau cymdeithasol
C05tau PEn5￿ eraill
1,240,102
136,871
455.611
999.747
106,925
741,514
1.832,534
1,848,186
Rcedd nifer rni501 cyfgrtalo9 y ¢yficge40n yn ystod y fiwyddyn fel * ganlyTr.'
2023
2022
stsff
33
27
Tudalen 18

Y COLEG CYMRAEG CENEOLAETHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
10. COSTAU STAFF- parhad
Roedd nifer y We4th￿rYr oedd eu buddion cyflogeion lac eithrio c4)stau pensiwn y cyfiogwrl
yn na t60,000 fel a ganlyn..
2023
2022
£60.001- E70,000
£70.001- £80.000
£80.001- £90,000
Cyfan$wm cyfraniadau pensiwn y cyfiogwr a dalwyd i 9ynlluniau ¢yfraniadau diffiniedb3
argyfer y cynogai ar gyfio9 uwch oedd £51.17612022.' £47.0391.
Personél rheoll allweddol.
Cyfanswm bu¢Jdion gweithwyr pers¢)nèl rheoli alwdol yr Elusen oedd £305,09512022.' £295,204)
11. CYMHARIAETHAU AR GYFER Y DATGANIAD GWEITHGAREDDAU ARJANNOL
Cronfa
Anghyfyngedly
Cronfa
Cyfyngedlg
Cylanswrn
Cronfeydd
INCWM A GWADDOWN O
Welthgareddau elusennol
Addysg Uwch, Addysg Bellach a Phrenttsiaethau
Inw Buddsoddi
8,538,052
115,521
8,538,052
115,521
Cylanswm
8,653,574
B,663,574
GWARIANT AR
Welthgar¢ddau elu8ennol
Addy5g Uwch, Addy89 Bellach a Phrentisiaethalr
6,587,188
530,863
8.587,188
530,863
Cylan$wm
9.118,052
9,118,0S2
EnillioTh net ar fijddsoddiadau
17,9081
17,9081
INCbYM NET
1472,3851
1472,3851
CYSONI CRONFEYDD
Cyfan5wm yr arlan a ddygwyd ￿laen
3.378,142
3,378,142
¢YFANSWM Y CRONFEYDD A DDYGWYD YMLAEN
2.905.757
2,906.767
Tudalen 19

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAEfHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
12. ASEOAU SEFYDLOG DIRIAETHOL
Go$odlon a
ffitiadau
Offer
Cyfrlfiadurol
Cyfanswm
COST
Ar 1 Ebril 2022
Ychwanegiadau
60,901
3,158
273,706
73,270
334,607
76.428
Ar 31 Mawrth 2023
64.059
346.976
411,036
DIBRISIANT
Ar 1 Ebiil 2022
Tal am twdyn
54,236
2.758
234.307
49.146
288.543
51.905
Ar 31 Mawrth 2023
56,996
283.453
340.448
GWERTH LLYFR NET
Ar31 Mawrth 2023
7.065
63.622
70,5B7
Ar 31 Mawrth 2022
6,e65
39,399
46,064
13. BUDDSODDIADAU ASEDAU SEFYDLOG
Buddsoddladau
rhe$tredlg
GWERTH Y FARCHNAD
Ar 1 Ebril 2022
Ychwanegiadau
Gwa￿dIadaU
Ailbrisiadau
3,820,897
17,768
15431
1277,3201
Ar31 Mawrth 2023
3.560,802
GWERTH LLYFR NET
Ar 31 Mawrth 2023
3,560,802
Ar 31 Mawrth 2022
3,820.897
Mae'r tHJddseddiad yn cynnwys £417,43312022." £441,5001 wedi'i bJdd$oddi meym cronfa Hylifedd
£3.143,36912022.. £3,379.3971 wedi'i fudrtsoddi mewn Cronfeydd Pen Agored.
14. DYLEDbYYR: Sy￿￿u SYN SYRTHIO'N DDYLEDUS O FEWN FLWYDDYN
2023
2022
Dyled￿r masna¢h
Oyle(htyr eraill
Rhagdaliadau
13,726
130,061
102,645
202,789
80.212
283,001
246,432
Tudalen 20

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAINRTH 2023
15. CREDYDSYYR.. SYMIAU SYN SYRTHIO'N DDYLEDUS O FEWN BLWYDDYN
2023
21r22
Cr￿r masna¢h
Nawdd cymd8lthasol a th￿thI eralll
Croniadau ac incvlm gohiriedig
242.229
33,574
244,896
316,906
25,391
71.542
520,699
413,839
16. cYfuNDeBAU PRYDLESU
Mae isafswm tali*Jau prydles o dan brydbji gweithr8du na 811ir eu canslo yn $yrthio'n dwus fel a gan￿n..
2023
2022
O fewn un fhyyddyn
Rhwng un a phum rntyne(SJ
94.082
91,142
85,743
104.715
185.224
190,458
17. SYMUDtAD MEWN CRONFEYDD
Ar 1A.22
Symudiad n•t
Ar 31.3.23
Cronfeydd anghyfyngodig
Cronfa gyffredinol
2.905.756
1366.2001
2,539,556
CYFANSWhl GRONFEYDD
2.905,756
1366.2001
2,539.556
Mae'r syrnudiadau net rnewn cronfeydd, $ydd %Edi'u cynnwy5 yn yr u¢hod. fel a gantyn..
Adnoddau doi11 Adnoddau
warlwyd
Enlllion a
cholledion
SyTnudiad
cronfoydd
Cronfeydd anghytyiig•dlg
Cronfa gyffredinol
9.904,169
9.993,048
1277,3201
19,619,897
CYFANSWM CRONFEYDD
9,904.169
9,993,048
277.320
19,619,897
C￿nafIa8th8U ar pyfor •ymudlad cronf8ydd
Ar IA21
Syffludiad net
Ar 31.3.22
Cronfaydd anghyfyngedig
Cronfa gyffredinol
3,378,141
1472.3851
2,905,756
CYFANSIWM CRONFEYDD
3,378,141
472,3851
2,905,756
Tudalen 21

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAEfHOL
NODIADAU AR Y DAfGANIADAU ARL4NNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 l•lAWRTH 2023
17. SYMUDIAD MEWN CRONFEYDD- parhad
Ma8 8ymudiadau net cymhaiol mewn ¢ronfeyd¢J, sydd ￿ed1'￿ GYnn￿ yn yr uchod. f81 a ganlyn..
Adnoddau
dod I fewn
Adnoddau
warlwyd
Enllllon a
cholledlon
S￿Ud18d
eronfeydd
Cronfeydd anghthg•dig
Cmnfa gyffredinol
9.904,169
19.993,0481
1277,3201
1366.2001
CYFANSVIM CRONFEYDD
9,904,169
2TT.320
9,993,048) (366,21JO
18. DARPARIAETH PENSWN
Dlffyg Cynllun 31wydd41al y Prlfysgolion (USSI
Rhvrymedlgaoth l arLinnu diffyg ar benslwn USS
2023
Fel 1 Ebrill 2022
Cyfraniadau a da
Cynnydd yn y ddarpariaeth
C051 Ilcg
941,977
178,2301
259,470
31,462
Ar 31 Mawrth 2023
1.154.678
Mae'r rhwymedvjaeth i ariannu'r difyg yn y gorffennol ar Gynllun Pensiwn y Brifysgol IUSSI yn deillio o
r￿Medig8eth gytundebol a'r cynllun pen5iwn ar gyfer cyfanswm tsliadau sy'n ymwneud a buddion sy'n deillio o
berffonniad yn y gorffennol. Mae'r rheok¥yrwedi ase5LI gwe1th￿r y dyfodol o fewn eynllun USS a Ihaliad cynog dros
gyfnod y rhwymedigaeth gontractiol ￿ asesu g￿Erth y ddarpariaeth hon yn sell￿dig ar amodau a oedd yn bodoli
ar yr adeg honno.
Rcedd y tybiaethau alh%Eddol a ddeInydJ￿￿ ar ddNv8dd y cyfnod adrojd fel a ganlyn..
2023
2022
Twfcyfiog
Gyfradd ddisgownl
5.00%
5.49%
2.50%
3.34%
Cynllun BWd4al y Prifysgolion IUSSI yvlr prif gynllun ar gyfer staff, ¥Yn darparu buddion yn seilledig ar 9yfio9
pensiynadwy tèrfynol ar gyfer aelodau Cynog T8rtynol lsydd bellach ar 9au i newydd4dyfodiaidl a Buddiannau
Gyrfa wedi'u Hailbri8io ICRBI ar gyfer newydd-ddyfodiaKI er5 2011. Oelir as•dau'r cynllun cronfa ar vrdhan
einyddir gan yr ymdditiedolwr, univer5ib.es Supefannuation Limiled.
ohel￿d natur gydfijddiannol y cynllun, nid yw asedau'r cynllun yn cael eu neilhuo I'r Coleg 8 sefydliadau unigol
gosodir cyfraniad eynllun cyfan. Mae'r Coleg felly yn agored i risgiau acbwaraidd sy'n gy$ylhiedig a gwtithwyr
8efydliadau eraill ac nid y￿n gallu ngdi ei gyfmn o asedau a rt￿medIgaethaU syffaenol y ¢ynllun ar sail 9yson a
rhesymol ae felly. fel sy'n ofynnol 9an FRS102. mae'n thoi cyfrif am y cynllun fel Wai'n gynllun cytraniadalt
diffiniedpj.
O ganlyniad. mae'r a goth￿1 ar y cyfrrf in¢%￿n a gwariant yn cynrychiolcr cyfraniadau sln daladwy I'r cynllun
perthynas a'r cyfnod cyfrifeg. Fodd bynnag, D dan SORP Elusennau IFRS1021, mae ￿Med19aeth hefyd yn
cael ei ¢hofnodi o fewn ¢Jarpariaethau ar gyter unrhyw ymrwiad WndebDI i ariannu drffygion yn y gorffennol o
fevm yr USS.
Tudalen 22

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARfANNOL- parhad
AM Y FLWYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
19. DATGELIADAU PARITON CYSYLLTIEDIG
Yn y5tod y fwdyn, yrn9yrnewd a'r trafodion eanlynol a phartlon cysyIlt￿d19.'
Svm) 0 £3,315,10612022.' £3,527,5861 i Sefydliadau Addy89 Uwch er mwyn ariannu shveithgareddau
addysgol yn y sefydliadau hynny. Mae'r sefydliadau hyn yn waranwry Coleg fel y nodir isod.
20. CWMNI CYFYNGEDIG TRWY WARANT
Mae'r Cokg yn gwmni cyfyngedig tw warant ac felly oes ganddo gyfalafryfrannau.
Gwaran￿r y trèmini sefydliadau canlynol..
Prifysg01 Abertaw
Prifysg01 Aberyswth
Prifysgol Bangor
Prifysgol Caerdydd
Prifysgol Cymru
Prifysgol Cymru Y Dftndod Dewi Sant
Prifysgol De Cymru
Prifysgol Metropolitsn Caerdydd
Prify5gol Glynthlr Wrec5arn
Y Brifysgol Agored yng Nghymnj
Llyfrgell Gpnedlaethol Cymru
Cymdeithas LlyNwJdraeth Leol Cymru
Cymdeithas Ysgolion Dros Addysg Gyrnratg
Rhieni dros Addysg Gymraeg
Undeb Cenedlaethol Myfywr Cymru
Mudiad K*ithrin
Addysg a G￿lta lechyd Cymru
Cyfyngir rhvrymedigaeth pob aelod i £10, sef y swn y mae pob aelad yn ymrwyrno i'w gyfrannu
at asedau'r Coleg pe bai'n cael ei ddirwyn i ben tra'i fod yn aelod neu o fewn b￿ddyn i ddweL*J
ei aelodaeth. er mwyn..
lal tslu dyK8dion a r￿MedI9aethau'r Coleg a ￿d￿S￿dodd tra r¢eddent yn dal yn aelcd,
Ibl talu cAstau, tsliadau a threuliau dIr￿n i ben, a¢
Icl addasu ha￿lau'r cyfranwyr hynny ymhlith ei gitydd.
Tudalen 23

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOI
DATGANIAD MANWL O WEITHGAREDDAU ARIANNOL
AM Y FLVIYDDYN A DOAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
2023
2tr22
INCWAT A GWADDOUON
Incwm budd$oddl
Rhenti a dderbYn￿Iyd
Inw buddsoddiadaLt
20,000
104,231
20.1￿+
95.521
124.231
115,521
GwoRhgar8ddau glu5ennol
Tangysgrifiadau Sefydliadol
HEFCW
99,403
99,403
274.￿0
eoo.000
33,00
7.531,640
Cyrnraeg Gwailh
IncwmAr311
Granla
641,000
58,675
8,982.860
9,779,938
8.538.052
Cyfanswm *dnoddau dod I mewn
9.904.169
8,653,S74
GWARIANT
GweSthg8reddau elusennol
Cynogau
Nawdd cyrnd8itha801
Pensiynau
Granliau i sefydlradau
Grantiau i unigolion
1,240.102
138,871
198.142
5,310.707
1,230,922
999.747
106,925
210,651
5,155.664
1,040,517
8,114.744
7.513,504
Arall
Pen8iynau
259.470
530.883
Costau cynn
Marchnata a chylathrebu
Hyfforddianl
Costau Wundebau rhvrytrwamh
Rhent
231.428
14,214
94,909
112,474
72,978
9.442
82.273
105.639
Tudalen 24
Nid yw'r dudalen hon yn rhan o'r datganiadau ariannol statudol

Y COLEG CYMRAEG CENEDLAETHOL
DATGANiAD MANWL O WEtTHGAREDDAU ARiANNOL- parhad
AM Y FLIIIYDDYN A DDAETH I BEN 31 MAWRTH 2023
2023
2022
Gwelryddlaoth
Gweinydyiaeth
G050dion a Ifiliadau
166.836
2,758
49,146
31,462
132.619
3,043
35.Q59
6,349
Olfercyfrifiadurol
Llcg ban¢
250.203
177.070
Gwelthgareddau addysgol
Gwoithgareddau *ddysgol
830,983
555,899
Ltywodraothu
Llwlra8thu
55,125
37,422
Ltywodraethlant
Costsu ¢ymorth
Tal yr archwI￿r
Manion
11,365
18.134
16.573
16.390
29,49
32.96J
Cyfrdnswm yradnoddau 8 ddafnydd￿￿d
9.993.048
9.118,052
{Gwarfantylncwm nat cyn 8nlllSon a cholledlon
88,880
464.479
Enlllion a cholledion cydwtrabyddedig wedi u gwireddu
Enillionllcolkdionlwedi'u gwireddu ar fuddsoddi&Yau asadau s8fydlog
1277.3201
17,9081
IGwariant)finGwm net
366,200
472,386
Tudalen 25
Nid yw'r dudalen hon yn rhan o'r datganiadau ariannol statudol