OpenCharities

This text was generated using OCR and may contain errors. Check the original PDF to see the document submitted to the regulator.

2021-03-31-accounts

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD Y CYFARWYDDWYR A DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31AIN MAWRTH 2021

RHIF Y CWMNI: 2815717

ELUSEN GOFRESTREDIG: RHIF 1021901

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD A DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31AIN MAWRTH 2021

CYNNWYS TUDALEN
Rhestr o Wybodaeth 1
Adroddiad Yr Ymddiriedolwyr 2
Adroddiad Arolygwr Annibynnol 16
Datganiad o Weithgareddau Ariannol 17
Mantolen 18
Nodiadau ar y Datganiadau Ariannol 19

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

RHESTR O WYBODAETH

SWYDDFA GOFRESTREDIG

Swyddfa Menter Cwm Gwendraeth Elli 11-15 Heol Coalbrook Pontyberem Llanelli Sir Gaerfyrddin SA15 5HU

BANCWYR

Banc HSBC ccc Banc Lloyds TSB ccc 4A Stryd Vaughan Stryd Stepney Llanelli Llanelli Sir Gaerfyrddin Sir Gaerfyrddin SA15 3TY SA15 3YD

CYFREITHWYR

DPA Law 10-12 Queen Victoria Road, Llanelli SA15 2TN

CYFRIFWYR AC AROLYGWR ANNIBYNNOL

Llŷr James Cyf 25 Stryd Y Bont Caerfyrddin SA31 3JS

CYFARWYDDWYR Y CWMNI / WASANAETHWYD YN YSTOD Y FLWYDDYN

Mr Gwyn Elfyn Jones – (ymddiswyddodd 21.04.21) Mr Phil Williams – (ymddiswyddodd 14.09.20) Dr Wayne Griffiths – (ymddiswyddodd 14.09.20) Mr Alban Rees – (ymddiswyddodd 14.02.21) Mrs Kathryn Devonald-Davies – (apwyntiwyd 10.07.20) Mrs Jeni Olwen Price – (apwyntiwyd 08.07.20) Dr Ian Wyn Rees – (apwyntiwyd 10.07.20) Ms Anwen Mair Evans – (apwyntiwyd 21.04.21) Mrs Alana Enoch – (apwyntiwyd 21.04.21) Catrin Mair Rees – (apwyntiwyd 21.04.21) Mr Liam Morgan-Bowen Mr Dyfrig Thomas Mr Hugh Richards Mrs Joy Williams Miss Elen Davies Mrs Linda Williams Mrs Medwen Hewitt Mr John Evan Jones Mr Kenneth Denver Rees Miss Marged Lowri Walters Thomas Mr Gethin Thomas

-1-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

Mae'r ymddiriedolwyr (sydd hefyd yn gyfarwyddwyr y cwmni i bwrpas rheolau cyfreithiol cwmnïau) yn cyflwyno'r adroddiad a'r datganiadau ariannol ar gyfer y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2021.

ENW SWYDDOGOL

Enw swyddogol yr elusen yw Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyfyngedig.

CYFANSODDIAD

Mae'r elusen wedi ei sefydlu fel Cwmni Cyfyngedig, rhif 2815717, ac fel elusen gofrestredig, rhif 1021901. Mae cyfansoddiad y cwmni yn unol ag elusennau a chwmnïau cyfyngedig drwy warant heb gyfrannau.

PRIF WEITHGARWCH

Disgrifir prif weithgarwch y cwmni dan restr o amcanion y Fenter.

AMCANION MENTER CWM GWENDRAETH ELLI

  1. Cefnogi unrhyw weithgaredd Cymunedol Cymraeg sydd yn bodoli ar hyn o bryd.

  2. Hyrwyddo prosiectau er lles adfywio cymunedol, lle mae bylchau'n bodoli.

  3. Cydweithio â Mudiadau sydd eisoes yn weithgar yn gymunedol, er mwyn osgoi gwrthdaro, ac er mwyn dyblygu adnoddau.

  4. Hybu a hyrwyddo'r defnydd o'r Gymraeg ym myd busnes a masnach drwy: -

  5. a) Greu cysylltiadau rhwng cymdeithasau gwirfoddol a'r sector preifat a chyhoeddus er mwyn hybu gweithgareddau Cymraeg cymunedol.

  6. b) Hybu'r defnydd o’r iaith yng ngweinyddiaeth a chyhoeddusrwydd y sectorau preifat, cyhoeddus a gwirfoddol.

  7. Normaleiddio'r defnydd o'r Gymraeg mewn cyfarfodydd neu gynadleddau cyhoeddus drwy ddefnyddio offer cyfieithu.

  8. Sefydlu prosiectau ymchwil cymunedol fydd yn sbardun i drafodaethau ac yn sail i gynllunio cymunedol.

  9. Ystyried anghenion trigolion yr ardal ac adeiladu pontydd er lles adfywio cymunedol.

-2-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

  1. Sicrhau rhwydwaith o bwyllgorau lleol, a phaneli a gweithgorau fydd yn bwydo syniadau, yn creu bwrlwm ac yn llywio strategaeth.

  2. Cyfrannu i'r wasg yn gyson ar bwyntiau yn ymwneud â'r Gymraeg ac adfywio cymunedol, gwaith y Fenter, a natur y cymunedau diwydiannol hyn sydd yn dibynnu ar waith a bywoliaeth er mwyn cadw'r Cymry ifanc yn agos at eu gwreiddiau.

  3. Cadw'r weledigaeth yn glir bod rhaid creu delwedd newydd sbon i'r Gymraeg yn gymunedol a fydd yn adlewyrchu natur ein cymdeithas a thueddiadau byd eang yn y byd cyfoes - iaith ffasiynol, fodern a bywiog sy’n berthnasol i'n cyfnod ni heddiw.

FFYNONELLAU A DEFNYDD ARIAN

Mae'r Fenter yn cael ei chyllido yn bennaf, gan gyrff cyhoeddus megis Cyngor Sir Caerfyrddin, Llywodraeth Cymru, RDP, Bwrdd Iechyd, er mwyn ariannu prosiectau penodol ym maes datblygu cymunedol.

Gweithredwyd Cytundeb Lefel Gwasanaeth a nifer o asiantaethau er mwyn datblygu partneriaethau.

Am y flwyddyn roedd gwarged o £166,994 cyn symudiad yn y gronfa pensiwn.

AROLWG O DDATBLYGIADAU A'R ARGOELION AR GYFER Y DYFODOL

Mae'r canlyniadau am y cyfnod yn dangos gostyngiad yn y cronfeydd cyn symudiad yn y gronfa pensiwn.

Bu 2020-2021 yn flwyddyn o brosiectau a gweithgarwch di-ri o safbwynt y Gymraeg ar draws ardal Cwm Gwendraeth, Llanelli a'r cyffiniau.

Mae'r ymddiriedolwyr yn deall pwysigrwydd llif arian i'r Fenter ar adeg pan mae’r disgwyliadau yn uchel ond mae'r adnoddau yn cael eu cwtogi.

Mae'r ymddiriedolwyr hefyd yn ystyried pwysigrwydd cyfraniad y cwmnïau llai i ddyfodol y Fenter ac wedi ystyried sefyllfa ariannol a rhagolygon incwm y cwmnïoedd yma hefyd.

Mae'r pwyllgor wedi asesu ymrwymiadau ariannol y Fenter am y Flwyddyn nesaf ac yn obeithiol o dderbyn arian digonol i'w galluogi i barhau a'r gweithgareddau

-3-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

CYFLWYNIAD Y CADEIRYDD

Mae'n rhoi boddhad mawr i mi, fel cadeirydd Menter Cwm Gwendraeth Elli, gyflwyno Adolygiad Blynyddol y Fenter am y flwyddyn 2020 - 21. Mae eleni wedi bod yn gyfnod anodd yn ariannol gyda'r holl broblemau achoswyd gan y Covid-19 a'r newidiadau yn sgil y cloeon a chadw pellter ac yn y blaen.

Does dim newid ym mlaenoriaethau'r Fenter serch hynny, anghenion yr ardal a'r trigolion sydd wedi bod ar flaen yr agenda ond y tro yma roedd gofalu am ddiogelwch staff, partneriaid a chwsmeriaid y Fenter yn holl bwysig yn ogystal.

Rhaid i mi ddiolch i'r staff, sydd wedi cadw pethau i fynd mewn cyfnod na welwyd ei debyg o'r blaen. Diolch i Nerys am ei harweiniad trwy gydol y cyfnod ac i Alaw am ei chefnogaeth iddi hi a'r staff. Rhaid diolch yn arbennig a llongyfarch y staff ar sicrhau nawdd i'n cynnal yn ystod y cyfnod rhyfedd yma lle'r oedd ein gweithgareddau wedi cael eu heffeithio yn fawr.

Eleni eto rwy'n hynod ddiolchgar i aelodau'r Bwrdd rheoli am eu cefnogaeth gyson i mi fel cadeirydd ac i'r Fenter yn gyffredinol. Ga i ychwanegu yma fy niolch i Gethin fel is-gadeirydd ac i Liam sydd wedi ymuno gyda ni ar CAB, y pwyllgor cyllid a busnes.

Mae Dr. Wayne Griffiths wedi ymddeol o'r Bwrdd wedi 30 mlynedd o wasanaeth diflino ac fe fyddwn mewn dyled iddo am byth am ei gyfraniad anferth i'r Fenter. Diolch am bob peth Wayne. Bu newidiadau cyffrous yn y Cwtsh ac rydym yn edrych ymlaen yn fawr at gael y cyfan yn agored yn llawn i'r cyhoedd. Diolch i'n cyfarwyddwr newydd, Kathryn a'i chwmni DPA am gwblhau'r gwaith ar ddiweddaru a moderneiddio'r Cwtsh yn arbennig.

Erbyn i chi ddarllen hwn mi fydda i wedi gorffen fel cadeirydd a chyfarwyddwr ar Fwrdd y Fenter ers misoedd lawer. Ga i gymryd y cyfle i ddiolch am y fraint o gydweithio gyda chymaint o Gymry da, yn staff a chyfarwyddwyr dros y 30 mlynedd diwethaf.

Diolch arbennig i Nerys sydd wedi bod yn Brif Weithredwr yn ystod fy nghyfnod fel cadeirydd ac i Alaw sydd wedi arwain pan oedd Nerys ar famolaeth. Mae wedi bod yn bleser cydweithio. Pob dymuniad da i'r Fenter, y staff a'r cyfarwyddwyr dan arweiniad Ian Rees fel cadeirydd. Cofiwch mai'r iaith Gymraeg yw eich blaenoriaeth o hyd ac os nad ydy hynny'n wir rydych yn y man anghywir!

"Cenedl heb iaith, cenedl heb galon."

Yn ddiffuant Gwyn E L Jones

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODAU AC AMCANION MENTER CWM GWENDRAETH ELLI YW:

CYFLWYNIAD YR IS-REOLWRAIG

Dyma gyfle i gyflwyno Adroddiad Blynyddol Menter Cwm Gwendraeth Elli ar gyfer 2020-21. Bu’n flwyddyn llawn gweithgareddau ar draws ardal Cwm Gwendraeth a Llanelli yn cynnig ystod eang o weithgareddau addas at bob oed ac at bobl gyda gwahanol ddiddordebau. Bu eleni yn wahanol i’r arfer gan fod Covid-19 wedi gorfodi i ni newid agweddau o’n gwaith a hefyd wedi newid gofynion sefydliadau a chymunedau.

Mae’r Fenter yn ffodus o gael cyfeillion a ffrindiau da ynghyd â chriw o wirfoddolwyr a phartneriaid gweithredol. Diolch i Lywodraeth Cymru, Cyngor Sir Gar a Mentrau Iaith Cymru ac i’n amrywiol bartneriaid ar draws y Sir am bob cefnogaeth.

Rhaid diolch i’r Bwrdd Rheoli o dan arweiniad y swyddogion am bob cefnogaeth. Mae fy niolch yn mynd i’r tîm o staff brwdfrydig sydd yn gweithio’n ddiwyd bob amser er llwyddiant y Fenter. Mae cyfraniad bob un ohonynt yn werthfawr ac yn gyfraniad sylweddol at weld datblygu’r Gymraeg yng Nghwm Gwendraeth a Llanelli.

Gobeithio bod yr Adroddiad yn rhoi blas i chi ar waith y Fenter, yr heriau a’r llwyddiannau sy’n ein hwynebu o ddydd i ddydd.

Alaw Davies

-5-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

EIN CENHADAETH NI YW:

‘Bod yn Gwmni creadigol, blaengar ac ymatebol, sy’n benderfynol o ddarparu’r gwasanaeth gorau er mwyn mynd i’r afael ag anghenion ac yn gwella potensial yr unigolyn a’r gymuned gan wneud y defnydd gorau o’r adnoddau sydd ar gael’

Menter Cwm Gwendraeth Elli, 11-17 Heol Coalbrook, Pontyberem, Llanelli, Sir Gaerfyrddin, SA15 5HU. Rhif ffôn 01269 871600 Ffacs 01269 870599 E-bost: post@mcge.co.uk Gwefan: www.mcge.co.uk

Cwmni Cyfyngedig Drwy Warant Cofrestredig yng Nghymru: 2815717 Elusen Gofrestredig: 1021901

STAFF CRAIDD

Nerys Burton Prif Weithredwr Huw Evans Rheolwr Iaith a Chymuned Alan Lewis Swyddog Datblygu Cymunedol Julie Nicholas Swyddog Cyllid Ann Rees Gweinyddydd Paul Thomas Swyddog Ynni Alaw Davies Is-reolwr Aled Evans Swyddog Plant a Ieuenctid Elen Morgan Swyddog Datblygu

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

LLYWYDD

Nigel Owens MBE

IS -LLYWYDD

Deris Williams MBE

PWYLLGOR RHEOLI

Mr Gwyn Elfyn Jones – (ymddiswyddodd 21.04.21) Mr Phil Williams – (ymddiswyddodd 14.09.20) Dr Wayne Griffiths – (ymddiswyddodd 14.09.20) Mr Alban Rees – (ymddiswyddodd 14.02.21) Mrs Kathryn Devonald-Davies – (apwyntiwyd 10.07.20) Mrs Jeni Olwen Price – (apwyntiwyd 08.07.20) Dr Ian Wyn Rees – (apwyntiwyd 10.07.20) Ms Anwen Mair Evans – (apwyntiwyd 21.04.21) Mrs Alana Enoch – (apwyntiwyd 21.04.21) Catrin Mair Rees – (apwyntiwyd 21.04.21) Mr Liam Morgan-Bowen Mr Hugh Richards Miss Elen Davies Mrs Medwen Hewitt Mr Kenneth Denver Rees Mr Gethin Thomas

Mr Dyfrig Thomas Mrs Joy Williams Mrs Linda Williams Mr John Evan Jones Miss Marged Lowri Walters Thomas

Y CWTSH

Elin Davies Rhian Hudson Louise Hardy Llinos Daniels

Clybiau ar ôl ysgol – 67 o staff

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

PLANT A PHOBL IFANC

Sgiliau Byw

Yn wreiddiol, lluniwyd rhaglen Sgiliau Byw fel rhan o Gynllun Datblygu Gwledig Sir Gar. Mae’r cynllun yn cynnig cefnogaeth i rieni a gwarchodwyr babanod a phlant gan ganolbwyntio ar gyfathrebu, iaith, llythrennedd a chwarae trwy fwyta’n iach a chadw’n heini. Mae’r prosiect yn ddilyniant naturiol i Iaith a Chwarae a Rhifedd a Chwarae gan ganolbwyntio ar y nodweddion craidd canlynol; -

Nod y rhaglen: -

Clybiau Gofal

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli yn cydlynu a rheoli Clybiau Gofal cofrestredig sy’n cwrdd o 3:00 hyd 6:00 o’r gloch yr hwyr ar draws ardal Cwm Gwendraeth a Llanelli. Mae’r clybiau yn cael eu harolygu gan Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru ac wedi derbyn adroddiadau anrhydeddus iawn.

Clybiau Joio a Hwyl

Mae cyfres o 10 o Glybiau Joio a Hwyl yn y Gymraeg yn cael eu darparu ar ôl ysgol ar draws ardaloedd Cwm Gwendraeth a Chylch Llanelli. Mae’r Clybiau hyn yn cynnig awr a hanner o weithgareddau penodol ar ôl ysgol gan ehangu’r cyfloed i blant 4 - 11 oed gymdeithasu trwy gyfrwng y Gymraeg ar ôl ysgol.

Theatr Iau ac Ieuenctid

Mae’r theatr yn cynnig gwasanaeth i blant 4 - 11 oed a 11 - 18 oed, gan gwrdd yn wythnosol yn ystod y tymor ysgol. Mae’r tîm o gyfarwyddwyr profiadol yn cynnig profiadau niferus ym maes theatr a pherfformio. Yn ystod y flwyddyn llwyddwyd i gyflwyno ffrwyth llafur y gweithdai wythnosol mewn perfformiadau theatrig. Cafwyd perfformiadau hwyliog iawn a bu hyn yn gyfle pellach i godi proffil gwaith y cwmni a thalent y bobl ifanc.

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

Ymwybyddiaeth Iaith

Gan fod natur ein gwaith wedi gorfod newid dros y flwyddyn hon, mae sesiynau ymwybyddiaeth iaith rhithiol yn cael eu cynnig i holl ysgolion cynradd ac uwchradd Cwm Gwendraeth a Llanelli, a hefyd i Gampws Y Graig Coleg Sir Gâr. Nod y sesiynau hyn yw i godi ymwybyddiaeth am hanes yr iaith, digwyddiadau pwysig sydd wedi effeithio ar y Gymraeg a sut mae’r iaith wedi ysbrydoli unigolion yn eu gyrfa e.e., Nigel Owens ac Alex Jones. Y neges holl bwysig yw bod angen i bobl ddefnyddio’r iaith, pa bynnag fath o Gymraeg maent yn ei siarad.

Capsiwl Cofid

Mae’r Capsiwl Covid wedi bod yn un o uchafbwyntiau MCGE yn ystod y cyfnod. Crëwyd Capsiwl Covid i blant oed cynradd yn gyntaf, gyda’r teledu ar radio yn dangos diddordeb yn y pecyn. Cyrhaeddodd y pecyn dros 40,000 o bobl ar gyfryngau cymdeithasol y Fenter. Roedd y pecyn yn benodol i rhoi cyfle i unigolion edrych yn ôl ar y cyfnod rhyfedd hwn. Yn dilyn llwyddiant y capsiwl, crëwyd un addas ar gyfer plant oed cyn-ysgol a’i rhieni ac i bobl ifanc / oedolion.

Digidol

Gan bod pawb wedi gorfod addasu ffordd o weithio oherwydd y sefyllfa bresennol, mae amserlen wythnosol yn cael ei chreu yn targedu pobl o bob oedran a phob gallu ieithyddol, plant a phobl ifanc, dysgwyr, mam a babi, ysgolion, dim ond i rhestri rhai. Rydym wedi achub mantais ar y cyfle i ddatblygu gwefan ar gyfer y Cwtsh gan ein bod wedi gorfod cau am gyfnod yn dilyn canllawiau Llywodraeth Cymru. Mae’r wefan yn parhau i ddatblygu. Mae Plant y Cwm hefyd wedi datblygu system bwcio ar-lein ar gyfer clybiau ar ôl ysgol y Fenter. Mae’n system ddiogel, sy’n caniatáu ni i fonitro ffigyrau yn ystod y cyfnod rhyfedd hwn.

Clwb Darllen

Crëwyd Clwb Darllen Covid i oedolion dros cyfnod clo, ac mae wedi bod yn brosiect llwyddiannus. Mae 10 unigolyn yn rhan o’r grŵp ac yn cael trafodaethau diddorol am lyfrau cyfredol. Mae’r unigolion yn cwrdd yn wythnosol yn darllen nofelau, straeon byrion, hunangofiant ac yn cael trafodaethau yn sgil y themâu sy’n codi. Mae hyn yn ffordd wych o gymdeithasu a chael tipyn o hwyl. Nod y grŵp yw cwrdd wyneb yn wyneb yn rheolaidd pan fydd canllawiau yn caniatáu.

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

Ownzone

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli yn rheoli cynllun Ownzone yn Ysgol Dyffryn Aman. Nod Ownzone yw cynnig cyfle i ddisgyblion dreulio amser tu allan i’r ysgol mewn man diogel, lle mae modd iddyn nhw gael cefnogaeth bersonol a nifer o weithgareddau cyffrous. Un o brif amcanion y prosiect yw codi hunan hyder y disgyblion a chynyddu eu cyfranogiad. Rôl bwysig sydd gan Ownzone yw creu partneriaethau effeithiol sydd yn medru helpu plant a phobl ifanc rhwng deg a phedair ar ddeg mlwydd oed. Ynghyd â chydweithio’n agos iawn gyda’r Ysgol, rydym wedi bod yn creu partneriaethau allanol i’r prosiect.

Mae Ownzone yn rhoi cyfle i fyfyrwyr gyfrannu at gynllunio gweithgareddau, a’u trefnu, a chael perchnogaeth dros yr hyn sy’n digwydd. Bydd y bobl ifanc yn cael y canlynol:

YR AMGYLCHEDD

Adfer Energy Redress

Mae Adfer Energy Redress yn cynnig cymorth i bobl Sir Gaerfyrddin i leihau costau gwresogi eu cartrefi a lleihau Tlodi Tanwydd. Mae Tlodi Tanwydd yn effeithio ar filoedd o aelwydydd ar draws Cymru ac yn cael effaith negyddol ar iechyd, gan gyfrannu ar afiechyd a marwolaethau dros y Gaeaf. Bydd Adfer Energy Redress yn helpu pobl sydd yn agored i niwed. Bydd hefyd yn grymuso pobl i gymryd camau cadarnhaol yn cymunedau eu hunain, mewn ymateb i’r cynnydd yn y gost o wresogi cartrefi- tuedd sy’n peri cryn bryder i lawer gyda’r cynnydd mewn cost ynni presennol. Mae’r swyddog Adfer Energy Redress yn gweithio’n rhad ac am ddim gyda unigolion er mwyn arbed costau ynni yn y cartref a lleihau dyledion ynni. Bydd y swyddog yn ymgyrchu ar draws Sir Gar gyda sioeau penffordd a chymorthfeydd ynni un i un â ffocws penodol. Mae tlodi tanwydd ar ei uchaf mewn ardaloedd gwledig sydd heb fynediad i’r grid Nwy. Mae Adfer Energy Redress yn croesawu cyfle i gydweithio gyda sefydliadau tai a grwpiau cymorth leol, a hynny yn rhad ac am ddim.

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

ADDYSG GYDOL OES

Dysgwyr. Dysgu’r Gymraeg yn y Gymuned

Dros y blynyddoedd mae nifer fawr o bobl wedi mentro i ddosbarthiadau Addysg Gymraeg i Oedolion ar hyd a lled Llanelli a Chwm Gwendraeth ac mae’r gymuned Gymraeg yn ddiolchgar iawn iddynt am eu hymrwymiad a’u dyfalbarhad.

Mae Strategaeth Llywodraeth Cymru “Miliwn o Siaradwyr” yn ddibynnol ar greu siaradwyr newydd a’u hannog i ddefnyddio’r iaith ar lawr gwlad er lles pawb. Mae gweithio gyda dysgwyr yn allweddol ar gyfer parhad yr iaith ac fel Menter Iaith, rydym wedi blaenoriaethu ymdrechion i helpu y dysgwyr hyn i ‘bontio’, hynny yw i fynd o fod yn ddysgwyr pur i fod yn siaradwyr naturiol. I wneud hyn, rydym wedi sefydlu sesiynau amrywiol i gynorthwyo dysgwyr i ddeall ac i ddod i siarad Cymraeg sy’n debyg iawn i’r iaith a ddefnyddir gan bobl leol.

Rhedir sesiynau Clwb Croeso ar gyfer pobl sydd yn newydd i’r ardal ac i’r Gymraeg, ac sydd eisiau dysgu siarad rhywfaint o’r Gymraeg er mwyn deall fwy o’r hyn sydd yn mynd ymlaen o’u cwmpas. Darperir y Clybiau Croeso yn Llandyfaelog, Cross Hands, Llanelli, Pontyberem, Pum Heol, Ffwrnes a Thrimsaran. Hefyd rydym yn darparu sesiynau ar gyfer dysgwyr, neu bobl leol sydd â rhywfaint o afael ar y Gymraeg ond yn ofnus i’w defnyddio mewn sefyllfaoedd y tu allan i’r dosbarth.

Mae’r Clybiau Clonc hyn yn rhoi’r pwyslais ar fwynhau trwy gyfrwng y Gymraeg a chyfle i gymdeithasu gan ddefnyddio’r Gymraeg a ddefnyddir yn lleol. O ganlyniad i’r sesiynau hyn, mae dysgwyr yn mynd ymlaen i fynychu nifer fawr o ddigwyddiadau ffurfiol ac anffurfiol a rhedir gan y Fenter, ond hefyd gan grwpiau cymunedol eraill.

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli yn cydweithio’n agos gyda dysgwyr ardal Cwm Gwendraeth a Llanelli. Mae hyn yn cynnwys cynnal sesiynau trafod a chydweithio gyda’r dysgwyr.

Cwis Dim Clem

Mae Cwis Dim Clem yn brosiect i blant blwyddyn 6 ysgolion cynradd Cwm Gwendraeth a Llanelli. Mae'r cwis yn cynnwys sawl gwahanol rownd sy'n codi ymwybyddiaeth am yr iaith Gymraeg. Mae sawl rownd gwahanol sy'n arwain at rownd derfynol. Yn dilyn llwyddiant y Cwis, mae bellach yn brosiect rhanbarthol ac yna wedi tyfu i fod yn genedlaethol.

Pryd ar Glud

Mae gwasanaeth Pryd ar Glud yn cael ei gynnig i drigolion Cwm Gwendraeth ddwy waith yr wythnos. Mae'r trigolion hyn yn cael pryd twym, dau gwrs wedi ei ddarparu yn y cartref. Mae'r gwasanaeth hwn yn holl bwysig i'r bobl sydd yn gaeth i'w cartrefi. Diolch i'r gwirfoddolwyr am eu cefnogaeth i ddosbarthu'r pecynnau bwyd. Hefyd, mae'r unigolion hyn yn gwerthfawrogi gweld gwyneb adnabyddus yn wythnosol.

Prosiect Cristnogol

Sefydlwyd prosiect Cristnogol yng Nghwm Gwendraeth er mwyn hyrwyddo mynediad a dealltwriaeth pobl ifanc i agweddau Cristnogol. Ein bwriad yw creu rhwydwaith o weithgareddau mewn ysgolion a chlybiau ieuenctid gan greu awyrgylch Gristnogol.

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

MENTRAU CYMDEITHASOL

Plant y Cwm-Yn gwella bywyd plant Cymru

Mae Plant y Cwm yn cael ei gydnabod yn genedlaethol fel cwmni ymroddedig, sy'n hyrwyddo a chefnogi gofal a chymorth i deuluoedd, plant ac oedolion ifanc ar draws Sir Gaerfyrddin. Genir dyfeisgarwch mewn chwarae creadigol. Mae gan blant ffordd arbennig o ddod a llawenydd i bob dydd. Wrth edrych i mewn i'w llygaid gwelwn y gallant wneud beth bynnag mae nhw'n ei ddychmygu. Gallwn ninnau ond eu helpu i ddychmygu au hysbrydoli i wireddu.

Pwy ydym ni?

Rydym yn gwmni preifat sy'n gweithio yn y sector gwirfoddol ac yn chwarae rhan bwysig wrth ddarparu gwasanaethau i blant ac oedolion ifanc yng nghymunedau Cwm Gwendraeth, ardal Llanelli a thu hwnt.

Beth i ni'n gwneud?

Mae Plant y Cwm yn ddarparwr blaengar a dibynadwy sy'n cyflawni gofal a chefnogaeth i fywydau plant ac oedolion ifanc.

Dysgu'n ddi-dor

Mae plant yn dysgu mewn nifer fawr a ffyrdd boed ai'n ffurfiol neu beidio. Mae 'r clybiau yn cynnig cyfleoedd i ddysgu a datblygu sgiliau newydd mewn amgylchedd creadigol a diogel sy'n ychwanegu at ei haddysg trwy gynnig amrywiaeth o weithgareddau.

Canolfan Cymunedol Y Cwtsh

Canolfan Adnoddau yw’r Cwtsh ar gyfer Cwm Gwendraeth ac mae’n cyfuno siop lyfrau a chaffi. Yn ogystal, mae'r Cwtsh yn ofod cymunedol gwerthfawr, sy'n cael ei ddefnyddio gan bob rhan o'r gymuned, yn enwedig trigolion lleol sy'n defnyddio'r cyfleuster fel lle diogel a chroesawgar i gwrdd â ffrindiau a hefyd i wneud ffrindiau newydd. Mae'r Cwtsh yn darparu prydau poeth, ac mae brecwast wedi eu coginio bob dydd ac yn awr mae ar agor chwe diwrnod yr wythnos.

-12-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

DATBLYGU CYMUNEDOL

Bywyd Cyflawn, Bywyd Hapus

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli yn cydnabod bod y perygl o unigedd ac ynysu cymdeithasol yn fwy o ofid nawr nag erioed. Mae pobl yn fwy symudol nawr nag erioed gyda nifer fawr o’n cymunedau wedi gweld dirywiad mewn cyfranogaeth ar lawr gwlad ac mae’r cyfleusterau, sydd ar gynnig yn lleihau diolch i doriadau ariannol a newidiadau mewn patrymau bywyd. Felly, mae’r Fenter yn trefnu calendr o weithgareddau rheolaidd a digwyddiadau achlysurol gyda’r nod o ddod â phobl at ei gilydd, i wneud cysylltiadau, i ddysgu rhywbeth newydd ac i fwynhau. A hynny trwy gyfrwng y Gymraeg. Mae’r gweithgareddau yn cynnwys sesiynau gemau traddodiadol, gweithdai coginio, cwisus a ciniawau, grŵp drama, ioga, a theithiau i weld rhai o’r mannau diddorol a braf sydd ar drothwy ein drysau.

Cryfhau Cymunedau

Ers cenhedlaeth bellach, bu Menter Cwm Gwendraeth Elli yn gweithredu gydag unigolion a grwpiau cymunedol o bob math er mwyn deall sut y mae ein cymunedau yn esblygu, ac anghenion eu trigolion yn newid.

Nid yw pwyllgora at ddant pawb, ond yn sicr, mae yna nifer fawr o ffyrdd y gall pobl leol roi o'u hamser er mwyn gwneud gwahaniaeth go-iawn i fywydau pobl Cwm Gwendraeth a Llanelli a'r cylch. Yn ystod y flwyddyn, bum yn cynnal gweithgarwch ar lein yn unol â chanllawiau cofid. Bum yn cydlynu gweithgarwch yn nhafarn rhithiol, tafarn y clo ar facebook. Cynhaliwyd gig gomedi gan Noel James, Theatr Cymru i blant oed Cynradd, clybiau darllen, sesiynau iechyd a lles, creu cerddi dan arweiniad yr Egin a groto Siôn Corn, i gyd ar blatfformau digidol.

Papur y Cwm

Mae canolfan Menter Cwm Gwendraeth Elli ym Mhontyberem yn gartref i Papur y Cwm gyda thîm o wirfoddolwyr yn cwrdd yn fisol i olygu’r newyddion sydd wedi dod i law. Mae Menter Cwm Gwendraeth yn gosod y papur cyn ei drosglwyddo i Wasg Dinefwr i’w argraffu.

Partneriaethau

Mae gan y Fenter gysylltiadau agos gydag ystod eang o bartneriaethau ac mae’n cydweithio gyda nifer o grwpiau, mudiadau a sefydliadau gan gynnwys:

Cyngor Sir Gaerfyrddin Llywodraeth Cymru
Mudiad Meithrin Mentrau Iaith Cymru
Urdd Busnesau Lleol
Papurau Bro Ysgolion Uwchradd
Ysgolion Cynradd Merched y Wawr
Prifysgol Abertawe Prifysgol y Drindod Dewi Sant
Clybiau Ffermwyr Ifanc Clybiau Gwawr
Cynghorau Tref a Chymuned Canolfan Cymraeg i Oedolion
Bwrdd Iechyd Hywel Dda Mentrau Iaith
Age Concern Cymru Cyfoeth Naturiol Cymru
CAVS Redress
CgGC Adfywio Cymru
Cymraeg i Blant Y Loteri Genedlaethol

-13-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG (CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

DATGANIAD O GYFRIFOLDEBAU'R YMDDIRIEDOLWYR

Mae’r ymddiriedolwyr (sydd hefyd yn gyfarwyddwyr y cwmni at ddibenion Deddf Cwmnïau) yn gyfrifol am baratoi Adroddiad yr ymddiriedolwyr a’r datganiadau ariannol yn unol â’r gyfraith berthnasol a Safonau Cyfrifo’r Deyrnas Unedig.

Yn ôl cyfraith cwmnïau mae'n ofynnol i'r ymddiriedolwyr baratoi datganiadau ariannol bob blwyddyn ariannol sy'n rhoi darlun gwir a theg o gyflwr yr elusen a gwarged neu ddiffyg yr elusen yn ystod y flwyddyn honno. Wrth baratoi'r datganiadau ariannol hynny, mae'n ofynnol i'r ymddiriedolwyr wneud y canlynol: -

Mae'r ymddiriedolwyr yn gyfrifol am gadw cofnodion priodol o'r cyfrifon sy'n datgelu'n rhesymol o gywir ar unrhyw adeg sefyllfa ariannol yr elusen ac am sicrhau bod y datganiadau ariannol yn cydymffurfio a Deddf Gwmnïau 2006. Maent hefyd yn gyfrifol am ddiogelu asedion yr elusen ac am gymryd camau rhesymol i atal a darganfod twyll ac unrhyw afreoleidd-dra arall.

ASESIAD RISG

Yn dilyn cyfarwyddyd gan y Comisiynwyr Elusennau y dylai pob elusen baratoi asesiad risg fel mater o arfer da, mae’r ymddiriedolwyr wedi ystyried ac adolygu’r peryglon y gallai’r cwmni eu hwynebu. Roedd yr adolygiad nid yn unig yn cynnwys risgiau sydd yn gysylltiedig â hwyluso prosiectau neu faterion iechyd a diogelwch ond hefyd risgiau ariannol mewn perthynas â dirwyn y cwmni i ben, diswyddiadau, salwch hirdymor neu geisiadau am iawndal gan staff.

Cytunwyd i neilltuo arian o gyllideb gyfredol y cwmni er mwyn ymateb i achosion risg. Yn sgil hynny, mae cyfanswm o £33,177 wedi ei drosglwyddo i gronfeydd penodol.

-14-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR YMDDIRIEDOLWYR

Wrth baratoi adroddiad yr ymddiriedolwyr, manteisiwyd ar yr eithriadau arbennig yn unol â rhan 15 o Ddeddf Gwmnïau 2006 sy’n berthnasol i gwmnïau bychan.

TRWY ORCHYMYN Y BWRDD

11-15 Heol Coalbrook Pontyberem Llanelli Sir Gaerfyrddin SA15 5HU

…………………………… YMDDIRIEDOLWR ……………………………. DYDDIAD

-15-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU)

ELUSEN GOFRESTREDIG

ADRODDIAD YR AROLYGWR ANNIBYNNOL I’R YMDDIRIEDOLWYR

Dyma adroddiad yr arolygwr annibynnol i’r aelodau ar gyfrifon anarchwiliedig Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyf.

Adroddaf i ymddiriedolwyr yr elusen ar fy arolwg annibynnol o gyfrifon y Cwmni am y flwyddyn yn diweddu 31 Mawrth 2021.

Fel ymddiriedolwyr elusen y Cwmni (sydd hefyd yn gyfarwyddwyr y cwmni at ddibenion y gyfraith yn ymwneud a chwmnïau), rydych yn gyfrifol am baratoi’r cyfrifon yn unol â gofynion Deddf Cwmnïau 2006 (“Deddf 2006”).

Ar ôl bodloni fy hun nad yw’n ofynnol i gynnal archwiliad ariannol o gyfrifon y Cwmni ar gyfer y flwyddyn hon a dan Ran 16 o Ddeddf 2006 a’i fod yn gymwys i gael arolwg annibynnol, adroddaf mewn perthynas â’m harolwg annibynnol o gyfrifon eich elusen fel y’i cwblhawyd o dan adran 145 o Ddeddf Elusennau 2011 (“Deddf 2011”). Wrth ymgymryd â’m harolwg annibynnol, dilynais y Cyfarwyddiadau a roddwyd gan y Comisiwn Elusennau o dan adran 145(5)(b) o Ddeddf 2011.

Roedd incwm gros y cwmni yn fwy na £250,000 ac rwy’n gymwysedig i gynnal yr arolwg annibynnol trwy fod yn aelod cymwysedig o Gymdeithas y Cyfrifwyr Ardystiedig Siartredig.

Rwyf wedi cwblhau fy arolwg annibynnol. Cadarnhaf nad oes unrhyw faterion perthnasol wedi dod i’m sylw sy’n rhoi achos i mi gredu:

Nid oes unrhyw bryderon gennyf ac nid wyf wedi dod ar draws unrhyw faterion eraill mewn perthynas â’r arolwg annibynnol y dylid dwyn sylw atynt yn yr adroddiad hwn er mwyn sicrhau dealltwriaeth briodol o’r cyfrifon.

…………………………. BETHAN VAUGHAN CYFRIFYDD ARDYSTIEDIG SIARTREDIG

DYDDIEDIG…………………..

-16-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

DATGANIAD O WEITHGAREDDAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

Cronfeydd Cronfeydd Cronfeydd Cronfeydd Cronfeydd
heb Penodol a Cyfanswm Cyfanswm
gyfyngiadau chyfyngiadau 2021 2020
£ £
£		 £ £
INCWM A GWARIANT
ADNODDAU I MEWN
Rheoli Prosiectau 2,038
-		 207,081 209,119 97,867
Cymhorthdal - Eraill 134,219 - - 134,219 134,147
Gweithgareddau 16,618 -
-		 16,618 27,864
Grantiau Covid 225,956 - - 225,956
-
------------ ------------ ----------- ------------ -----------
Adnoddau i mewn - cyfanswm 378,831 - 207,081 585,912 259,878
------------ ------------ ------------ ----------- -----------
ADNODDAU A DDEFNYDDIWYD
Dibrisiant 2,179 - - 2,179 2,235
------------ ------------ ------------ ----------- -----------
2,179 - - 2,179 2,235
------------ ------------ ------------ ----------- -----------
Costau Eraill
Costau Proffesiynol 15,358
-
-		 15,358 13,913
Costau Gweithgareddau (4a) 10,641 - - 10,641 12,719
Costau Cynnal (4b) 246,667 - 144,073 390,740 305,332
------------ ------------ ----------- ---------- ----------
272,666
-		 144,073 416,739 331,964
------------ ------------ ----------- ----------- ----------
Adnoddau a ddefnyddiwyd – cyfanswm274,845 -
 144,073 418,918 334,199
------------ ------------ ----------- ---------- -----------
Adnoddau net a ddefnyddiwyd 103,986 - 63,008 166,994 (74,321)
Trosglwyddiadau rhwng cronfeydd - - - - -
(Colled) gwirioneddol ar y (131,000) - -
 (131,000) (299,000)
cynllun buddiannau pendant
------------ ------------ ----------- ----------- ----------
Symudiad net mewn cronfeydd (27,014) - 63,008 35,994 (373,321)
CRONFEYDD - DYGWYD YMLAEN(1,448,715) 33,177 - (1,415,538) (1,042,217)
----------- ----------- ---------- ------------ -----------
CRONFEYDD - CARIWYD YMLAEN(1,475,729)
33,177 63,008		 (1,379,544) (1,415,538)
====== ======= ====== ======= ======

Dangosir y symudiadau ar yr arian wrth gefn yn nodiadau 9, 10 ac 11 i'r datganiadau ariannol.

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG (RHIF Y CWMNI: 2815717) (CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

MANTOLEN AR 31 MAWRTH 2021

NODYN 2021 2020
£ £ £
£
ASEDION SEFYDLOG
Asedion Sylweddol 2 a 5 58,090 57,563
ASEDION CYFREDOL
Dyledwyr 6 43,259 128,881
Arian yn y banc ac mewn llaw 153,982 11,380
----------- -----------
197,241 140,261
----------- -----------
CREDYDWYR: symiau’n ddyledus
o fewn blwyddyn 7 47,263 159,458
----------- -----------
ASEDION / (RHWYMEDIGAETHAU) CYFREDOL NET 149,978 (19,197)
------------ -------------
CYFANSWM ASEDION LLAI
(RHWYMEDIGAETHAU CYFREDOL 208,068 38,366
Darpariaeth am ymrwymiadau 8 (5,612) (2,904)
Cynllun Pensiwn (1,582,000) (1,451,000)
------------- -------------
ASEDION NET £(1,379,544) £(1,415,538)
======= =======
CYFALAF AC ARIAN WRTH GEFN
Cronfeydd – heb gyfyngiadau 9 (1,475,729) (1,448,715)
Cronfeydd – penodol 10 33,177
33,177
Cronfeydd – a chyfyngiadau 11 63,008 -
------------- -----------
-
CYFANSWM CRONFEYDD £(1,379,544) £(1,415,538)
======= =======

Ar gyfer y flwyddyn ariannol dan sylw roedd gan y cwmni’r hawl i gael ei eithrio o dan Adran 477 o Ddeddf Cwmnïau 2006 sy’n ymwneud a chwmnïau bach. Nid yw unrhyw aelodau wedi mynnu i’r cwmni gael archwiliad ariannol o’i gyfrifon am y flwyddyn dan sylw yn unol ag Adran 476 o Ddeddf Cwmnïau 2006. Mae’r cyfarwyddwyr yn cydnabod eu cyfrifoldeb am gydymffurfio a gofynion y Ddeddf mewn perthynas â chofnodion cyfrifeg ac am baratoi cyfrifon.

Mae’r cyfrifon hyn wedi cael eu paratoi yn unol â’r darpariaethau sy’n berthnasol i gwmnïau sy’n ddarostyngedig i’r drefn cwmnïau bychain.

Cymeradwywyd y datganiadau ariannol ar dudalennau 17 i 30 gan fwrdd yr ymddiriedolwyr ac fe'u harwyddwyd ar ei ran gan:

…………………………………………

YMDDIRIEDOLWR

DYDDIAD

………………………………………… ………………………

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

1. GWYBODAETH STATUDOL

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyfyngedig yn elusen gofrestredig ac yn gwmni preifat cyfyngedig trwy warant wedi ei ymgorffori yng Nghymru o fewn y Deyrnas Unedig. Mae’r swyddfa gofrestredig yn 11-15 Coalbrook Road, Pontyberem, Llanelli, Sir Gaerfyrddin, SA15 5HU.

Cyflwynir y datganiadau ariannol mewn punnoedd sterling (£).

2. POLISÏAU CYFRIFO

Sail y Cyfrif

Mae'r cwmni'n paratoi ei ddatganiadau ariannol ar sail cyfrifo cost hanesyddol.

Mae'r datganiadau ariannol wedi eu paratoi yn unol â’r darpariaethau o Adran 1A “Cwmnïau Bychain” o Safon Adrodd Ariannol 102 “Y Safon Adrodd Ariannol sy’n berthnasol yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon” a Deddf Cwmnïau 2006.

Paratoi cyfrifon ar sail hyfywedd

Ar y fantolen, mae gan Menter Cwm Gwendraeth Elli ddiffyg ariannol o £1,379,544 (2020: £1,415,538). Mae hyn o ganlyniad i gyflwyno, ar 1 Ebrill 2015, y rhwymedigaeth a gysylltir â’r Cynllun Pensiwn â Buddion Wedi’u Diffinio. Mae’r Diffyg Pensiwn yn rhwymedigaeth tymor-hir, ac mae’r elusen mewn sefyllfa i gwrdd â’i holl rwymedigaethau cyfredol. Caiff rhwymedigaeth tymor-byr y diffyg pensiwn ei gydnabod gan yr Ymddiriedolwyr, ac maent mewn sefyllfa i gwrdd â’r holl oblygiadau hyn. Mae’r Ymddiriedolwyr o’r farn fod yr elusen, ar sail yma, yn fusnes gweithredol a hyfyw.

Costau Pensiwn

Mae Menter Cwm Gwendraeth Elli yn gweithredu pensiwn â buddion wedi’u diffinio o fewn Cronfa Bensiwn Dyfed. Ar ôl mabwysiadu FRS 102 ym mis Ebrill 2015, dangosir y diffyg hwn yn llawn ar y Fantolen.

Trosiant

Mae'r trosiant yn cynrychioli gwerth y nwyddau a'r gwasanaethau a ddarparwyd yn ystod y flwyddyn.

Asedion Sefydlog A Dibrisiant

Nodir gwerth asedion sefydlog ar y fantolen yn ôl eu cost lai dibrisiant. Diddymir cost asedion sefydlog fesul rhandaliad blynyddol cyfartal dros eu hoes ddefnyddiol dybiedig fel a ganlyn: -

Celfi ac Offer - 15% Ystyrir asedion a brynir trwy gytundeb les fel asedion cyfalaf ac fe’u dibrisir yn ôl y cyfraddau uchod.

Grantiau

Mae grantiau yn cael eu credydu i incwm yn unol â'r cyfnodau y maent yn perthyn iddynt.

-19-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

Asesiad Risg

Mae’r cwmni wedi ystyried ac adolygu pob risg a allai effeithio ar yr elusen. Roedd y broses hon yn cwmpasu nid yn unig y sefyllfa ariannol ond hefyd ystyriaethau strategol ac amgylchiadol. Mae’r cwmni elusennol yn cadarnhau bod systemau wedi’u sefydlu i wrthsefyll pob risg o’r math y tynnwyd sylw atynt fel rhan o’r broses hon.

Offerynnau Ariannol

Mae’r offerynnau ariannol nad ydynt ynghlwm wrth symudiadau’r farchnad yn cynnwys dyledwyr masnachol a dyledwyr eraill, arian a’r hyn sy’n cyfateb i arian, credydwyr masnachol a chredydwyr eraill.

Ac eithrio lle dywedir fel arall, mae gwerthoedd asedion ac ymrwymiadau ariannol y cwmni yn amcangyfrifon teg.

Defnyddio Elw

Defnyddir elw’r cwmni i greu cronfa gyffredinol wrth gefn er sicrhau parhad a datblygiad y cwmni ar sail y cyfrannau ac yn ôl y dulliau a argymhellir gan y Pwyllgor Rheoli a’u cymeradwyo gan y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol.

Gwarant

Mae atebolrwydd pob aelod yn gyfyngedig i uchafswm o £1. Diddymir yr atebolrwydd hwn flwyddyn ar ôl i’r aelodaeth ddarfod.

Polisi Arian Wrth Gefn

Lluniwyd y polisi arian wrth gefn i sicrhau bod gan y cwmni elusennol gyllid digonol i ddelio a’r elfen o risg sydd ynghlwm a rhedeg cwmni sydd yn ddibynnol ar dderbyn arian o’r pwrs cyhoeddus. (Gweler nodyn 11)

3. CYFARWYDDWYR A STAFF

Ar gyfartaledd rhif y staff yn fisol yn ystod y flwyddyn oedd: 25 (2020 – 24).

Roedd costau cronnus cyflogau'r personau hyn fel a ganlyn:-

2021 2020
£ £
Cyflogau a chostau teithio 169,797 195,708
Costau Nawdd Cymdeithasol a Phensiynau 31,085 28,220
----------- ----------
200,882 223,928
====== ======
Ni dalwyd cyflog i unrhyw un o’r ymddiriedolwyr.

-20-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

4. DADANSODDIAD O GOSTAU

Cronfeydd
heb Cronfeydd Cronfeydd a Cyfanswm Cyfanswm
gyfyngiadau penodol chyfyngiadau 2021 2020
£ £ £ £ £
4a COSTAU GWEITHGAREDDAU
(i) Eraill 10,641 - - 10,641 12,719
------------ ------------ ------------ ------------ ----------
10,641 - - 10,641 12,719
======= ======= ======= ======= ======
4b COSTAU CYNNAL
(ii) Costau Swyddfa 14,789 - - 14,789 17,892
(iii) Costau Cyflogau a
chostau teithio 97,568 - 103,314 200,882 223,928
(iv) Prosiectau 51,454 - 40,759 92,213 63,512
(v) Rhoddion 82,856 - - 82,856 -
------------ ------------ ------------ ------------ -----------
246,667 - 144,073 390,740
 305,332
======= ======= ======= ======= ======

-21-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

5. ASEDION SEFYDLOG SYLWEDDOL

Adeilad Celfi ac
Moduron Adeilad ar Les Offer Cyfanswm
£ £ £
COST
Ar 1.4.20 42,768 46,815 17,000 171,977 278,560
Ychwanegiadau - - - 4,506 4,506
Gwaredu (42,768) - - - (42,768)
----------- ---------- ---------- ---------- -----------
Ar 31.3.21 - 46,815 17,000 176,483 240,298
----------- ---------- ---------- ---------- -----------
DIBRISIANT
Ar 1.4.20 42,762 16,011 - 162,224 220,997
Tal am y cyfnod - - - 3,973 3,973
Gwaredu (42,762) - - - (42,762)
----------- ----------- ---------- ---------- ----------
Ar 31.3.21 - 16,011 - 166,197 182,208
----------- ----------- ---------- ---------- ----------
GWERTH LLYFR NET
Ar 31.3.21 £ - £30,804 £17,000 £10,286 £58,090
====== ====== ====== ====== =======
Ar 31.3.20 £ 6 £30,804 £17,000 £ 9,753 £57,563
====== ====== ====== ====== =======

-22-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

6. DYLEDWYR 2021 2021 2020
£ £
Dyledwyr Masnachol 34,029 44,416
Menter Min Nos Cyf (6i) 219 205
Cwtsh Glöyn Cyf (6i) - 35,669
Menter Plant Y Cwm Cyf (6i) 5,818 13,211
Caffi Cynnes Cyf (6i) - 32,100
Blaendaliadau 924 924
Dyledwyr eraill 2,269 2,356
------------ -------------
£ 43,259 £128,881
======= ========

Nodyn (i)

Ar 31 Mawrth 2021 roedd asedion / (ymrwymiadau) y cwmnïoedd fel a ganlyn:-

2021 £ Cwtsh Glöyn Cyf £ 15,680 Menter Plant y Cwm Cyf £ 23,007 Menter Gwasanaethau Iaith y Cwm Cyf £ 8,091 Menter Min Nos Cyf £ 331 Caffi Cynnes Cyf £ 10,122

Er nad yw’r rhain yn is-gwmnïau, fe’u sefydlwyd gan Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyf mwyn iddynt weinyddu gweithgareddau penodol. Maent i gyd yn gweithredu o dan oruchwyliaeth Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyf sydd hefyd yn gwarantu eu holl ymrwymiadau ariannol.

7. CREDYDWYR

CREDYDWYR
2021 2020
£ £
Symiau'n ddyledus o fewn blwyddyn: -
Credydwyr Masnachol 1,363 2,612
Cyfrifwyr - 2,900
Cyflogau - 151,176
Menter Gwasanaethau Iaith y Cwm Cyf (6i) 2,770 2,770
WCVA 15,663 -
Incwm gohiriedig 27,467 -
------------ -------------
£ 47,263 £159,458
======= ========

-23-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

8. DARPARIAETH AM YMRWYMIADAU
2021 2020
£ £
a) CYFRIFIADUR A CHADAIR OLWYN - SWITCH
Balans ar 1 Ebrill 2020
 - 120
Arian a dderbyniwyd - -
Grant a hawliwyd
 - (120)
---------- ----------
Balans ar 31 Mawrth 2021 - -
====== ======
b) YSTAFELL GYFRIFIADURON / Y CWTSH
Balans ar 1 Ebrill 2020
 1,700 2,733
Arian a dderbyniwyd - -
Grant a hawliwyd
 (1,033) (1,033)
---------- ----------
Balans ar 31 Mawrth 2021 667 1,700
====== ======
c) LOTERI ABC, 123
Balans ar 1 Ebrill 2020
 1,204 1,653
Arian a dderbyniwyd - -
Grant a hawliwyd
 (449) (449)
---------- ----------
Balans ar 31 Mawrth 2021 755 1,204
====== ======
d) REDRESS
Balans ar 1 Ebrill 2020
 - -
Arian a dderbyniwyd 4,505 -
Grant a hawliwyd
 (315) -
---------- ----------
Balans ar 31 Mawrth 2021 4,190 -
====== ======
CYFANSWM £5,612 £ 2,904
====== ======

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

9. CRONFEYDD - HEB GYFYNGIADAU CRONFEYDD - HEB GYFYNGIADAU
2021 2020
£
£
Balans a ddygwyd ymlaen (1,448,715) (1,149,715)
(Diffyg) am y cyfnod (27,014) (299,000)
------------ ------------
£(1,475,729) £(1,448,715)
======= =======
10. CRONFEYDD PENODOL Balans Trosglwy- Trosglwy- Balans
1.4.20 ddiadau ddiadau 31.3.21
i Gronfeydd i mewn
Eraill
£ £ £ £
Costau Swyddfa (i) 33,177 - - 33,177
---------- ---------- ---------- ----------
33,177 - - 33,177
---------- ---------- ---------- ----------

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

Yn dilyn asesiad o risg, mae’r Fenter wedi sefydlu cronfa benodol: -

i) Darpariaeth am gostau ychwanegol a fyddai’n deillio o adleoli swyddfeydd

£
- Costau Cynnal y Swyddfa 23,177
- Costau Cyfreithiol 5,000
- Adleoli Swyddfeydd 5,000
---------
£33,177
======

11. CRONFEYDD - A CHYFYNGIADAU

Symudiad mewn Cronfeydd

Balans Adnoddau Gwariant Balans
1.4.20 i mewn 31.3.21
£ £ £ £
CAVS (i) - 1,000 1,000 -
Iechyd a Lles (ii) - 14,254 14,254 -
Prosiect Llwynhendy (iii) - 103,767 40,759 63,008
Redress (iv) - 36,969 36,969 -
LHB (v) - 15,000 15,000 -
WCVA (vi) - 29,066 29,066 -
Ardaloedd blaenoriaethau (vii) - 7,025 7,025 -
---------- ---------- ----------- ----------
- 207,081 144,073 63,008
---------- ---------- ----------- ----------

Cronfeydd a Chyfyngiadau

Bu’r Fenter yn ffodus i dderbyn £1,000 i brynu stoc o PPE er mwyn diogelu staff

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

Mae Menter yn gyfrifol am sicrhau bod yr arian yn cael ei wario yn union yn unol â’r termau ac amodau ar nwyddau a gwasanaethau sy’n ymwneud yn uniongyrchol â gweithredu’r prosiect a gymeradwywyd gan Bwyllgor Llywio’r Llwynhendy Invest Local (y Pwyllgor Llywio) fel y crybwyllwyd yn y Llythyr Cynnig cyllid.

-27-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

12. DADANSODDIAD O ASEDION NET RHWNG CRONFEYDD

Asedion /
Sylweddol Rhwymedigaeth Cyfanswm
Net
£ £ £
Grantiau 5,612 (5,612) -
Cronfeydd Penodol - 33,177 33,177
Cronfeydd heb gyfyngiadau 52,478 (1,528,207) (1,475,729)
Cronfeydd a chyfyngiadau - 63,008 63,008
---------- ----------- -----------
58,090 (1,437,634) (1,379,544)
====== ====== ======

13. TRAFODION A CHWMNÏAU PERTHNASOL

Nid oes run o’r pum cwmni perthnasol wedi cyfrannu tuag at gostau Menter Cwm Gwendraeth Elli eleni,

Menter Min Nos Cyf
£0 (2020 - £0)
Cwtsh Glöyn Cyf
£0 (2020 - £0)
Caffi Cynnes Cyf
£0 (2020 - £0)
Menter Plant y Cwm Cyf £0 (2020 - £5,300)
Menter Gwasanaethau Iaith y Cwm Cyf £0 (2020 - £1,700)

Cytunwyd bod arian oedd yn ddyledus wrth Caffi Cynnes Cyf (£42,989) a Cwtsh Gloyn Cyf (£39,867) yn cael ei drin fel rhoddion yn ystod y cyfnod. Cytunwyd bod hyn yn rhoi cyfle i’r ddau ail gwmni ail lansio ar ôl y cyfnod clo heb fod ag arian yn ddyledus i Menter Cwm Gwendraeth Elli.

-28-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

14. CYNLLUN PENSIWN

Natur y Cynllun: Budd-dal Diffiniedig Dyddiad y Prisiad Actiwarïaid llawn ddiwethaf 31.03.2019

TYBIAETHAU ACTIWARÏAID

Tybiaethau Ariannol Dechrau’r Diwedd y
Flwyddyn Flwyddyn
Graddfa chwyddiant 2.1% 2.7%
Graddfa cynnydd cyflogau 3.6% 4.2%
Graddfa cynnydd pensiynau 2.2% 2.8%
Cyfradd disgownt 2.3% 2.2%
Rhaniad yr asedau rhwng y categorïau buddsoddi
Soddgyfrannau 73.2% 74.0%
Bondiau’r Llywodraeth 3.9% -%
Bondiau eraill 10.1% 11.6%
Eiddo 12.3% 11.1%
Arian parod 0.5% 1.2%
Arall 0.0% 2.1%

Mae’r ffigurau diwedd y flwyddyn ar gyfer dangos gwerth yr asedau ar y farchnad a’r rhaniad asedau rhwng categorïau buddsoddiadau wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2021.

Mae’r ffigurau cyfatebol ar gyfer ddechrau’r flwyddyn wedi eu cyfrifo ar 31 Mawrth 2020.

Mantolen yr Eitemau ar 31 Mawrth 2021

£,000
Gwerth yr Asedau ar y farchnad 2,158
Dyledion (3,740)
(Diffyg) (1,582)
Symudiadau’r Gweddill yn ystod 2017/18
Gweddill (Diffyg) ar ddechrau’r flwyddyn (1,451)
Cost Gyfredol y Gwasanaeth (68)
Cyfraniadau’r Cyflogwr 51
Cost y Gwasanaeth Gynt -
Llog Net / Budd ar Asedau (33)
Diffyg Actiwarïaid (81)
(Diffyg) ar ddiwedd y flwyddyn (1,582)

-29-

MENTER CWM GWENDRAETH ELLI CYFYNGEDIG

(CWMNI CYFYNGEDIG DRWY WARANT HEB GYFRANNAU) ELUSEN GOFRESTREDIG

NODIADAU AR Y DATGANIADAU ARIANNOL AR GYFER Y FLWYDDYN YN DIWEDDU 31 MAWRTH 2021

Datgeliadau Ychwanegol

Datgeliadau Ychwanegol
Asedau ar Asedau ar
31.03.21 31.03.20
£ 000 % £ 000 %
Soddgyfrannau 1,597 74.0 1,229 73.2
Bondiau’r Llywodraeth - 0.0 65 3.9
Bondiau eraill 250 11.6 169 10.1
Eiddo 240 11.1 206 12.3
Arian 26 1.2 8 0.5
Arall 45 2.1 0 0.0
-------- --------
Cyfanswm 2,158 1,677
-------- --------
Dyledion ar 31.03.2019 3,740

Caiff y Cynllun Pensiwn ei drin fel cynllun a'r cyfraniadau wedi'u diffinio gan fod cytundeb rhwng Menter Cwm Gwendraeth a'r Cynllun Pensiwn Aml-gyflogwr ynglŷn â'r modd yr ariennir unrhyw ddiffyg.

15. DIGWYDDIADAU ERS DYDDIAD Y FANTOLEN: COVID-19

Ers diwedd y flwyddyn ariannol mae’r Fenter dal i fod yn dioddef o effaith Covid 19 gan fod cyfyngiadau wedi parhau mewn i’r flwyddyn ariannol gyfredol. Mae’r Fenter yn parhau i gynnig amryw o wasanaethau i’r gymuned ac yn dal i fod yn chwilio am gyfleoedd newydd i sicrhau ein bod yn cyflawni ein hamcanion am Gwm Gwendraeth a Llanelli.

Mae’n anodd ar hyn o bryd asesu effeithiau Covid-19 ac felly mae Menter Cwm Gwendraeth Elli Cyf wedi penderfynu na fydd y sefyllfa ariannol am y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Mawrth 2021 yn cael ei haddasu i adlewyrchu eu heffaith.

-30-